X
|
graphic design
| ||||
|
هوالمحبوب يكي از مباحث مهم هنر، بحث صورت و معنا ميباشد كه در هنرهاي ديني مبناي صورت و معنا در اعتقاد به تجلي و ظهور خداوند در عالم است. تمام پديدههاي عالم علاوه بر صورت ظاهر، حقيقتي دارند و حقيقت آنان به اسماء الهي رجوع دارد. در حكمت اسلامي، صورت و معنا بر مراتب تجلي اسماء الهي است. هر مرتبه از مراتب تجلي، صورت و ظاهر مرتبهي فوق است و درعين حال، معنايي است بر مرتبه تحت. عرفا مراتب تجلي را در پنج مرتبت بيان كردهاند. شعرا و حكما و به تبع ايشان هنرمندان مسلمان گزارشگر اين عوالم شدهاند بنابراين كلام، تصوير و هر اثري از آثار ايشان علامت و نشانه و به عبارتي آيتي از آن عوالم است. مقدمه: موضوعات مرتبط: هنر اسلامی [ ] [ ] [ ARTMJ ]
و مقصود از «آب خضر» البته «آب حیات» است. طوطی سبزپوش
که به مصداق سخن سعدی ره از عالم صورت به عالم معنی نبرده، در نقش سالکی
جلوه¬گر می¬شود که کار است که علت و مایه اصلی رنگ «رودخانه زرد» و «دریای
زرد» را که نام دیگر دریای چین است، تشکیل می¬دهد. این رنگ دل¬آگانه مظهر
معانی تقدس قرار گرفته است، چنان¬که راهبان بـــودایـی خود را در لباس
زردرنگ زعفرانی می¬پوشانند.
سکنی گزیدن در عالم اسلامی، هر امر دینی و دنیوی را برای آدمی رنگی ایمانی می¬زند. از این¬رو در نقاشی، هنرمند به نحوی تحت سیطره کل متعالی اسلام است، هر چند که اساساً نقاشی در عصر اسلامی کمتر مضامین دینی دارد.(2) حضور این کل، صورت خیالی هنرمند مسلمان را از طریقه صورتگری یونانی دور کرده و فضایی مثالی در پرده¬های نقاشی او ظاهر ساخته بود. به همین طریق راه و رسم تعلیم صورتگری نیز می¬بایست از این فضا متأثر باشد و چنین نیز شد. بدین طریق که نیکان را قیاس از خود می¬گیرد و سبزی ظاهر خویش را با سرسبزی معنوی خضر مقایسه می¬کند و در جستجوی زندگی جاوید است. بنابراین رنگ سبز سمبــولیسم جـاودانگــی و نیکویی است که صورتش از عالم طبیعت و محسوس اخـــذ شده، امــا معنایش از عالم معانی و نامحسوس. رنگ سرخ که رنگ خون است از گذشته چونان سمبولی برای تجدید حیات در کار آمده است.(3) در عین حال خشم و غضب و جنگ و جهاد نیز با زبان خون ظاهر شده است و شیاطین و دیوسیرتان در لباسی قرمز رنگ در نظر آمده¬اند. علی¬رغم این تلقی ثانوی رنگ سرخ از حیث زیبایی گاه سرآمد رنگ¬ها محسوب گردید، چنان¬که در زبان روسی مفاهیم سرخ و زیبا بسیار به هم نزدیکند. بدین¬سان نوعی سمبولیسم دوگانه از رنگ سرخ القا شده است که در مورد رنگ سیاه نیز صدق می¬کند. تقـدس رنگ زرد را در شرق¬ دور از نظر طبیعــی مــولود خاک حاصلخیز لوئس¬(Loess) که قسمت¬های وسیعی از غرب و شمال¬غـرب چین را می¬پوشاند دانسته¬اند. همین خاک به تدریج راه و رسم و آداب خاصی که حاکی از نحوی غلبه صبغه رمزی و معنوی برای کار بود باطن این هنر و صنعت را به سوی امر قدسی کشاند. ظاهر به تناسب باطن از رسوم و آداب متعارف می¬گذشت. استاد در این طریق راز و رمز کار تصویری را به اقتضای روحیه و قابلیت معنوی شاگرد به او می¬آموخت تا مرحله¬ای که به او اجازه می¬داد خود به ابداع یافت¬ها و عــالم درون و باطنی خود بپردازد. هر مرحله از این مراحل از رنگ¬سایی تا طلاکاری و آماده ¬کردن قلم و کاغذ با نشانه و رمزی ترتیب پیدا می¬کرد. شاگرد در اینجا چون سالک بود و استاد چون مراد و قطب و پیر او، و کار چون سیر و سلوکی معنوی، و بسان مراحلی از ریاضت که به دنبالش سالک مراتب معنوی و منازل و مقامات روحانی عالم هنری را طی می¬کند. نور و رنگ نیز در حکــم رمــزی برای سیـر و سلـوک به¬کار می¬آمد، چنان¬که صوفیه از آن برای بیان عوالم بهره گرفته¬اند. از نظرگاه شارح «گلشن راز» سیاهی و تاریکی که در مرتبـــه¬ای برای ارباب کشف شهـــود و در دیده بصیرت سالک ظاهر می¬شود، همانا نور ذات مطلق است. بدین¬صورت که از غایت نزدیکی، تاریکی در چشم بصیرت سالک پیدا می¬آید و در درون تاریکی، نـور ذات که مقتضی فنا است آب¬ حیـات بقا بالله که موجب حیـات سرمدی است پنهان است. هرکو نه بدین مقام جا کرد دعــوی قلنــدری خطا کرد این فقر حقیقتی است الحـق آنجاست سواد وجــه مطلق شمشیر فنا در این نیام است آن نور سیه درین مقام است(4) نور سیاه به گفته عین¬القضات در «تمهیدات» نور ابلیس است که از آن، زلف این شاهد عبارت کرده¬اند و نسبت با نور الهی ظلمت خوانند و در مقایسه چون مهتاب است در برابر آفتاب.(5) نجم¬الدین کبری «نورسیاه یا ظلمت را از عالم قهر خداوندی و مظهر صفات جلال حق» می¬داند چنان¬که عرفا قائلند ظهور نور وجود مطلق را مراتبی است. اولین مرتبه که آفتاب جمال حق در حجاب عزت وجلال محجوب است، عبارت است از «هویت غیب» نور سیاه در این مرتبه ظاهر است که سالک دیگر فانی می¬شود و از شرح آن عاجـز و قاصـر است در برابر این نور صفات جــلال، نور صفات جمال است. نجم رازی در این¬ باره چنین می¬گوید که «چون نظر کنی هر کجا در دو عالم، نور و ظلمت است از پــرتـو انـوار صفـات لطف و قهــر اوست... خلق¬السمـوات¬ والارض و جعل¬الظلمات والنور ... خواجه علیه¬السلام در استدعا «ارناالاشیاءکماهی» ظهور انـوار صفات لطف و قهــر می¬طلبید. زیرا که هز چیز را که در دو عالم وجودی است یا از پرتو انوار صفات لطف اوست یا از پرتو انوار صفات قهر او، و الّا هیچ چیز را وجود حقیقی که قایم به ذات خود بود نیست، و وجود حقیقی حضــرت لایـزالی و لم¬یـزلی راست، چنــان¬که فــرمـود: «هوالاول والاخر والظاهر والباطن» . دل مغز حقیقت است، تن پوست ببین در کسوت روح صورت دوست ببین هر چیز که آن نشان هستی دارد یا سایه نور اوست یا اوست ببین(6) نور سیاه از نهایت قرب به حق برای آدمی ظاهر می¬شود و این حکایت از نهایت ظهور جمال حق می¬کند که سالک از شدت ظهور می¬سوزد و از این¬روست که گفته¬اند جمال و جلال ظهور و بطون یکدیگر و نور ذات مقتضی اختفاء اسماء و صفات الهی است. چون مبصر با بصر نزدیک گردد بصر ز ادراک او تاریک گردد مناسب این مقام، شیخ محمد لاهیجی از مشاهدات قلبی و احوالات خود در باب رنگ¬ها چنین ذکر می¬کند: «دیدم که در عالم لطیف نورانی¬ام و کوه و صحرا تمام از الوان انوار است از سرخ و زرد و سفید و کبود و این فقیر واله این انوار، و از غایت ذوق و حضور شیدا و بیخودم. به یک بار دیدم که همه عالم را نور سیاه فرو گرفت و آسمان و زمین و هوا هرچه بود تمام همین نور سیاه شد و این فقیر در آن نور سیاه فانی مطلق و بی¬شعور شدم؛ بعد از آن به خود آمدم.» پس رنگ و نور سیاه مظهر حالی از احوالات است که در مرتبه مواجهه با جلال الهی دست می¬دهد.(7) کار هنری، هنگامی ¬که به ¬مثابه سیر و سلوک معنوی تلقی می¬شود، هر رنگی با تغییر حالات سالک همراه است. هنرمند چنان خود را در کار غرق می¬کند که دیگر نمی¬توان ظاهر کار را بدون در نظر گرفتن باطن آن که مواجید اوست دریافت. از طرفی چون هر رنگ و نوری مظهر عالمی تلقی گردیده، سالک خویش را در هر مرحله از کار در منزل و مقامی روحانی می¬بیند و رابطه روحی با جهان غیبی پیدا می¬کند. سالک در طی مراحل سلوک رنگ¬ها و پرده¬های رنگین را که هر یک ظهور عالمی از عوالم است در صورت خیالی خویش می¬بیند. با تمام این مراتب باید بدین نکته توجه داشت که از آنجا که هنرمند با مواد سروکار دارد و صورت¬های خیالی او نمی¬تواند از این مواد و ابزارها رهایی یابد، هیچ¬گاه نمی¬توان سیر و سلوک نقاش را چون سیر و سلوک عارف دانست. به تعبیری می¬توان پایة مادی و اساس این جهانی یا به تعبیری صورت نازل عرفان را درکار هنری- در آنجا که کار هنری به ¬صــور مختلف با مـــواد و محسـوسات و به عبـارتی کثــرات ارتباط دارد؛ به ترتیب متنازل از شعر تا صنایع مستظرفه – دید و هنگامی که هنــــرمند از صــور مادی و جسمانـی رهایی پیدا می¬کند قدم به عرصه عــرفان می¬نهد، بدین¬معنی هنر جسم¬ و تن¬ عرفان و عرفان روح و جان هنـــــر می¬گردد. به عبارت اُخری از هنر خاص به هنر عام انتقال می¬یابد. تکرار نقوش یکی از ممیزات عالم اساطیری شرق و عالم دینی مسیحی و اسلامی تکرار طرح و نقش و الحان در آثــار هنـــری آنها است. این وضع در همه هنرهای اساطیری و دینی مشترک است. بنابراین باید بینش واحدی وجود داشته باشد تا همه هنــرمندان با وجـــود گــذر هزاران سال همــواره یک نقش را با قـدری تغییر نامحسوس ابداع کنند. این بینش در نگاه هنرمندان اعصار گذشته نسبت به زمان و تاریخ و ماهیت اثر هنری حضور پیدا می¬کند، بدین معنی که هنرمند از زمان، احساسی مکانیکی و تدریجی که در افق مکان تکوین یابد و نابود شود، ندارد. بلکه زمان و مکان چون انسان واجد مراتبی است که هر مرتبه دانی جلوة امر عالی است. انسان همواره نسبت به زمان و مکان احساس بستگی می¬کند اما این احساس امری تاریخی است. گاه چنان تصوری از زمان و مکان در او پیدا می¬شود که با زمان و مکان در دوره دیگر متفاوت است. به هر تقدیر زمان و مکان در نگاه انسان مفهومی تاریخی دارد. چنان¬که تاریخ نیز سیر معنوی انسان در زمان و مکان و از آنجا در عوالم است. بدین¬ معنی انسان همواره کون در زمان و مکان دارد و در هر دوره احساس او از عالم متفاوت می¬شود. به همین جهت نیز پیشینیان سیر تاریخ را ادواری تلقی می¬کردند. هندوان به چهار دوره تاریخی کریتا، تریتا، دواپارا و کالی که هر دوره ممیزات خاص خود را دارد قایل بودند. در دوره اول که همان عصر طلایی یا کمال است، حقایق ودایی (کتاب مقدس) نیازی به تفسیر و تعبیر نداشتند.(8) آدمیان حقـــایق آن¬ها را با مکاشفه درک می¬کردند ولیکن بر اثر گردش دائمی چرخ گیتی و پیدایش ادوار بعدی که هر یک در حکم سقوط و فقدان تدریجی معنویت بوده، علوم شهودی رو به فناء رفتند و آیینه دل غبار آلوده شد و پلیدی¬های گوناگون نفسانی، آدمی را از درک حقایقی که نیاکان دوران عصر طلایی بدان شاعر بودند، بازداشت.(9) در اساطیـر یونان چنـان¬که «هسیود» طرح می¬کند و در تفکر چینی و ایرانی و مصری و بین¬النهرینی نیر از عصر طلایی و در مقابل آن از عصر آهن سخن به میان آمده است. در این نظرگاه همان¬طوری که عصــر طلایـی کامل¬ترین ادوار است. کامل¬ترین آثار فکری، هنری و تدابیر سیاسی و اعمال اخلاقی و حماسی نیز در این دوره به¬وجود آمده است. پس برای هر کس هر نظــر و عمل و ابداعی که در این عصر وقـوع حاصل کرده، حقیقــی¬تـرین و به ¬عبارتی نزدیک¬ترین امور به حقیقت است. هنرمند با تأسی به نمونه اصلی و نقش و نگارهای عرشی (Archetype) اثر هنری که در گذشته ابداع شده و «صورت نوعی ازلی» آثار هنری محسوب می¬شود، سعی به تقرب به این نمونه دارد. پس او به گذشتة طلایی که هنرمند به حقیقت تقرب داشته نزدیک می¬شود و رو به سوی آن دارد و به این جهت نقشی که می¬زند یا هر اثری که ابداع می¬کند از نظری تکرار محسوب می¬شود، در حالی که در واقع الهام جدیدی در سعی هنرمند برای تقرب به حقیقت و صورت نوعی ازلی در کار است که هنرمند در دوره¬ای متأخر نسبت به آن دچار بُعد و دوری است. او در اینجا سعی می¬کند به مبدأ نزدیک شود و به معرفت نیاکان عصرطلایی خویش و به بهشت گم شده و فراموش گشته تقرب جوید.(10) در مقابل این بینش و نگاه دینی و میتولوژیک، هنرمند دوره جدید همه چیز را در افق پیشرفت و سیر تکاملی می¬بیند، مشکل هنرمندان جدید انحراف و دوری تدریجی از مبدأ حقایق الهی نیست. آنان عصر طلایی را در آینده می¬جویند. به¬ همین سبب نیز هر چه از عصر رنسانس دور می¬شود تفاوت میان سبک¬های جدید بسیار فزونی می¬یابد. اگر مقایسه¬ای میان مکتب هرات و تبریز یا مکاتب هندی و چینی در نقاشی و پیکرتراشی و معماری با تفاوت سبک¬ کلاسیک و رومانتیـک و کوبیسم داشته باشیم، آن¬گاه درمی¬یابیم که چگونه هنرمندان دورة جدید همواره در حال گریز از گذشته و روی¬آوردن به سوی آینده اند. پی نوشت ها: 1- در ادیــان طبیعی نخستین عصـر اساطیرالاولین معانی بسیار به¬صورت طبیعت برای انسان تجلی کرده بود. خدایانی از قبیل آدونیس یونانیان و اتیس رومیان و تموز بابلیان همگی خدایان گیاهان به معنای وسیع کلمه بوده¬اند. اوزیریس مصر باستان نیز در اصل خدای کشاورزی بوده است. ضمناً علایم و آثار تعبیرات و مراسم کهن به¬صورتی نو مجدداً در کار آمده است. مثلاً رویانیدن سبزه¬هایی که ایرانیان برای عید نوروز تهیه می¬کنند در یونان باستان نیز معمول بوده و یونانیان نیز مانند ما بعد از چندی آن سبزه¬ها را به آب می¬انداخته¬اند. در یونان باستان سبزی¬های مزبور را باغچه¬های آدونیس می¬نامیده¬اند. 2- بر خلاف هنر مسیحی که مسیح و قدیسین و انبیاء نمونه¬های اصلی مضامین محسوب می¬شدند، در اسلام تصویر چهره انبیا و اولیاء علی¬الخصوص حضرت نبی(ص) و ائمه معصومین(ع) تحریم شده بود که آثار آن را درعدم تشخیص چهره آنان می¬توان ملاحظه کرد. 3 – در گورستان¬های قدیم در قبرهایی جنازه¬هایی یافت شده که آنها را با گل اُخری که رنگ قرمز دارد پوشانده¬اند. و این ظاهراً حاکی از نوعی دید جهت تسهیل تجدید حیات مردگان در جهان دیگر بوده است. 4 - شرح گلشن راز، ص95 – 96 . 5 - تمهیدات، ص 119. 6 - مرصادالعباد، ص309 و 683 . 7 - رنگ سیاه و عرف عام با تیرگی و پریشانی روزگار و فلاکت و بدبختی قرین است. اما حضور آن در آداب و رسوم مختلف حکایت از معنی دوگانه آن می¬کند. لباس برخی روحانیان مسلمان و مسیحی و لباس تیره کاهنان بابلی که قبایی به شکل ماهی سیاه بود از معنای مثبت آن حکایت می¬کند. در محافل اشرافی قدیم رنگ سیاه رنگ رسمی لباس¬ها بوده است. خلعت سیاه از این زمره است. انبوهی از درختان و کوهها در ادبیات کهن با تعبیر سیاه بیان شده¬اند، هم¬چنان جمع کثیر که به «سواد اعظم» تعبیر شده. پوشش ¬سیاه در عزا و عروسی و علم¬های¬سیاه صرفاً به ¬معنی مرگ نیست، بلکه به معنی تجدید حیات دنیوی و اُخروی و مظهر انقلاب روحی انسان¬هاست که در حال « محو» حاصل می¬شود. روی سیاه حاجی فیروز نیز نشانه و نمودار تجدید حیات طبیعت بوده است. سیاه¬پوشی در برخــی اقــوام معنایی قریب به معتقدات اسلامی دربارة سبزپوشی خضر دارد. چنان¬که در متن اشاره رفت در ادبیات و عرفان اسلامی رنگ سیاه نشانه تعالی است. چنان¬که آب حیات در ظلمات به¬دست می¬آید و مقام شب قدر نشانه تعالی شب از روز است. شب هنگام خلوت است و روز هنگام جلوت. 8- این شرح شبیه به روایاتی است که در باب درک حقیقت قرآن چون نوشیدن آب برای آدمیان پس از ظهور حضرت مهدی(عج) آمده است. 9- ادیان و مکتب¬های فلسفی هند، داریوش شایگان، تهران، امیرکبیر، 1356، ص 40و41. 10- فکری که به طور ضمنی در این اعتقاد وجود دارد، این است که فقط نخستین ظهور هر چیز، معنی¬دار و معتبر است، نه تجلیات پیاپی آن، و آن نخستین ظهور در عالم غیب رخ داده است، چنان¬که در بیان نظری موسیقی مشاهده کردیم. این نوع تلقی را در فرهنگ¬های شفاهی شبه اساطیری کنونی نیز می¬توان یافت. فی¬المثل درkimberley نقاشی¬های روی تخته¬سنگ¬ها، که می¬گویند به¬دست نیاکان اساطیری نقش شده¬اند، مجدداً، به نیت دوباره به کار انداختن قـــدرت خــلاق آن¬ها، درست به همان¬گونه که این قدرت نخستین بار در زمان¬های اساطیـری، یعنی در آغاز جهان، پـــدیدار گشته بود، تــــرسیم می¬شوند. برای تفصیـل مطلب رجـــوع شود به چشم¬اندازهای اسطـوره میرچا الیاده، ترجمه جلال ستاری، توس، 1362 ، ص 51.
درباره
هنر اسلامی ميتوان گفت كه هنر اسلامی به اصطلاح امروز يك هنر آبستره است
يعني هنری است كه در حقيقت در همهجای دنيا يك رنگ دارد و يك نقش دارد
وبدين سبب است كه به راحتی قابل تميز و شناخت از هنرهای ديگر است، هنر
اسلامی يك هنر «مجرد» و يك هنر انتزاعی است. طبيعت در اين مكتب هنری به
صورت مدل قطعی و مشخص مورد توجه نبوده بلكه طبيعت يك نشانه است كه نقاش و
هنرمند نيز آن را هم به صرف نشانه بودن به كار برده است و خلاصه هنر
اسلامی به اين علت هنری آبسترهگونه شده كه توجه را از كثرت به وحدت كه
همان معناي (توحيد باشد) می برد. تاريخچه اسليمي: تاريخ
ميگويد كه عربها شكل - پاية اصلي «موتيف» اسليمي را اختراع وابداع
نمودند و تصوير آنرا تثبيت كردند، اما هنرمندان ساير ملل و ساير زبانها،
مانند ايرانيها، تركها، هنديها، بربرها و غيره از اسليمي استفاده نمودند و
در عين حال شكلها و طرحهاي جديدي بوجود آورده و بر اين مجموعه افزودند، و
هرچند كه اين گروه از خود چيزهايي در اشكال جديد بوديعت نهادند، اما هرگز
روح اصلي و اوليه اسليمي رامخدوش ننمودند. رموز و ماهيت اسليميها:دربارة ماهيت و چيستي اسليمي بايد بگوييم كه در حقيقت ما از اسليمي هيچ نميدانيم! جز اينكه با ظاهري موقر و محققانه!، نقشها را جلوي رويمان بگذاريم، و آن را با كلماتي گاه شاعرانه و گاه تاريخي ، توصيف كنيم. درست مثل عكسي كه افرادش را نميشناسيم و تنها به توصيف قيافة افراد، آن هم نه به طريقي كه بار فرهنگي عميق را شامل ميباشد «چون عملاً توانائيش را نداريم» مبادرت ورزيم. يعني آن كاري كه محققين خارجي و ايراني فراوان كردهاند، اصولاً ما نميدانيم اجزاء يك اثر اسليمي چه نام دارند؟! و يك استاد ، آنگونه كه معمول همه صنايع ظريفه و هنرهاي دستي ايراني است به يك شاگرد ماهر خود، چگونه تفهيم ميكرده كه اثرش داراي عيبي است و چگونه با شگردي در خور، ميتواند اين عيب را برطرف كند، و ما اساساً نميدانيم كه نقشي، چرا و به چه دليل، از نقشي ديگر ضعيفتر و يا قويتر بوده است و ما نميدانيم كه كدام طرح، بهتر از طرح ديگر قلمداد ميشده و چرا و به چه علت؟ بيگمان همانگونه كه در معماري، فضاهايي همچون هشتي و سرسرا، برفريز،... و حتي دولاب طاقچه و غيره نامي داشتهاند و يا حتي عناصر تزئيني ديوارها و گچبريها و كاشيكاريها نيز به همين طريق؛ مانند شمسه ، پابزي و سرمهدان و غيره، كه هر طرح و فضايي بنوبه خودشان، رسم و طرح ويژه و نام خاصي داشتهاند، در اسليمي كه هنر ترسيمي پيچيده است و به همة هنرها، از تذهيب گرفته تا معماري بار ميداده است مسلماً واژگان خاصي داشته و ما متأسفانه آن واژگان خاص را نميدانيم ولي با اينحال در زمينه تحقيق و پژوهش در اسليمي كارهائي نسبتاً جدي و عميق وجود دارند. ايدهآلهاي رموز معنوي اسليمي:اسليميها
از ايدة ساقههاي برگدار شكل پذيرفتند و مانند شاخههاي طبيعي تحرك
يافتند و به سوي رشد و كمال، سير صعودي يافتند ولي نهايتاً به سوي انحناها
و موجهاي غيرواقعي از شكل مارپيچ بازگشتند. در خلال چنين مشي كلياي بود
كه به همين شيوه، برگها ، پنجه پنجه شدند و از يكديگر جدا گشتند و به
طريقي خاص، شكافته شدند و گلبرگها، بطرزي ويژه و اغراقآميز، شكفته گشتند،
آنگونه كه در طبيعت هرگز مانند آن رخ نميدهد، و با اين كه اين چنين
تحولها و شگردهايي در اواخر دوران كلاسيك در غرب هم ديده ميشود، ولي
اهميت غايي و نهايي آن، به عنوان يك برنامه و ساخت ويژه، در هنر دوره
اسلام به ظهور پيوست . و نكتة شگفتانگيزي كه در اين مورد ميتوان گفت،
اين است كه اكثر رشتههاي هنري در هنر اسلامي به همين برگهاي شاخهاي و
جنگلي شكل و نقوش هندسي ختم ميشود. و آنچنان اين كار جديست، كه تمام
نيروهاي عميقاً خلاقة يك دورة هزارساله را به خود مشغول ميكند و براي
امروز دنيا، درك اين نكته و تجسم آن، نه تنها مشكل، بلكه باور نكردني است
كه هنرمندان بزرگي، با نيروهاي الهام و اكتشاف خلاقة خود، در همه زندگيشان
به محدوديتي اين چنين، در قواي خلاقة خود اصرار ورزند و تنها به يك شكل
پاية «موتيف» تزييني بسنده كنند حال هرچند كه اين اشكال متنوع و گوناگون
بوده باشند، ولي اين امر كتمانناپذير است كه اين هنرمندان به خاطر هدف
والاي ديني خود، عليرغم اين محدوديتها، خلاقيتي فراوان و شگفتانگيز از
خود بروز دادهاند و ميتوان گفت كه محدوديت در اين مورد سبب، اوج شكوفايي
و غايت هنرمندي اين امر شده ، كه اين مسئله خود قابل دقت و تامل ميباشد. وجه تسميه:ترنج، اسم مركب مصطلحي است كه بر نقوش تزئيني هنر اسلامي به كار ميرود. اين اصطلاح نقش مركبي است كه در فنون و صنايع اسلامي به وفور يافت ميشود: علل و عوامل نفوذ اين نقش بسيار است؛ برهان متقن و محكمي كه ميشود بيان كرد، ظاهري دارد و باطني ، ظاهراً آن نظام و تعادل و پيچشها و خمهاي لطيف و چرخشها و گردشها، حول محور و مركز است، اين چرخش حول محور موجب متعادل شدن نقش ميشود و اين نيز به نوبة خود تعادل روحي را فراهم ميسازد و سرانجام در پي فراهم آمدن تعادل روحي، احساس زيبايي در خود ايجاد ميشود و شايد به همين جهت باشد كه اين نقطة مركزي در هنرهاي اسلامي نقش حساسي را در اختيار دارد و يك گزيدهاي است كه هر قومي و هر فردي و هر مكتبي آن را ميپذيرد. از اين رو هنر اسلامي اين نوع نقش را به خود پذيرفته و با توجه به باورهاي ديني و اعتقادي خود و همچنين نگرشي كه به جهان و هستي دارد آن را بارور به تكامل رسانده است! باطناً اين نقش هم از همين جهانبيني كه مبتني بر يگانگي و يكپارچگي جهان هستي است نشأت ميگيرد. ترنج: معناي متفاوتي در فرهنگنامهها و لغتنامه دارد. تاريخچه و خاستگاه ترنجاولين
نمادي كه مقدمه خلق ترنج بود به نام «خورشيد آريايي» «سواستيكا» در اعصار
و ادوار قبل از اسلام به كار ميرفت. در اين نقش يك حركت و جنبشي دروني
مشاهده ميشود. فرم كلي اين نقش از مربعي است كه حول محور و مركز خود، در
جنبش است. بازوهاي اين نقش حول محور خود، تكثير پيدا كرده نه تنها فرم
دايرهاي كه اساس ترنج است را به وجود ميآورد بلكه زواياي هندسي بازوها
مبدل به منحني شده و اساس اسليميها ميگردد. فلسفه معنوي ترنجترنج،
تصوير جامع و مانعي از حركت و سير انسان به سوي خداوند است ترنج و شمسه
كليتي از نظام شكل يافته و هماهنگ در اسليمي و اشكال هندسي هستند اين دو
نما بيانگر دو كانون از روح انسانند. يكي با نظم شگرف جذبه و عشق و عرفان
و ديگري نظمي آميخته با درك و عقل و منطق، هنگامي كه اين دو نما با هم
تلفيق شوند، نقش واحدي را به وجود ميآورد كه عكسي از تمام زيباييها ،
جذابيتها و علوم و فنون و حكمت و تصويري ناب از انسان كامل است. هنر دینی هنر عبارتست از کیفیت
بیان و اداء یک مطلب به شکلی زیبا و ظریف و توام با ذوق 0000 در هنر اصل
این که آن هنرمند یک پیام و مقصود و مضمونی در ذهن داشته باشد و بخواهد
آنرا به مخاطبین خودش تعلیم بدهد و به ذهنها و دلها برساند و در آن رسوخ
بدهد و دوم اینکه این کار را با ظرافت و زیبایی و بصورت جاذبه دار انجام
دهد که این را ما هنر می گوئیم ( روزنامه جمهوری اسلامی 21/10/64) محتوای حقیقی هنر باید
روح تقوی و طهارت را در انسانها زنده کند و ما که از هنر استفاده می کنیم
باید مواظب باشیم که آن خنجر تیز آبدیده هنر در ما آن حقیقت و جوهر
ارزشمند تقوی را در هم نشکند و نابود نکند ( همان منبع ) هنر در صورتی ارزش
دارد که یک محتوایی داشته باشد و یک چیزی را بیاموزد خطی را که مردم آن را
تعقیب می کنند روشن می کند در کل برای سعادت و رستگاری مردم یک عامل باشد
این هنر را هنر متعهد می نامند ( مجله پیام انقلاب 4/3/1359) حافظ شیرازی تنها
هنرمند نیست بلکه معارف بلندی نیز در کلمات او وجود دارد این معارف فقط با
هنرمند بودن بدست نمی آید بلکه پشتوانه ای فلسفی و فکری لازم دارد ( فصل
نامه هنر دینی شماره 8 ) کار هنر با محتوی
پایان نمی یابد قالب نیز ارزش بسیار دارد ظرف نازیبا مظروف زیبا را زشت
جلوه می دهد ( پیام رهبری به کنگره شعر و ادب 26/6/63 ) هنرمند هم در فرم و قالب هنر خود و هم در قالب مضمون تعهد دارد ( فصلنامه هنر دینی شماره 8 ) هر ایده ،اندیشه و انقلابی که در قالب هنر نگنجده ماندهی نخواهد بود ( جمهوری 12/3/64) موضوعات مرتبط: هنر اسلامی [ ] [ ] [ ARTMJ ]
نگاهی به آثارکیوستی واریس / جوها تانتو / ترجمه علی وزیریان
واریس روش تازه ای در پیش گرفت. پوسترهای او معانی تکان دهنده ای را که
نسبتاً کلامی بودند تداعی می کرد . نیازی به کلمات نبود ، یا لااقل تنها
به کلمات معدودی ( برای القای مفهوم پوستر ) نیاز بود ، چنانکه در پوستر
ایمنی مربوط به ترافیک مشاهده می شود ، « تخم مرغی روی سقف یک اتومبیل و
سادگی ، خوش بینی و سر زندگی موجود در این شعار : چهار شنبه بدون تصادف »
واریس معتقد است که اگر پیام تصویری به قدر کافی قوی باشد، حضور کلام غیر
ضروری است ، چرا که تصویر به خودی خود زبان مستقلی است. واریس با خشنودی
تصدیق می کند که آثارش با آثار ساوینیاک، طراح فرانسوی نزدیکی دارند. او
آثار این طراح فرانسوی را طنز آمیز و حتی مسخره ، اما تاثیرگذار می داند.
او مجذوب مسایل مربوط به ارتباط جمعی است . مساله ای او را بر می انگیزد و
خلاقیت او را تحریک می کند . در نگاه اول به نظر می رسد که کارهایش خود به
خود و فی البداهه به وجود آمده اند، اما کار او با شناخت عمیق « موضوع »
تشریح و تبیین و احاطه برآن و تمرکز شدید برای حل مساله مورد نظرهمراه است
. واریس می گوید: « همیشه با این فکرشروع می کنم: چگونه موجزخودم را بیان
کنم؟» او از مغز به عنوان بانک اطلاعات سخن می گوید. جوابها را در اینجا
می توان یافت : جوابهایی که محصول کارهای قبل اند. مساله این است که آدم
چطور زیرکانه ازذهن استفاده کند ، چطور آنرا به کاربگیرد : حلقه الهام بخش
وظایف و راه حل هایی که یکی از دیگری نتیجه می شوند. واریس که اکنون سه
دهه است با ابداعات خویش و ربودن جوایزی در فنلاند و خارج از کشور موجب
شگفتی و مورد توجه دنیای رسانه هاست، می گوید: « البته طراح موظف است که
مدام خود را تجدید و احیا کند . تجدید و احیا خود به معنی پیروی از
جریانهای موجود نیست ، بلکه تفکر خود هنرمند باید پشت همه چیز حضور داشته
باشد و شایسته است که طراح نسبت به شخصیت حقیقی خود وفادار بماند. »
کیوستی واریس ذاتاً طنز پرداز است. همان گونه که طراح گرافیک برجسته ژاپنی
، یوساکوکامه کورا، در باره او گفته :« واریس استفاده از طنز، برقراری
ارتباط و انتقال پیام را به نحو تحسین برانگیز ی انجام می دهد. بسیاری از
طراحان گرافیک از جمله ساوینیاک، فرانسوا، فولون و شیگئوفوکودا از طنز به
عنوان تمهیدی بیانی استفاده می کنند. اما کار آنها از خونگرمی و سلامت
موجود در طنز واریس بی بهره است. به نظر من ویژگیهای خاص و دلپذیر آثار
واریس از شوخ طبعی لطیف و روستایی او ناشی می شود. احتمالاً همین مساله
کلیدی برای درک معیارهای فرهنگی متعالی فنلاند به دست می دهد.» واژه «
واریس » به معنی کلاغ است . شاید همین نکته نقطه شروع مناسبی برای شوخ
طبعی این هنرمند گرافیست محسوب می شود. او روی لوگوی کلاغ خویش به صورتهای
مختلف و با استفاده از مواد و مصالح گوناگون بار ها و بارها کار کرده است
. اکنون سی سال است که این تصویر کوچک کلاغ آگهی هایی را که جوایز ی کسب
کرده اند تزیین نموده است. و هدایای جالبی که او طراحی کرده ـ نامه باز کن
، کاغذ خشک کن ، یا « اوکارینا» یی به شکل کلاغ ـ به درد کلکسیونرها می
خورند. همکاران فنلاندی واریس تصدیق می کنند که « آثار وی به هیچ وجه
آکادامیک نبوده و با تزیین هم میانه ای ندارند». آثار او ، از جمله
پوسترهای سالانه و بسیاری از نشانه ها ی تجاری دهه شصت وی ، مورد استقبال
قرارگرفته اند . برخی ازآثارش ، برای مثال ،« کلارینت مارگونه» ای که برای
« جشنواره موسیقی جازپوری» طراحی کرده است ، توجه و تحسین طبقات روشنفکر
را به خود جلب کرده و جریان ساز بوده اند. مشهور است که کار او همیشه
«گیرایی» خاصی دارد، خصیصه ای به طور مشخص غیر قابل تعریف است. چگونه یک
طراح می تواند رشد خود را تداوم بخشد و همواره اثری نو بیافریند؟ واریس می
گوید: « کافی است که تو همیشه کنجکاو و آماده کار باشی ، خواه هنگامیکه در
سفری طولانی هستی و خواه زمانی که با آدم جالبی برای صرف نوشابه در
رستورانی نشسته ای ». باید مدام گوش به زنگ بود، ارتباط برقرار کرد و
آدمهای طبقات مختلف اجتماع را شناخت. باید وقت صرف کرد، انواع کتاب مجله
را خواند و موسیقی گوش کرد. وقتی طیف دلبستگی های آدم وسیع باشد ، همواره
برای کار آمادگی خواهد داشت . واریس درباره طراحی گرافیک در فنلاند یاد
آور می شود که جمعیت فنلاند فقط پنج میلیون نفر است که از جمعیت اغلب
شهرهای بزرگ کمتر است . با توجه به این جمعیت کم، اگرچه تعداد طراحان
گرافیک محدود است اما معیارهای کیفی و مهارتهای حرفه ای در سطحی بسیار
بالاست. این امردر نمایشگاههای بین المللی مشهود است . طراحی پوستر در فرانسه
به دنبال نمایشگاه «ویول گرافیست» در سال 1992، نمایشگاه « صد پوستر فرانسوی در سن پترزبورگ » برگزار شد و چشم اندازی جدید از آثار گرافیک فرانسه را به نمایش گذاشت . این نمایشگاه که توسط « اتحادیه ملی هنرمندان گرافیک » برپا شد ؛ ابتکاری تحسین برانگیز بود ؛ چرا که موجب شد توان و قوه خلاقه ناشناخته طراحان گرافیک مکتب فرانسه آشکار شود . این نمایشگاه بستری برای تجدید پیوندهای فرهنگی گذشته با کشورهایی شد که تنها ارتباطی اندک با هنر و فرهنگ فرانسه داشتند . مقاله حاضر سعی در نشان دادن چهره معاصر طراحی پوستر در فرانسه دارد . این پوستر ها که نشانگر طراحی پوستر معاصر در فرانسه هستند در زمینه ای فرهنگی خلق شده اند که با کشورهایی که تحولات سیاسی ، اجتماعی و هنری مشابهی نداشته اند، بسیار متفاوت است . جامعه در باره جذابیت بیانی و زیبایی شناسانه این پوسترها و نیز اصالت مفاهیم و مهارت طراحان ، خود قضاوت می کند . اینها کارهای هنری یا کالاهای مورد علاقه کلکسیونرها یا اشیاء تزئینی نیستند: پوستر ، حتی بیش از هنرهای تجسمی ناب ، وسیله ای برای ارتباط بصری است و در معرض قید و بندهایی قرار دارد که به کارکرد آن مربوط می شود، قیودی که طراحان گرافیک آنها را می پذیرند یا کنار می نهند. به این دلیل است که به نمایش گذاشتن پوستر در فضای انتزاعی یک نمایشگاه یا گالری ، خطر ارزیابی ناقص یا توام با سوء تعبیر را در بر دارد ، چرا که ارتباط با سفارش دهنده ، استقبال جامعه و جایگاه اجتماعی هنرمند ملحوظ نمی گردد . مثلاً لازم است برای بازدید کننده توضیح داده شود که حرفه طراحی پوستر در فرانسه و جود ندارد، گمان می رود که این حرفه در حوزه تبلیغ یا هنرهای گرافیک قرار می گیرد . پوسترهای تبلیغاتی فضایی را که مختص به ترویج محصولات و خدمات است ، در انحصار در می آورند و تعداد پوسترهایی که جنبه فرهنگی و اجتماعی دارند بر دیوارهای فرانسه نسبتاً محدود است . این نکته مهمی است . شاید به دو اصطلاح جداگانه برای نامیدن این دو نوع پوستر که اشتراک آنها فقط در این است که هر دو روی کاغذ چاپ می شوند و هر دو به منظور به نمایش در آمدن ، طراحی می گردند ، نیاز داشته باشیم. مساله مهم دیگری که با این گزینش مطرح می شود به پیوند پوستر با سنت ملی باز می گردد. فرانسه میراث فرهنگی بسیار غنی دارد که معمولا تاثیر مهمش بر طراحی پوستر مدرن با استفاده از تصویر سازی، مایه کسب اعتبار برای آن می شود. پوسترهای فرانسوی از « شره » تا « کاساندر» و « ساوینیاک» همواره به مثابه الگوهایی مطرح می شوند. طراحی امروز تا چه اندازه هنوز با گذشته پیوند دارد ؟ منشا طراحی گرافیک معاصر را می توان در تحولات مهم دهه 1960 جستجو کرد ، دوره ای که فصل افتخار آمیزی را در تاریخ طراحی پوستر فرانسه تکمیل کرد. محیط نسبتاً آزادی که هنرمند در آن فعالیت می کرد ( او هنوز در حاشیه قرار نگرفته و به مجری صرف آژانسهای تبلیغاتی تبدیل نشده بود) و تسلط فرد گرایی بر بیان هنری ( که به هر حال به واسطه روحیه دکارتی که بخشی از شخصیت فرانسوی است تعدیل شده بود ) این دوره را متمایز می کند . نقطه عطف در تاریخ هنر پوستر ، همچون بسیاری دیگر از عرصه های زندگی فرهنگی و اجتماعی در فرانسه ، با حوادث ماه مه 1968 مقارن بود. این حوادث لزوماً تاثیر مستقیم بر هنر پوستر نداشت. اگر چه دانشجویان انقلابی می توانستند شیوه خاص خود را در تبلیغات ابداع کنند که هم ساده و هم موثر باشد، اما ماه مه 68 تاثیر عمیق یا پایداری بر طراحی گرافیک نداشت . تراکتها ، روزنامه ها و پوسترهای چاپ سیلک ، تنها راه حلهای جزئی در زمینه ارتباط بصری ارائه می کردند . لیکن ارزیابی مجددارزشهای سنتی ، اضمحلال سیستم طراحی گرافیک پیشین را تسریع کرد. مقارن جنبشهای این دوره ، پوستردر فرانسه هنوز به شدت مصور و روایی و آمیخته با چاشنی سالمی از طنز بود که مطابق الگویی که « ساوینیاک» ارائه کرده بود ، طراحی می شد . این نکته نشانگر تلقی قدیمی رایج در اواخرقرن نوزدهم ، در زمینه « پوستر سازی» بود. با این همه ، ایده های جدید در فرانسه طرفدارانی پیدا می کرد. این امر به ظهور« طراحی گرافیک » به مفهومی که هم جهانی و هم سازمان یافته بود و نیز به تجربه گرایی در زمینه ارتباط بصری پایان می بخشید، دلالت می کرد. اما زمان مناسب فرا نرسیده بود. نسل جدید که در پس سنگرهای ماه مه 68 رشد می کرد ، تبلیغات طنز آمیز اسلاف و قواعدی را که توسط « طراحی گرافیک » به آنها تحمیل می شد ، نپذیرفتند. آنها با الهام از افکار سیاسی رادیکال ، از خدمت به نظام سرمایه داری سر باز زدند. این امر سبب شد که نسل جدید در دام سیستم تبلیغاتی گرفتار نیایند ، سیستمی که به مثابه بخشی از یک نظام فراگیرتر به شمار می آمد. این جدایی میان هنرمندان گرافیک و صنعت ـ مشتری سنتی طراحی گرافیک ـ به واسطه ظهور و توسعه آژانسهای تبلیغاتی تخصصی که در فرانسه دیرتر از کشورهای آنگلوساکسون ظهورکرد ، تسریع شد. انعطاف ناپذیری سازمانهایی که آزادی بیان را به حداقل کاهش می داد متضمن ساختارهایی بود که با آرمانها و آرزوهای بسیاری از طراحان گرافیک جوان منافات داشت. پس یک طراح پوسترکه مصمم بود بعد هنری را درکار خود حفظ کند ، چه راهی را می بایست در پیش می گرفت ؟ مکتب لهستان که در آن زمان در اوج شکوفایی خود بود، یکی از منابع الهام بخش این دوره محسوب می شد. این مکتب جاذبه دوگانه ای برای طراحان گرافیک جوان داشت: از یک سو تعلیمات « پرو فسور تومازوفسکی» در« آکادمی هنرهای زیبای ورشو» و از سوی دیگر نقشی که به طراحی پوستر در لهستان منتسب می شد، مکانی که در آنجا جایگاه پوستر تا حد یک زبان ملی ارتقاء یافته بود . مکتب لهستان نمونه ای از استقلال طراحی گرافیک محسوب می شد که با به رسمیت شناختن هنرمندان از سوی جامعه مرتبط بود. طراحان گرافیک جوان فرانسوی برای تحصیل هنرهای گرافیک به لهستان سفرمی کردند، ازجمله « پیربرنار» ، « ژرارپاری ـ کلاول»، « آلن لوکورنه» و « میشل کوارز». اما الگوی لهستانی که برای سیستم اجتماعی و سیاسی خاصی طراحی شده بود نمی توانست بدون برخی تغییرات اساسی در فرانسه پا بگیرد. از آنجا که تقاضا برای پوستر در فرانسه بشدت محدود بود، اولین دلمشغولی طراحان پوستر یافتن محلی بود که بتوانند در آنجا به فعالیت بپردازند. بنابراین ، تبلیغات سیاسی به یکی از اولین عرصه هایی مبدل شد که طراحان گرافیک مستقل در آن به رسمیت شناخته شدند. « گراپوس» ، یکی از پیشگامان این حرکت ، با کار برای « حزب کمونیست فرانسه» الگویی قرارداد که بسیاری ازکارگاهها و هنرمندانی که برای احزاب ، اتحادیه ها و سایر انجمنهای شهری چپ گرا کار می کردند، از او تبعیت کردند. اما این نتیجه گیری درست نیست که بگوییم تلاش مذکور به تنهایی برای دگرگون کردن زبان تبلیغی کاملاً موفقیت آمیز بود. در حقیقت به نظر می رسدکه تجدید حیات تبلیغات سیاسی ، پدیده ای زود گذر بوده است. در حالی که تبلیغات علیه سنتهای محافظه کارانه جریان داشت فعالیت طراحان گرافیک در زمینه فرهنگ به واسطه ابزار مادی محدود می شد. با وجود این ، تئاترهای کوچک و مراکز فرهنگی ـ که درک پوسترهای اصیل پیشقدم بودند ـ شروع به انتشار پوسترهای با کیفیت کردند، چنانکه در آثار « میشل بووه » مشاهده می شود. وقتی زمینه پذیرش پوسترهادر نهادهای بزرگ فرهنگی به وجود آمد، وضعیت به نحو قابل توجهی بهبود یافت. « مرکزپمپیدو»، « آلن لاویلت» و« موزه ارسی» خط مشیی را بنیان نهادند که زمینه ساز ایجاد اصالتها و شاخصهای بصری شد. اما منصفانه نیست که به این نمونه ها اکتفا کنیم . چنانکه مجموعه این صد پوستر نشان می دهند ، تعداد معینی از موسسات فرهنگی و هنری در پاریس و کل فرانسه نیاز به نوعی هویت گرافیکی را بتدریج احساس می کردند. نوع جدیدی از تقاضا برای پوستر در دهه اخیر پدید آمده است که به « پیامهای عام المنفعه » مربوط می شود ، یعنی پیامهایی در مورد کشور ، شهرها یا نهادها. این نوع پیام رسانی غالباً با دونوعی که قبلاً توضیح داده شد ـ پیام رسانی سیاسی و فرهنگی ـ اشتباه می شود و طیف وسیعی از اسناد ، از فرمهای تامین اجتماعی گرفته تا پوسترهای3X4 متررا در بر می گیرد. رشد این نوع پوستر با قانون عدم تمرکز در سال 1982 ، که استقلال مالی بیشتری به انجمنهای محلی بخشید، تسریع شد . بدین ترتیب طراحان گرافیک زمینه ای یافتند که می توانستند نقش اجتماعی فعالتری را ایفاء کنند. اصطلاح « تصاویرعام المنفعه»که بسیاری از هنرمندان گرافیست به واسطه آن هویت پیدا کردند، شکل گرفت . اما برخی این اصطلاح را بسیار دست و پا گیر تلقی کردند، به نظر می رسیدکه این تعبیرحوزه فعالیت آنها را محدود می ساخت. طراحی گرافیک فرانسه که تا همین اواخر نسبتاً نا شناخته بود ، اکنون در نتیجه دخالت در رویدادهای بین المللی و به واسطه سازمان یافتن روابط متقابل به اعتباری جدی دست یافته است. این امر بدون در نظر گرفتن سابقه موثر آن که قبلاً بررسی شد روی داده است . طراحی گرافیک فرانسه که بر ویرانه های نظام کهن و با استفاده از الگو های دیگر شکل گرفته است به دانش گذشتگان خود به دیده تحقیر می نگرد . طراحی گرافیک فرانسه از دیدگاهی زیباشناسانه بیانگر یک جریان اکسپرسیونیستی منحصر به فرد است که برای آن کمتر معادلی می توان درتاریخ این هنر پیدا کرد. این جریان طیف وسیعی ازتکنیکها ـ ازجمله طراحی، نقاشی، عکاسی، فتومونتاژ ، تایپوگرافی و اخیراً طراحی به کمک کامپیوتر ـ را به کار می گیرد و توانسته است که نوعی انسجام و منطق درونی بیابد که آن را به صورت یک سبک تمام عیار درآورده است. برای اینکه معرفی اجمالی گرایشهای اصلی درطراحی پوستر فرانسه روشن تر شود، ذکر چند نکته دیگر ضروری است . همه هنرمندان گرافیست فرانسوی در ورشو تحصیل نکرده و نیز همه آنها تحت تاثیر هنرطراحی پوستر لهستان واقع نشده اند. بیشتر آنها در مدارس فرانسوی تحصیل کرده اند، بخصوص در« مدرسه ملی هنرهای تزئینی» و « مدرسه هنرهای زیبای پاریس» ( بوزار) . این هنرمندان گرافیست جوان همچنین بشدت به آثارعرضه شده ازسوی« استودیوی پوشپین» متعلق به « میلتون گلیزر» و طراحی پوستر توهم انگیزعلاقه مند بودند. دراین ایام، آنها عموماً سبک سوئیسی را که مبتنی برنوعی پژوهش تایپوگرافیک و ترکیب بندی مستحکم بود، مردود می شمردند. اما این امر مانع مهاجرت « ژان ویدمر»، یک سوئیسی مهاجر ، به فرانسه وایفای نقشی مهم در زمینه طراحی گرافیک نشد. این صد تصویرنشان می دهند که این شیوه بیان درطراحی گرافیک معاصرفرانسه وجود دارد . اما درخصوص « رومن سیز لویچ»، یکی دیگر از اساتید این نسل باید گفت او حساسیت خاص یک طراح پوستر لهستانی و ابعاد گوناگون یک طراح گرافیک واقعی را داراست. از این گذشته ، فاصله بین این دو نوع فعالیت ـ طراحی پوستر و طراحی گرافیک ـ دیگر از میان رفته است . تحولات ایدئولوژیک و ضرورت محض، از طراحان پوسترهنری شخصیتهای حرفه ای فوق العاده ای در زمینه ارتباط بصری به وجود آورده است که همگی آنان بر رموز لوگوتایپ ، ایماژ ترکیبی، نشانه ها و کارطبع و نشر مسلط هستند. گروه دیگری از طراحان گرافیک شامل کسانی است که به معنای خاص سنت ملی را استمرار بخشیده و بدین ترتیب به تنوع طراحی پوستر فرانسه مدد می رسانند.طراحیهای آمیخته با شعروطنز که به « دلکوزه» و « آندره فرانسوا» اختصاص دارند آلتر ناتیوی در برابر اکسپر سیونیسم محسوب می شوند ـ که پیش از این به عنوان گرایشی اصلی از آن نام بردیم.مروری بر طراحی گرافیک فرانسه این گوناگونی در پیشرفت را روشن می کند . به موازات کارگاههاو هنرمندان شناخته شده ای که این مکتب را بنیان نهادند، همچون« بایارژئون» ، « بووه»، « فابریزی»، «فوشروکربن»، « گراپوس»، « لوکورنه»، «لاوان دوسکی»، « اورلیانژ»، « پولیماگو»، « پرینز و رابی»، «کوارز»، « زانزیبارت» و دیگران ، شخصیتهای جدیدی ظهورکردند. این تعددمی تواند تاثیرمثبتی بر آینده طراحی گرافیک فرانسه داشته باشد. طرح حساسیتها و اندیشه ها وعناصرموثری (مانند طراحی گرافیک هلند) بهترین تضمین را در برابر رکورد و انحطاط این هنر به وجود می آورد. همین مساله درمورد شکستن مرزهای موجود میان گروههای مختلف ، گرایشها و نسلها صادق است، حرکتی که ازسوی« سندیکای ملی گرافیستها» حمایت می شوند. حضور «لئوکوپر»، که زندگی حرفه ای اش را در سال 1950 آغاز کرد، می تواند به عنوان سمبل این پدیده به شمار آید. موجودیت پوستراصیل در فرانسه ـ خواه اجتماعی یا فرهنگی ـ در گرو آزاداندیشی سفارش دهنده و مواجهه صحیح با مخاطب است. چنین پوستری در عین حال تلاش می کندکه به مسائل زیبایی شناسانه و اجتماعی عصر ما پاسخ گوید. این پوستر که از الگویی نسبتاً غیرمتعارف برگرفته شده ، ازگرفتار شدن در دام خود شیفتگی ( نارسی سیسم ) ، یعنی احساس حضوردر خلا، که هرگونه ارتباطی را از میان می برد ، اجتناب کرده است. در طول چند سال اخیر طراحان گرافیک با مطالعه مشکلات «طراحی گرافیک عام المنفعه» به طور همزمان سوالاتی را درخصوص سودمندی اجتماعی خویش مطرح کرده اند. تمایل آنان به فعالیت در عرصه ارتباطات ، نگرانیهایشان را در مورد فعالیت اجتماعی حقیقی پنهان نمی کند.اگر چه تلاش برای« حفظ پیوندهای اجتماعی» موفق نبوده ، اما هنوز به شکست منجر نشده است . نسل جوان مدعی است که این جدال به اوتعلق دارد. اکنون بسیاری ازموسسات بتدریج طراح گرافیک را به عنوان همکاری جدی به رسمیت می شناسند چرا که او قادراست فرمی بی نظیر و منحصر به فرد به پیامها ببخشد تا در گیرودار قیل و قال رسانه ها به گوش مخاطبین برسد . [ ] [ ] [ ARTMJ ]
تحقیق و موشکافی" نویل برودی "بر روی حروف نویل برودی ، طراح انگلیسی ، هنرمندی مبتکر، با دیدگاهی جنجال برانگیز است، او به خاطر ابداع در طراحی حروف با مفاهیمی قدرتمند، رنگ آمیزی زنده و شفاف و تایپو گرافی مهیج وتصویری به شهرتی قابل وصول دست یافته است. در واقع امضاء برودی ، سبک و سیاق او در مبنا قراردادن استفاده از حروف اند ؛ بدیهه سازی وابتکار همراه است. او درآغاز به خاطر طراحی روی جلد مجلاتی مانند« the Face » و « Arena » طرحهای گرافیکی و تصویر سازیهای پر معنا ی سرمقاله ها که از بازی با حروف ساخته شده بودند شناخته شد ، و اکنون نیز مشغول دگرگون کردن طراحی دیجیتال است. نگاه و تصور برودی ، اساساً خلق زبان بصری جدیدی است که قابل نمایش باشد. برودی سی ساله بود که کتاب « زبان گرافیک نویل برودی » نوشته جان وزنکرافت و طراحی برودی منتشر شد. این کتاب که تب وتاب بصری « برودی» و متن عالی و رفیع « وزنکرافت» را در برداشت ، برای هر دو آنها پر بار بود و در آن زمان شصت هزار نسخه آن به فروش رسید. همچنین « برودی» موفق شد تا نمایشگاهی از آثارش را در موزه ویکتوریا و آلبرت در لندن بر پا کند ، که چندی بعد همین نمایشگاه رهسپار « ادینبورگ»، « برلین»، « هامبورگ»، «وین» و «توکیو» شد. اما این تحسین برای برودی در انگلستان نه موجب سفارش بیشتری شد و نه جایزه مالی برای او به ارمغان آورد، بنابراین او به محیطی بین المللی نقل مکان کرد که سفارش دهندگانی از اروپا ، امریکا و ژاپن داشت و همین شفارش ها موجب خلق تمبرهایی برای ـ ptt ـ « تله کام» هلند ، طراحی نشانه و شخصیت گرافیکی برای ـ orf ـ خبرگزاری دولتی اطریش ، تبلیغات « نایک»، « وایدن» و « کندی» در ایالات مختلف و انجام پروژه هایی برای شعب فروشگاههای « پارکو» در توکیو شد. پاسخگویی به این تعهدها و ازدیاد و کثرت دیگر طرحها ، مجموعه ای از آثار ماندگار او در کتاب « زبان گرافیک نویل برودی2» هستند که باز هم توسط « برودی» و« وزنکرافت» از سوی انتشارات « تامس و هادسان» درسپتامبر 1994 منتشر شد. این کتاب نتیجه جستجو، پژو هش و توسعه و تکامل اشکال دیجیتالی « برودی» و تئوریهای استادانه « وزنکرافت» و الهام هایی است که با پیشرفت تکنولوژی کامپیوتر پدید آمد ه است . آنچه تمام و کمال در کتاب به نمایش در آمده « فیوز» است ؛ نشریه ای پرجنب و جوش که در سال 1990 ، استودیوی برودی آن را ایجاد کرد و با سرمایه « فونت شاپ اینتر نشنال» به چاپ رسید . « فیوز» فصلنامه ای است که جوایز گوناگونی را به خود اختصاص داده : « این نشریه ایده های جدید تایپو گرافی و زبان بصری را درقلمرو دیجیتال کشف می کند» که به صورت یک دیسکت ، چهار پوستر به همراه یک مقاله انتقادی و تحلیلی از « وزنکرافت» روی کاغذ مقوایی گراف ارائه می شود . هر شماره «فیوز» دارای موضوعی خاص است که چهار طراح آن را تفسیر می کنند ، این طراحان خود برای تجربه کردن با حروف به کار گمارده شده اند. این حروف برای استفاده حروفچینی و چاپ درصفحات نشریه نیست ، بلکه پوسترها کاربرد حروف « فیوز» را نشان می دهند . هر جایی که برنامه نمایش دهنده کامپیوتری بتواند فونت ها را اجرا کند « فیوز» برای نمایش حاضر و آماده است. موضوعهای هر شماره « فیوز» به ماهیت پژو هشی هر طرح اشاره دارد. فیوز شامل مباحث گوناگونی از جمله ابتکار و نوآوری ، اطلاع رسانی و مذهب است و اخیراً در شماره 11 خود به پرنوگرافی پرداخته است. طراحان فیوز مسئول طراحی فونتهای مربوط به موضوعات قابل انعطاف ، دیجیتالی و تفسیری هستند. برودی و وزنکرافت و ( جان کریچلی مسئول تولید استودیوی تحقیقاتی برودی) دریافتند که الفبا و حروف چاپی به عنوان نمادهایی که عهده دار بار فرهنگی و عاطفی اند، چیزی فراتر از نمایش 26 حرف اند ؛ چنانکه وزنکرافت می گوید: « فیوز جسورانه تلاش می کند تا هنر گرافیک را با فرهنگ عمومی و فلسفه تلفیق کند» . برودی معتقد است که تغییر سرعت تکنولوژی ( به ویژه پیشرفت تکنولوژی کامپیوتر و نرم افزار ها نسبت به پنج سال گذشته) نیاز به فرمول بندی تازه ای در تئوری و مبانی طراحی و تمرین و ممارست دارد ؛ همانند تاثیری که عکاسی بر نقاشی سنتی گذاشت و به هنر تجریدی منجر شد. برودی مدعی است که انقلاب در طراحی از زمانی به راه افتاد که دگرگونی اساسی در تکنولوژی کامپیوتری به وجود آمد. او خود اظهارمی کند که کامپیوتر یک رسانه هنری است که او نقاشیهای دیجیتالی اش را به وسیله آن و با تجسم بخشیدن و صورتی تبدیل یافته برمبنای شکل حروف خلق می کند . این انتزاع وخصوصیت خلاصه کردن و چگونگی فرم ها ی آزاد در آثار او هم مورد تمجید و ستایش و هم مورد انتقاد و نکوهش قرار گرفته است . این تجربه ها حاصل تحقیق و موشکافی برودی بر روی حروف و طرز بکارگیری نافذ و موثرآنها برای چاپ و نمایش است که تئوری او را ازفرم ومضمون تجسم وعینیت می بخشد. او احساس می کند نقش بزرگ فیوز و طراحان شرکت کننده در آن، پشتکار و جدیت در وسعت بخشیدن به تایپوگرافی برای نمایش است. قطعاً یکی از موضوعهای مورد بحث شماره های بعدی نشریه فیوزدرباره آینده نویل برودی خواهد بود ، به عنوان هنرمندی که دارای تجربه با فرمهای تایپوگرافی و درگیر کار کردن با حروف است. جلوه های بصری حروف سابقه استفاده ازحروف ونوشتاربه مثابه یک عنصرمستقل تصویری درطراحی گرافیک به چند دهه قبل بازمی گردد . پیش از آن کلمات و نوشتار به عنوان یک جزء و عنصری مکمل در کنار تصویر قرار می گرفت . این نوع نگاه جدی به حروف و تایپوگرافی در طراحی گرافیک تقریباً اولین بار در آثار طراح فرانسوی «روبرماسن» در دهه 60میلادی ظاهر و موجب شد تا عرصه مستقل و گسترده ای به عنوان طراحی با حروف در حوزه گرافیک ایجاد شود.
کتاب «حروف و تصویر» که ویژگی های تصویری الفبا را در دوره های مختلف
بررسی می کند ، حاصل پژوهش او در زمینه شکل گیری حروف بود . البته ارائه
آثار او محدود به نشریات می شد . پس از او «ولفانگ واینگارت» طراحی بود که
اساس نگاه خود را در زمینه گرافیک بر روی تایپو گرافی متمرکز کرد . او نظم
مطلق و پالودگی حروف و شکل بکارگیری رایج را در دوره خود مورد سوال قرار
داد و با برهم ریختن قوائد متعارف آن روز و ابداعاتش به نوعی از جلوه های
بصری حروف دست یافت . با شروع این حرکت در تایپو گرافی طراحان زیادی بخشی
از آثار خود را با نگاه به این موج جدید خلق کردند ؛ به عنوان نمونه می
توان به پوستر کنسرت اثر « آرمین هافمن» در سال 1969 و آثار«استف گیسبولر»
اشاره کرد .
اما عمده ترین آثاردراین زمینه که به شیوه ای غیرمنتظره و نا متعارف با بکارگیری تجربه های تازه تر وخلق آثاربرجسته ای از جلوه های بصری حروف ، بزرگ نمایی بخش از کلمات ، بکارگیری حروف بصورت معکوس ، استفاده از سطوح رنگی یک دست و وسیع که به جذابیت اثر می افزود ، در آثارطراحانی چون«زیگفرید ادرمات» ، «رزماری تیسی» و «ولفانگ واینگارت» ظاهر شد که آن را «موج نو» نام نهادند و توجه بسیاری از طراحان جوان را به خود جلب کرد .این موج نو وحرکت جدید در گرافیک بین المللی چنان قوت گرفت و مخاطبان خاص و عام خود را پیدا کرد که به عنوان شاخه مستقل پر قدرتی در عرصه گرافیک تثبیت شد .طراحانی چون «آلن فلیچر» با استفاده از نهایت ساده سازی فرم ها و سطوح و بکارگیری کلمات بصورت دست نوشته و حروف تایپی و یاهنرمندی چون «آلن کیچینگ» با استفاده از حروف « سیاه کاپیتال » بصورت رنگین در زمینه های سفید وبا نگاهی دادائیستی و یا «گونتر رمبو» با ایجاد فضاهایی کاملا منظم و هندسی بواسطه تایپوگرافی به حدی که فرم هایی تصویری را تداعی کند موجب استمرارو ماندگاری این حرکت جدید شدند. اما اوج این نوع نگاه و سبک و سیاق را می توان در آثار طراحان معاصر این عرصه دنبال کرد آثار طراحانی چون «نویل برودی» ، «دیوید کارسن» ، «پی – اسکات ماکلا» و «دیوید الیس » طراحانی که بواسطه تکنولوژی جدید یعنی کامپیوتر آثار خود را خلق می کنند و بر خلاف آثار قبلی که در نهایت سادگی پدید می آمد ، با پیچیدگی و زیبایی شناسی حیرت انگیز امروز ارائه می شود . در این دسته از آثار اگر چه تایپوگرافی و حروف و کلمات حرف اول را می زنند ، اما رفته رفته عناصر بصری دیگری غیر از حروف در آنها هویدا می شوند . نوشتار به مثابه تصوير در آثار گرافيكي تصاوير و حروف بار پيام رساني اثر را بر عهده دارند. در بسياري از موارد، پيام نوشتاري با استفاده از حروف و متن به شكلي ارائه مي شود كه القاي فرم(شكل) و تصوير را در اثر مي نمايد. «تايپوگرافي» يا «خط نگاري» و «خط نگاره» اثر گرافيكي است كه حروف و کلمات ، ساختار اصلي آن را تشكيل مي دهد و در واقع كم و كيف تركيب بندي اثر به اعتبار نوشتار و يا حروف شكل مي گيرد . در اوايل سده بيستم ميلادي، هنر« گرافيك» با ورود به فضاي جديد تكنولوژي، جهشي را آغاز كرد. در اين عصر، هنر گرافيك ديگر به آن دسته از آثاري كه به صورت تك رنگ و با فرايند چاپ هاي دستي بر روي يك سطح ايجاد مي شد، خلاصه نمي گرديد. «گرافيك» حوزه نوين و گسترده اي شامل پوستر، تايپوگرافي، نشانه ، مصور سازي، صفحه آرايي و ... كه با عملكردهاي خود يك پيام يا اطلاعات خاصي را به صورت بصري ارائه ميكنند، اطلاق ميگردد. امروز طراح گرافيك ميكوشد تا با طراحي يا انتخاب علائم بصري و مجموعة تصاوير، رنگ و نوشتار و دركنار هم قرار دادن آنها ، اثري خلق کند تا پيام مشخصي را به مخاطبين خويش منتقل سازد . « تايپوگرافي» همانگونه كه اشاره شد، يكي از جلوه هاي بارز و با قدمت هنر «گرافيك» است. واژهي «تايپوگرافي» در گذشته معادل طراحي حروف و آن دسته از آثار نوشتاري مي شد كه با فرايند چاپ و تكثير به صورت تك رنگ حاصل و تقريباً در همين حدود خلاصه مي شد . اما امروز اين واژه شامل آثاري مي شود که با استفاده از خط و يا خط و تصوير با رعايت اصول زيبا شناسي، اثري واحدي را ايجاد كند كه بيانگر اطلاعات و يا پيامي باشد . در بسياري از موارد، استفاده از حروف و متن به شكلي ارائه مي گردد كه القاي فرم(شكل) و تصوير را در اثر مي نمايد. طراحان در آثار خود با بزرگ نمايي، فشردگي و چيدن حروف در كنار هم، و گاهي تنها با دخل و تصرف در فيزيك حروف، ارتباط عميقي با موضوع به وجود مي آورند . در دهههاي اخير در تلاشي ديگر هنرمندان گرافيك سعي در تقويت ويژگي بصري حروف و نزديك كردن نوشتار به وجه تصويري، چه به صورت مفهومي كه مخاطب بتواند بار معنايي آن را به راحتي درك كند و يا بصورت تصوير انتزايي كه بتواند نظر مخاطب به وسيلهي فرم، رنگ و .... جلب كند. اين نوعِ نگارش در قلمرو «تايپوگرافي» در اندك زماني، حوزه محدود «تايپوگرافي» سنتي را در هنر گرافيك ـ به ويژه در مغرب زمين، گسترش غير قابل تصوري را به خود اختصاص داد . با اين حركت و جهش سريع، تايپوگرافي به قلمرويي مستقل و داراي تعريف، اصول و حتي تاريخچه اي نوين دست يافت. «تايپوگرافي» در حوزه هاي مختلف هنر گرافيك شامل پوستر، طراحي حروف، نشانه و ... حضوري پر رنگ و گاهي هم به عنوان تنها عنصر تصويري غالب هويدا گشت . همانطوري كه اشاره شد تايپوگرافي يا «خط نگاري» و «خط نگاره» اثر گرافيكي است كه نوشتار، شاكله اصلي آن را تشكيل مي دهد و در واقع، كيفيت تركيب اثر به اعتبار نوشتار و حروف ايجاد ميشود. طراحي و ابداع شيوههاي جديد نگارش و نحوه ي كاربري هاي آنها از ديگر عملكرد هاي تايپوگرافي،است. از طرفي ديگر شايد هدف اصلي تايپوگرافي، سرعت بخشيدن به ارسال هر چه سريع تر پيام و برقراري ارتباط به صورت «زبان تصويري» نسبت به نوشتاري عادي باشد. در دنياي امروز انسانها بيش از هر عصر ديگر- عليرغم فاصلههاي بسيار زياد مكاني، با همديگر در ارتباط هستند. اين ارتباط گاهي در كمترين زمان ممكن صورت ميگيرد و شايد به همين دليل عصر حاضر را «عصر ارتباطات» ناميدهاند. در اين ارتباط تنگاتنگ، ديگر نوشتار ها و زبانهاي سنتي و حتي تخصصي، توانايي گنجايش وسيع و سريع آن را ندارند. در چنين وضعيتي شايد بيش از همه عناصز بصري ميتوانند كارآمد باشند. اگر در گذشته «تايپوگرافي» طراحي حروف يا فن مكانيكي چيدن كلمات روي صفحه بود كه با استفاده از حروف چوبي ويا سربي براي انتقال مفاهيمي به مدد كلمات ارائه مي شد اما امروز اين هنر ، با جرأت و جسارت طراحان پيشرو و به مدد فن غولآساي چاپ و كامپيوتر و ... به مقولهيي بسيار پيچيده، ظريف و نافذ تبديل شده است كه در بسياري از ابعاد زندگي بشر نفوذ كرده است. اکنون اين شاخه از هنر گرافيک در طراحي روزنامهها و نشريات، تلويزيون، صفحات وب، تبليغات تجاري، بستهبندي كالاها، تابلو و ويترين فروشگاهها، حتي معماري و آرايش فضا و طراحي پاركها گرفته تا اشياي پيرامون و لوازم شخصي و البسه، حضوري ملموس دارد . خط و خط نگاري در هنر ايران به دليل زيباييشناسي و ويژگيهاي كاربردي خاص آن، در همه ي شاخه هاي هنر هاي تجسمي به ويژه در هنر گرافيك جايگاهي ممتاز دارد. تنوع فراوان حروف و ساختار هندسي نظاممند آن، به طراحان گرافيك امكان تجربههاي شخصي و ميدان وسيعي در تغييرات و تركيب حروف براي رسيدن به نمونههاي جديد مهيا مي كند. به نظر ميرسد كه مفهوم تايپوگرافي در ايران مورد بررسي و تعريف جامع اي قرار نگرفته است. در حالي كه ميتوان گفت هنر ايران سهم مهمي در خلق آثار خط نگاري و خط نگاره در طول تاريخ دارد. البته در پيشينهي خوشنويسي و خط نگاري ايران نمونههايي از تلاش فوق را ميتوانيم در دوران مختلف به وفور شاهد باشيم. تلاشي كه در طول تاريخ خوشنويسي ايراني، براي ابداع شكل هاي نوين و كشف ظرفيتهاي بصري نوشتار انجام گرفته و در آن خط و نقش به گونهاي همساز درهم ميآميزند و خط تبديل به تصوير «خط نگاره» ميگردد، قابل چشم پوشي نيست. ولي بايد به اين نكته توجه داشت و آن اين واقعيت است كه اين حوزه امروز نياز به بازسازي و بازنگري مجدد دارد. در طراحي خط نگاري و خط نگاره ملحوظ کردن مواردي ضروري به نظر مي رسد . استفاده از حوزه هاي گسترده فنآوري الكترونيكي و امكانات رايانهاي و توجه به تغيير و تحولاتي که در روند طراحي ايجاد شده از اين جمله است . بعلاوه هر اثر هنري احساس خاصي را به مخاطب انتقال ميدهد که بخشي از اين احساسها بازتاب هويت فرهنگي است . بنابراين بيش از هرچيز طراح بايستي نسبت به فرهنگ مخاطبين اثر خود شناخت و توجه داشته باشد. امروزه دوران جديدي در طراحي گرافيك فرا رسيده و همه چيز در حال كامپيوتري شدن است ولي خوشبختانه علاقه به هنر خوشنويسي در بين هنرمندان جوان در حال احياست. بي ترديد با شناخت اصول و مبادي اين هنر و با استفاده درست از فنآوري روز، خلاقيت در ارائه آثار به طرز شگفت آوري شكوفا مي شود. همان گونه كه پيشتر اشاره شد حضور تايپوگرافي در بسياري از شاخه هاي هنر گرافيك مثل طراحي پوستر، طراحي حروف، نشانه، آگهي، روي جلد كتاب، نشريات و ... بسيار ملموس است . در پايان فراموش نكنيم دشوارترين بخش هنر تايپوگرافي، ايجاد فضايي تصويري به وسيلهي حروف و كلمات است كه بتواند مخاطب را به روح اصلي موضوع اثر نزديك كند. با تأكيدي مجدد، با شناخت ملاكهاي زيباييشناسي و با فهم صحيح از هنر ايراني خصوصاً هنر خوشنويسي، مي توان آن را از تايپوگرافي غربي متمايز ساخت http://beta10.todayposters.com/4-rang-notes/jelveh-besari-horoof.html موضوعات مرتبط: تایپوگرافی و خط [ ] [ ] [ ARTMJ ]
نوشتاري از شهيد سيد مرتضي آويني/«گرافيك و تحولات تاريخي» موضوعات مرتبط: هنر اسلامی ادامه مطلب [ ] [ ] [ ARTMJ ]
صفحهآرايى ريشه در زيباشناسى و هنر خسرويحيايى فصلنامه رسانه چگونگى
درهمآميختگى نقطه، خط، فرم، سطح، رنگ و پرسپكتيو/ Perspective و... عوامل
و ساير عناصر تجسمى ديگر در هنر «گرافيك» بهشكلى متفاوت در هنر
صفحهآرايى متجلى گرديد. بهتدريج اصول پايه در هنر گرافيك و نقاشى
بهگونهاى كاملاً متفاوت و جديد در هنر آرايش صفحههاى چاپى نمود پيدا
كرد، و جاى خود را به عناصرى كه امروزه در صفحهآرايى مشاهده مىشوند،
داد. عناصرى كه در زيباسازى صفحههاى چاپى نقش دارند بهعنوان عوامل مؤثر
در شكلدهى تركيب ظاهرى مطبوعات مطرح شدند و در سير تحول گسترش مطبوعات
جايگاه خاص خود را پيدا كردند و بهتدريج داراى اصول مدون فنى و هنرى
گرديدند. موضوعات مرتبط: صفحه آرایی [ ] [ ] [ ARTMJ ]
سالياني
است كه به خلاقيت به مثابه يكي از توانمندي هاي عالي ذهني مورد توجه قرار
مي گيرد. اين موضوع مورد توجه فلاسفه ، دانشمندان علوم تجربي، و دانشمندان
علوم نظري و انساني بوده است. براي گسترش دامنه بررسي خلاقيت و روشن سازي
دورن داشت. با اينهمه، آنچه در زمينه ي خلاقيت ارائه شده است، بيشتر در
برگيرنده ي شيوه هاي پرورش خلاقيت است، و كمتر به اين امر كه چگونه مي
تواند مبتني بر خلاقيت عمل كرد، پرداخته شده است. در روش تدريس مبتني بر خلاقيت، تلاش بر اين است كه شيوه خلاقانه عمل كردن از سوي معلم و دانش آموز باز نموده شود. معلم بايد با استفاده از روش تدريس حاضر به گونه اي تدريس كند كه بتوان با شاخص هاي خلاقيت آن را خلاقانه ناميد. دانش آموزان هم بايد در فراگيري از راه هاي خلاقانه بهره گيرد. روش تدريس مبتني بر خلاقيت، اندك زماني است كه مورد توجه قرار گرفته است. اوج توجه به روش تدريس مبتني بر خلاقيت پس از دهه ي 1980 بوده است. ولي بيشترين توجه به خلاقيت از حدود نيمه دوم قرن بيستم آغاز شده است. ج.پ.گيلفورد از پيشگامان پژوهش در زمينه خلاقيت بوده و – پژوهش هاي زيادي را در اين باره انجام داده است. در آغاز كار، تعاريف زيادي از سوي كسان زيادي درباره ي خلاقيت ارائه مي شد و برداشت هاي متفاوتي هم از آن در ميان بود. براي مثال، رابرت . ام . گانيه بر اين باور بود كه خلافيت گونه اي از حل مسئله است. و تعاريف زير از خلاقيت به عمل آمده است: 1. خلاقيت، سيالات، انعطاف پذيري و اصليت را شامل است. 2. خلاقيت در هم كردن عناصري متناسب و جدا از هم است كه به منظور كسب سود انجام مي گيرد. 3. خلاقيت انجام دادن كاري نو است كه از سوي گروه ها يا افرادي مورد توجه قرار مي گيرد، يا آنكه براي برآوردن نيازي استفاده مي شود. هر كدام از تعاريف فوق را مي توان از ديدگاه هاي گوناگوني نقد كرد و يا مي توان ايراداتي به آنها وارد كرد. ولي با اندك مسامحه اي مي توان تا حدودي هر كدام از تعاريف ياد شده را پذيرفت و با بيان شرط هايي آنها را قابل استفاده كرد. در ادامه شرط هاي خلاقيت و كار خلاق مي آيد. يكي از شرط هاي روشن و يا نسبتاً روشن خلاقيت آن است كه چيزي را كه يادگيرنده ارائه مي دهد يا معلم مي نماياند بايد ثمره كار خود وي باشد. اين شرط مبين آن نيست كه كار تكراري و طوطي وار هم بايد خلاقيت ناميد، بكله كاري متعلق به فرد است كه برآمده از انديشه خودش باشد. از اين رو، دانش آموزي كه فقط از قواعد «معلم گفته» بهره مي گيرد و تمرين مي كند كار خلاق انجام نمي شود. يا معلمي را كه صرفاً به طور صريح مايه كار خود را تقليد معلمان پيشين قرار مي دهد خلاق نمي ناميم. شرط ديگر خلاقيت را مي توان «اصالت كار» در نظر آورد. اصالت كار به معني گشودن راه هاي جديد براي حل مسائل يا بررسي رخ دادها يا يادگيري واقعيت ها ، مفاهيم ، اصول و ... است . اگر يادگيرنده و معلم هر كدام به كاري كه انجام مي دهند – تدريس / يادگيري – از زاويه اي نگاه كنند كه تسهيل كننده باشد، كاري انجام داده اند كه اصيل است. يعني ، به نحوي مي توان آن كار را از مجموع كارهايي كه در اين راه صورت مي گيرد تميز داد و برجسته دانست. از شرط هاي ديگر خلاقيت و اثر خلاقانه، هدفداري آنست. بنا به گفته ي داستايوسكي ، اينكه بگوييم انسان موجودي خلاق است، بدين معنا است كه بگوييم تقدير انسان تلاشي آگاهانه در حصول به يك هدف و اشتغال در مهندسي – يعني ساختن مداوم راه هاي نوين – است. منظور از اين گفته آنست كه هر فرد خلاق، اثري را كه مي آفريند بايد براي هدفي خاص باشد. كلاس درس و خلاقيت كلاس درس كه بخش عمده اي از فعاليت تدريس و يادگيري در آن صورت مي گيرد ، نقش اساسي در ايجاد زمينه براي خلاقيت دارد. فضاي عاطفي، شرايط فيزيكي، جو يادگيري، ميزان انگيزه براي آموختن و ... از عوامل درون كلاسي هستند كه بر پديدآيي خلاقيت اثر گذارند. در ميان عوامل ياد شده، نقش معلم در پرورش خلاقيت انكار ناپذير است. اثر تعامل معلم در اثر كلاس از دو جنبه قابل ملاحظه است: رابطه عاطفي با دانش آموزان و رابطه آموزشي و ياددهي . ايجاد شرايط مساعد براي رشد خلاقيت مستلزم اين است كه معلم جوي صميمانه و مطمئن در كلاس درس ايجاد كند. به طوري كه دانش آموز بتوانند با احساس امنيت، عقايد و نظريان خويش را ابراز دارند. معلم پس از تأمين نياز عاطفي دانش آموزان ، مي تواند با اجراي اصول مناسب آموزشي دانش آموزان را هر چه بيشتر رهنمون گردد. نكته حائز اهميت ديگر، نوع نگرش معلم به خلاقيت و دانش آموزان خلاق است. توجه به اين كه اغلب دانش آموزان خلاق كمتر با جمع هماهنگ هستند و رفتارشان قابل پيش بيني نيست، بعضي معلمان فكر مي كنند كه آنان، دانش آموزان دردسر آفرين هستند. «تورنس» در مطالعه اي، از بيش از هزار معلم خواست تا ويژگي هاي دانش آموزان بهتر و جالب تر را اعلام كنند. ده موردي كه براي معلمان بيشترين ارزش را داشت عبارت بود از: 1- رعايت ديگران 2- استقلال فكري 3- سخت کوشي 4- شوخ طبعي 5- كنجكاوي 6- صميميت 7- انجام دادن به هنگام كار 8- دانش (دانستن) همچنين يادآوري مي شود كه ويژگي هايي مانند داشتن جرأت در مورد اعتقادهاي شخصي ، در قضاوت ، بي علاقگي نسبت به قبول قضاوت متصديان امور و وساير ويژگي ها، كه فرد خلاق داراست در فهرست ديده نمي شود. با توجه به اين كه ويژگي هايي مانند ابتكار و نيت، نامحدود وكنترل آن سخت است، معلمي كه اطميناني به قدرت خويش در اداره كردن ندارد، به تمرين هاي معمولي تر دركلاس مي پردازد و تا از تلاش هاي نگران كننده پرهيز كند. گام هاي دست يابي به خلاقيت بي شك مجموعه تحقيقات در حوزه روان شناسي تربيتي، تدريس، روان شناسي اجتماعي، ارتباطات و ... الگو بودن معلم براي دانش آموزان مورد تأييد قرار مي دهند. بنابراين ، بر اين باوريم اگر مي خواهيم دانش آموزاني خلاق داشته باشيم بايد معلماني خلاق بود. پس در حرفه معلمي ، خودسازي خلاقيتي مقدم بر خلاق سازي يادگيرندگان است. در اين قسمت توصيه هايي را براي پرورش خلاقيت شخصي ارائه مي دهيم. براي دست يابي به تفكر خلاق و خلاقيت، هر روز لحظاتي را به تنهايي و در خلوت به تفكر خلاق بپردازيد. موفقيت شما در رسيدن به تفكر خلاق بستگي به نحوه ي بهره گيري ذهنتان دارد. شما بايد بتوانيد ذهن خود را براي خلاقيت آسوده، نگهداريد. زماني را براي تفكر خلاق در نظر بگيريد، و به طور مرتب برنامه خود را پي گيري كنيد. بدين ترتيب مي توانيد روزانه اقدامات زير را انجام دهيد: 1-به يادداشت هاي خود مراجعه كنيد تا شايد در رابطه با مشكل امروز خود، به نكته ي مفيدي دست يابيد. 2-از همه يادداشت ها، فهرست ها، كاتالوگ ها و ... استفاده كنيد؛ با فراهم آوري مجموعه اي جامع واقعيت ها و اطلاعات در يك زمينه خاص، ذهن شما براي تحليل و تفكر فعال تر مي شود. 3-در زمان ها و اوقاتي كه براي تفكر خلاق درنظر آورده ايد به انديشه ورزي بپردازيد. و در پي پيدا كردن حال و حوصله نباشيد و منتظر نباشيد كه راه حل درستي به يك باره به شما الهام خواهد شد. مطابق برنامه به تفكر بپردازيد و به ياد داشته باشيد كه موفقيت شما در عمل به برنامه تنظيمي است. 4-اگر در يك روز نتوانستيد به تفكر خلاق درباره ي مسايل خود بپردازديد، تسليم نشويد. در چنين مواقعي پياده روي كنيد، قدم بزنيد يا كار ديگري انجام دهيد كه نياز به فكر كردن نداشته باشد . پس از انجام اين فعاليت ها، مجدداً درباره ي راه حل مشكل خود يا درباره ي طرح جديد براي كار به تفكر خلاق بپردازيد. پي گيري اين عمل شما را در دست يابي به راه حل خلاقانه ياري خواهد كرد. 5-در هر يك از جلساتي روزانه براي تفكر خلاق تخصيص داده ايد، هر بار يك سؤال مشخص طرح كنيد. سپس، تلاش كنيد انديشه هاي مهم را به ايده هاي روشن تبديل كنيد. به فكر باشيد كه مسئله را دقيق تر و عيني تر سازيد. زيرا مسائل دقيق و عيني راه حل هاي عيني و دور از ابهام مي طلبند. 6-براي رسيدن به جواب و پيدا كردن راه حل ها براي خودتان محدوده زماني در نظر بگيريد. 7-تا آنجا كه مي توانيد راه حل هاي بيشتري را براي مشكل خود به ذهن آوريد و سپس اين راه حل ها را يادداشت كنيد. 8-راه حل هاي گوناگوني را كه انديشيده ايد با هم ادغام كنيد تا راه حل هاي اساسي تري بيابيد. 9-وقتي به حل مشكل فكر مي كنيد اجازه دهيد هر راه حل كه به ذهنتان مي رسد، ظهور يابد و شما آن را يادداشت كنيد. وقتي در حال انديشه سازي يا توليد ايده و راه حل هستيد به هيچ وجه به قضاوت و داوري نپردازيد. 10- براي حل مشكل مورد نظر خود، ابتدا همه واقعيت هاي مثبت مرتبط با آن را جمع آوري كنيد، سپس اطلاعاتي را كه در مقدمات كار، گرد آورده ايد به آن اضافه كنيد و در نهايت تخيل خود را كار گيريد تا در انتظار نتايج شگرف آن باشيد. 11- واقعي احساس كرديد به قدر كافي اطلاعات مناسب گردآوري كرده ايد، مي توانيد به ارزشيابي بپردازيد. وقتي به اين مرحله رسيديد، اطمينان داشته باشيد كه به مرحله ارزشيابي يا مرحله ي چهارم از تفكرخلاق دست يافته ايد. با نقد و داوري راه حل هاي كارساز و اثر گذار را برگزينيد و باقي راه حل ها را حفظ كنيد. 12- اگر نسبت به ارزش برنامه يا انديشه هاي خود اطمينان كافي نداريد، از ديگران بخواهيد در نقد و ارزشيابي آنها به شما ياري كنند. از اين طريق هم مي توانيد برنامه ي كار تفكر خلاق خود را مورد ارزشيابي و قضاوت قرار دهيد بيست اصل توسعه و پرورش خلاقيت دانش آموزان «تورنس» بيست اصل براي توسعه تفكر خلاق از طريق تجارب مدرسه ارائه مي دهد: 1- تفكر خلاق را با ارزش بدانيد. هر مربي درهر دوره بايد به عقايد جديد توجه داشته باشد و اين افراد را تشويق كند كه استعداد خلاق خود را گسترش دهند. هر مربي بايد به اين مسئله بيش از آموزش اطلاعات اهميت دهد ، زيرا تفكر خلاق در كسب اطلاعات جايگاه مهمي دارد. طبيعي است كه اگر به تفكر خلاق اهميت داده شود، بچه ها به طرف آن كشيده مي شوند. اگر انتظار داريم، خلاقيت گسترش يابدف بايد ياد بگيريم كه آن را با ارزش بدانيم. 2- بچه ها را نسبت به محرك هاي محيطي حساس تر كنيم. تقريباً در همه مطالعات اخير در مورد افراد بسيار خلاق در رشته هاي گوناگون ، بر اهميت حساسيت به انواع محرك هاي محيطي تأكيد نشده است. نوع حساسيت ، نيازها در روحيات انساني و مانند آن حساس باشد. در حالي كه نياز به حساسيت مانند حساسيت به پديده هاي شيميايي نيست. اما يك شيمي دان خلاق به حساسيت زيادي نسبت به پديده هاي شيميايي نيازمند است. ولي لازم نيست به پديده هاي اجتماعي، حداقل در حوزه اي كه مربوط به تحقيقات شيمي است بپردازد . بنابراين، لازم است بچه ها را بر طبقه وسيعي از محرك هاي محيطي حساس تر كنيم. 3- دست كاري اشيا و عقايد را تشويق كنيد. بچه ها اغلب مايل اند به دست كاري و بررسي اشيا بپردازند كه لازمه كنجكاوي آن هاست. مطالعات ما در تفكر خلاق در دانش آموزان دبستاني نشان داد بين درجه دستكاري و كيفيت و كميت پاسخ هاي ابتكاري همبستگي زيادي وجود دارد. 4- چگونگي آزمايش منظم عقايد را ياد بدهيد. يكي از اهداف كاملاً پذيرفته شده تربيتي اين است كه به بچه ها ، آزمون واقعيت ها را آموزش بدهيم تا تصويري واقعي از دنيايي كه در آن زندگي مي كنند، به دست آورند. معلمان بايد از كلاسهاي ابتدايي شروع كنند و به بچه هايشان نشان دهند كه چگونه براي مشخص كردن مسئله، هر پيشنهاد را به طور منظم مي آزمايند. براي مثال ، براي يك مسئله، معلم يا دانش آموزان راه هاي گوناگوني را كه ممكن است مسئله حل شود، مشخص، سپس دانش آموزان را تشويق مي كنند كه راه هاي متفاوتي بيابند. بعد از تلاش براي يافتن راه هاي متفاوت ، به آنها اجازه مي دهند كه راجع به بهترين راه تصميم بگيرند. به عقيده من اين روش از سطوح پايين، حداقل از كلاس سوم قابل اجرا است. 5- تحمل عقايد تازه را افزايش دهيد. يكي از مهمترين عيوب نظام تربيتي امروز، تأكيد بسيار بر برقراري هنجارهاي رفتاري است تا توليد كارهاي تازه و اصيل (ابتكاري) حتي بعضي معلمان ، دانش آموزي را كه جواب تازه و اصيلي ( ابتكاري) داده، كه بر خلاف انتظار است، اذيت مي كنند. در حالي كه مربيان بايد عقايد تازه افراد خلاق را حمايت و بچه ها را به اين عمل تشويق كنند. 6- از تحميل يك الگوي خاص اجتناب كنيد. آزادي، يك اصل اساسي در كار خلاق است. راه هاي زيادي براي انجام دادن كارها وجود دارد. بنابراين، مقيد كردن افراد به تبعيت از يك الگوي خاص، آثار منفي به بار مي آورد. 7- دركلاس جوي خلاق ايجاد كنيد. كلاسي داراي جو خلاق است كه فضاي آزاد داشته باشد. لازمه اين امر فقدان ترس و احساس امنيت است. براي ايجاد تفكر خلاق در بچه ها، ايجاد گروه هاي كلاسي نقش موثري دارد و بچه هاي گروه با شركت در ايجاد افكار خلاق ، احساس لذت و رضايت مي كنند. 8- به كودك ياد بدهيد تفكر خلاق خود را ارزشمند بداند. بچه ها بايد ياد بگيرند به عقايد خود اهميت بدهند. يك روش اين است كه عادت كنند افكارشان را يادداشت كنند. تهيه يك دفتر مخصوص براي اين امر مفيد است. غالباً ما بسياري از انديشه هاي خوب را از دست مي دهيم. چون آن ها را فراموش مي كنيم. پس بهتر است افكارمان را روي كاغذ بنويسيم و حتي اگر در ارزش انديشه اي ترديد داشته باشيم، بهتر است آن را ثبت كنيم زيرا ممكن است در زماني ديگر مورد بررسي ، انتقاد و تغيير قرار گيرد يا انديشه ي مهم ديگري را در ما برانگيزد. 9- مهارت هايي به منظور اجتناب از بدآموزي همسالان آموزش دهيم. گاهي بچه ها خلاق ويژگي هايي دارند كه آثار نامطلوبي بر دانش آموزان مي گذارند. مانند مستقل عمل كردن، نداشتن هماهنگي و اعتنا نكردن به جمع و اهداف گروهي . مربيان بايد مهارت هاي لازم براي شناخت احساسات ديگران را به آنان بياموزند و اجازه دهند به تنهايي كار كنند، اما نه آنگونه كه خود را از جمع جدا سازند. 10- اطلاعات لازم راجع به فرايند خلاقيت را ارائه دهيم. كودكان را با فرايند خلاقيت آشنا وبرنامه هاي آموزش خلاقيت را تمرين كنيم. 11- احساس ضعف در برابر شاهكارها را دور كنيد. احساس ضعف در برابر شاهكارها مانع رشد استعداد خلاق مي شود. اگر معلم وقت بگذارد و جزئيات روشي را كه هنرمند يا نويسنده از آن استفاده مي كند، براي دانش آموز توضيح دهد، اين احساسات ضعف كاهش مي يابد. هنگامي كه دانش آموز مي فهمد يك شاهكار چه مراحلي را طي كرده است، ديگر آن را ماوراي قدرت خويش نمي بيند. 12- يادگيري خودانگيز را تشويق و ارزشيابي كنيد. كنجكاوي بچه ها سبب خودانگيزي آنها مي گردد و معلمان و والدين مي توانند آن را زنده نگه دارند. سازمان بندي زياد برنامه درسي مانع خودانگيزي مي شود كه عامل مهمي در ايجاد خلاقيت است. چگونگي ارزشيابي نيز درخودانگيزي داراي اهميت است. اگر حفظ كردن جزئيات را ارزشيابي كنيم، دانش آموزان به حفظ مطالب مي پردازند. اما اگر ارزشيابي بر اساس توانايي تكميل و كاربرد اصول باشد، تلاش خواهند كرد چنين كنند. 13- خاري در پا ايجاد كنيد. يعني توجه آنان را به يافته هاي بحث برانگيز جلب كنيد. «نورشارپ» عقيده دارد كسي متفكر خلاق نمي شود مگر آن كه به طور مداوم خاري در پا داشته باشد. بنا بر نظر او، فردي كه زودرنج است، نمي تواند خلاق باشد. فردي كه داراي تفكر خلاق است، دائماً با مشكلات دست و پنجه نرم مي كند، به ان فكر مي انديشد، تحليل مي كند و در نهايت، راه هاي گوناگوني را از طريق شواهد تجربي و آزمايش مي سنجد. معلمان مي توانند در تمام سطوح خارهايي در پا ايجاد كنند. در مدارس ابتدايي ، مي توانند انگيزه بچه ها را با طرح سؤال و كمك به آنها براي يافتن جواب حفظ كنند. 14- براي تفكر خلاق ضرورت هايي ايجاد كنيد. معلمان مي توانند فرصت هايي ايجاد كنند تا دانش آموزان به تفكر خلاق بپردازند . مانند استفاده از مسائلي كه تا حدي مشكل باشد و به راحتي به جواب نرسد. 15- موقعيت هايي براي فعاليت و فرصت هايي براي آرامش ايجاد كنيد. تقسيم اوقات به فعال و آرام در ايجاد انديشه هاي تازه مهم است. انديشه هاي مهم براي بعضي افراد ناگهاني و هنگام انواع فعاليت هاي متنوع پيش مي آيد. تاريخ نشان دادن كه گاهي ابداعات و اكتشافات در دوره هاي آرامش و سكوت به وجود آمده است. معلم مي تواند به بچه ها كمك كند تا در روز، اوقاتي سكوت و آرامش داشته باشند و تمام وقت در گروه نمانند. 16- براي رسيدن به عقايد، منابع قابل دسترس فراهم كنيد. واضح است براي اين كه بچه ها به عقايد ديگران پي ببرند، بايد به منابع دسترسي داشته باشند. اما مدارس نمي توانند همه منابع لازم را در اختيار بچه ها قرار دهند. پس لازم است آنها را آموزش دهند تا كمبودها را خلاقانه بپذيرند. منظور از پذيرش خلاقانه اين است كه فرد تلاش كند براي رسيدن به هدف، حداكثر بهره را از منابع دسترسي ببرد. 17- عادت رسيدن به كاربرد كامل عقايد را تشويق كنيد. غالباً افرادي كه به مضامين كامل عقايد نمي پردازند، نمي توانند به كشف مهمي نايل آيند. زيرا به اندازه ي كافي براي رسيدن به نتايج منطقي به مغزشان فشار نمي آورند. بايد به بچه ها آموخت گاهي نياز است روزها، هفته ها و ماه ها، يك مطلب را تا به دست آوردن شواهد كامل دنبال كنند. 18- انتقاد سازنده را گسترش دهيد و فقط انتقاد كردن را آموزش ندهيد. با هر موضوعي كه تدريس مي شود، فرصت هايي براي تقويت و توسعه عادت و مهارت انتقاد سازنده به وجود آوريد. 19- كسب شناخت در رشته هاي گوناگون را تقويت كنيد. شناخت رشته تخصصي، در ايجاد عقايد بنيادي مفيد است. بسياري از عقايد و روش هايي كه در يك رشته طرح مي شود، از رشته ي تخصصي ديگري گرفته شده است و در آن رشته به كار مي رود. 20- معلماني با روح حادثه جويي باشيد. بچه هاي بسيار خلاق روحيه حادثه جوي دارند و معلماني كه به اين روحيه توجه دارند، به گسترش آن كمك مي كنند. معلماني كه خود روحيه حادثه جويي دارند، اين روحيه را در دانش آموزانشان تقويت مي كنند و در خلاق تر شدن آن ها تأثير دارند. مراحل نخست روش تدريس مبتني بر خلاقيت مرحله نخست : ارائه ي مسئله منظور از ارائه ي مسئله، تعيين وظيفه اي است كه بايد انجام شود. براي انجام دادن مطلوب وظيفه يا حل مسئله به نحوي اثر گذار الزامي مي نمايد. وظيفه يا مسئله را از جنبه هاي گوناگون بررسي مي كنيم تا نوع وظيفه يا مسئله خود را به روشني عيان كند. براي موفقيت بيشتر در اين زمينه بايد از حافظه، استدلال ، مهارت هاي ذهني يا عقلاني و ... بهره گرفت. گردآوري اطلاعات و واقعيت هاي مربوط به مسئله و تحليل آنها هم به تعريف و روشن سازي وظيفه و مسئله كمك مي كند. مرحله دوم: راه حل يابي در مرحله حاضر تلاش مي شود به دانش آموزان ياري گردد تا راه حل هاي مورد نظرشان را اعلام كنند. معلم بايد سعي كند تا دانش آموزان راه حل هاي متفاوتي را براي حل مسئله پيشنهاد دهد. وجود راه حل هايي سبب مي شود امكان گزينش راه حل مطلوب حاصل شود. بهتر است، به دانش آموزان بگوييم راه حل هاي مورد نظرشان را آن گونه كه ذهنشان مي رسد در دفتر چه خود يادداشت كنند، تا امكان قضاوت درباره ي آنها وجود داشته باشد. مرحله سوم: گزينش و كاربست در اين مرحله ، معلم تلاش مي كند دانش آموزان را وادار كند تا از ميان انواعي از راه حل هايي كه در نظر گرفته اند بهترين راه حل را براي حل مسئله برگزيند. به اين منظور، مي توانيم از دانش آموزان بخواهيم به دفتر يا برگه كار خود مراجعه كنند و راه حل هاي نوشته شده را بررسي و غربال كنند تا آنكه راه مطلوب حل مسئله روشن شود. پس از گزينش راه حل مناسب بايد آن را به كار بست. براي كمك به همبستگي كلاسي مي توان ايده هاي دانش آموزان يا راه حل هاي آنان را خوانده و از دانش آموزان خواست بر اساس بهترين ايده به حل مسئله مبادرت ورزند. هر دانش آموز مي تواند ايده يا راه حلي كه مطلوب مي انگارد انتخاب كند. مرحله چهارم: ارزشيابي در اين مرحله از مجموعه عمليات انجام گرفته ، ارزشيابي مي شود. با ارزشيابي از عمليات دو گونه تصميم مي توانيم بگيريم يا عمليات را مطلوب مي انگاريم يا آنها را نامطلوب مي دانيم. برابر تصميم اتخاذ شده، فعاليت هايي هم صورت مي گيرد. يكي از فعاليت ها متوقف كردن عمليات است و ديگري پي گيري فعاليت ها و اصلاح فرآيند كار است. با توجه به محدود بودن زمان كلاس هاي درس، مطلوب است ارزشيابي از فرآيند و مجموعه ها به عهده معلم باشد منابع 1. بارو، ر.و.ودز. در آمدي بر فلسفه آموزش و پرورش ، ترجمه ي فاطمه زيبا كلام، تهران: دانشگاه تهران ، 1376 2. ترزا، شكوفائي خلاقيت ، ترجمه حسن قاسم زاده و پروين عظيمي ، تهران نشر دنياي نو، 1375 3. حسيني ، افضل السادات ، چگونگي ايجاد پرورش خلاقيت.قسمت دوم)، رشد معلم، 1376، شماره 5، صص 46-47 4. شعاري نژاد، علي اكبر، فرهنگ علوم رفتاري ، تهران، امير كبير شیوه های جدید آموزشی در اروپا
همه ما برای آن كه دیگری سخنمان را بشنود، باور كند، بپذیرد و یا رد كرده و به بحث و گفت وگو با ما بنشیند نیازمند كلامی شیوا و روشی مناسب برای بیان احساسات، عقاید و تفكرات مان هستیم؛ شیوه و كلامی كه نه تنها ویژه ما است بلكه با احساسات، عواطف و عقاید طرف مقابل نیز همخوانی دارد، كه اگر جز این باشد، برقراری ارتباط ناممكن است. آموزش نیز نوعی برقراری ارتباط میان آموزگار و دانش آموز است و تا زمانی كه ارتباطی منطقی چه از جهت كلامی و چه از جهت منطقی بین آموزگار و دانش آموز برقرار نشود، فرایند آموزش و آموختن محال و غیرممكن بوده و بی تردید به شكست می انجامد..آن چه در پی می آید شیوه های جدید آموزشی به منظور برقراری ارتباط بیشتر و بهتر میان آموزگار و دانش آموز است؛ این شیوه ها اكنون یكی از رایج ترین شیوه های آموزشی در كشورهای اروپایی و آمریكا است. روانشناسان معتقدند آن چه كودك را به فراگیری بیشتر و بهتر تشویق می كند، اشتیاق او برای حضور در كلاس درس و اطمینان از آزادی عمل در حین فراگیری است، به این معنی كه دانش حضور فعال در كلاس را نوعی آزادی تلقی كرده و این آزادی او را برای حضور در كلاس مشتاق می كند. پژوهشگران مركز مطالعات آموزشی یونیسف (Unicef) با مطالعه برروی شیوه های مختلف آموزشی دریافتند بهترین شیوه های آموزشی كه می تواند به نحو مؤثری ارتباط بین آموزگار، دانش آموز و مباحث درسی را تداوم بخشد عبارت است از: آموزش گروهی، آموزش مستقیم، آموزش مستقل یا غیروابسته و آموزش تركیبی یا مختلط. انتخاب هریك از این شیوه ها بسته به استقبال دانش آموزان و توانایی اجرای صحیح برنامه آموزشی توسط آموزگاران داشته و بهترین ملاك برای تشخیص شكست یا پیروزی طرح، راندمان كاری و فراگیری دانش آموزان است.
با گروه بندی فراگیران به گروه های كوچك، برقراری ارتباط بین افراد یك گروه و ارتباط آنها با آموزگار بهتر و دقیق بوده و امكان فراگیری دقیق آموزه ها میسر می شود. تشریك مساعی و كنترل دقیق عملكرد هر دانش آموز توسط اعضای هر گروه، تسریع فعالیت ها را به دنبال داشته و از سردرگمی و كلافگی دانش آموزان و آموزگار به طرز چشمگیری می كاهد. در آموزش به شیوه گروهی نتایج مطلوبی به این شرح حاصل می شد: به جهت تفاوت در استعدادها و توانایی های دانش آموزان در هر گروه، هر شخص می تواند از استعداد و توانایی خود در جهت پیشبرد اهداف گروه استفاده كند. به طور مثال فردی كه از جهت نوشتن یا خواندن سرامد افراد گروه است می تواند در این زمینه، گروه را به موفقیت رسانده و فعالیت گروه را هدفمند سازد. فراگیران با توانایی های مشابه می توانند در یك گروه جای بگیرند؛ به این ترتیب هر گروه با تمركز بر فعالیتی كه آموزگار به عهده آنها گذاشته، توانایی های خود را نشان داده و می توانند با تبادل نظر با سایر گروه ها به نتیجه مطلوب دست یابند.. به طور مثال هر گروه می تواند با مطالعه یك داستان در زنگ انشاء به مفاهیم جدیدی دست یافته و نكات تازه را در اختیار كلاس قرار دهد. به تازگی در كشورهای اروپایی از شیوه اختلاط دانش آموزان پایه های مختلف آموزشی بهره می برند؛ در این شیوه دانش آموزان مقاطع بالاتر كه در یك گروه قرار می گیرند، نكات تازه ای را به دانش آموزان مقاطع پایین تر كه در گروه دیگری جای می گیرند، می آموزند. دانش آموزان با علایق مشابه می توانند در یك گروه قرار گرفته و با یكدیگر فعالیت کنند. این شیوه گروه بندی به ویژه در دروس عملی بسیار مفید است به طور مثال در درس جغرافی علاقه مندان به پژوهش در زمینه آفریقای جنوبی می توانند در یك گروه جای گرفته و فعالیت عملی درس جغرافی را انجام بدهند. با گروه بندی دانش آموزان رهبری و هدایت دانش آموزان برای آموزش آسان تر و دقیق تر صورت می گیرد. با این شیوه هر دانش آموز فرصت ابراز وجود، ارائه نظرداشته و دانش آموز به صورت مؤثر و كارا مفاهیم درسی را می آموزد. از سوی دیگر دانش آموز می تواند در حین فعالیت گروهی به تجربه های جدیدی نیز دست یابد.روان ناسان معتقدند فعالیت گروهی قدرت تجزیه و تحلیل دانش آموز را نیز تقویت می كند.
نقش خلاقیت و نوآوری در پیشرفت دانش آموزان،تاثیر معلم در ایجاد خلاقیت
انسانها دارای قوّه خلاقیت هستند؛ برخی در یک زمینه دارای خلاقیت بیشتر و برخی در زمینهای دیگر. خلاقیت میتواند توسط معلمان در دانشآموزان شکوفا گشته و یا از بین برود. بنابراین باید محیط و فضای مساعدی برای رشد و پرورش قوّه خلاقیت دانشآموزان فراهم آورد. مفهوم خلاقیت از خلاقيت تعاريف متعددي ارائه شده است .ودربين روانشناسان در مورد تعريف آن.اتفاق نظر وجود ندارد(مجله پيوند .خردادماه 88) در فرهنگ دهخدا آمده است كه خلاقيت يعني خلق كردن .آفريدن وايجاد كردن خالق :توليد كننده .ايجاد كننده خلاق :بسيار خلق كننده (صيقه مبالقه) خلاقيت :آفرينندگي (اسم مصدر) خلاقيت .عشق به دانستن است . خلاقيت .شنا كردن در آبهاي عميق است .
مديريت در مدرسه در توسعه وخلاقيت در سازمان هاي آموزشي بيش از همه عامل مديريت خلاق ونوآور .موثر و اثر گذار است . خلاقيت به دلايل زير براي مديران آموزشي ارزشمند است: 1-مديران خلاق به احتمال بيشتر ميتوانند خود ومدرسه تحت مديريت خود را با مشكلات وفرصت ها سازگارنمايند 2-مدير ومعلمان از لحاظ فردي .احساس چالش ورضايت بيشتري در ارتباط با كار خود مي كنند. 3- دانش آموزان از آموزش بهتري برخوردار مي شوند. 4-تشويق معلمان در الگو وپيشتاز بودن در كارهاي خلاق (1387- سامخانيان) وظايف مديران در ايجاد ورشد خلاقيت در مدرسه 1-ترغيب معلمان در جهت خلاقيت :معلمان با توجه به اين كه از ارتباط وسيعي با دانش آموزان دارند مي توان گفت عامل اصلي براي ايجاد خلاقيت در دانش آموزان اين است كه شخص معلم خود فردي خلاق باشد. 2-توجه واهميت به ويژگي ها وعملكرد دانش آموزان 3-تقويت انگيزه هاي خلاق 4-استفاده از سبك هاي مديريت مشاركتي 5-تقويت ويژگي هاي خلاق در مديريت 6-ايجاد جو وفضاي ساازماني خاص 7-برقراري سيستم ارتباطي موثر(1387-سام خانيان) چگونه ميتوان خلاقيت دانش آموزان را با استفاده از مواد آموزشي پر ورش داد. الف- تكميل اشيا وامور نا كامل:در اين روش از كودكان خواسته مي شود جملات نا تمام.داسشتانهاي نا كامل وتصاوير نيمه تمام ومبهم وحتي اشياي نيمه كاره را كامل كنند .در چنين مواردي كودك سعي مي كند منتهاي ابتكار وذوق خودرا براي تكميل مطلب يا شيئناتمام به كار ببرد. ب-مشاهده اشيائ از نزديك ودستمالي كردن آنها:كودك بايد خود اشياءرا ببيند واز طريق آنها به كسب تجربه بپردازد .براي رشد خلاقيت در كودكان آنها بايد اشياءرا دستمالي كنند وحتي به بازي هاي تخيلي با اشياءتا آنجا كه به سلامت آنان آسيبي نرساند تشويق وترغيب شوند(1387-سام خانيان)
تاثیر خلاقیت معلمان معلمان بر خلا قیت دانش آموزان در شرایط خاص یادگیری
یا ما موتر (1963)روابط بین خلاقیت وهوش را با موقیت تحصیلی که متغیر معلم در آن منظور شده باشد مورد تحقیق قرار داد .نامبرده نشان داد که در مورد آموزش حساب به شاگردان مدارس در صورتی که معلم غیر خلاق باشد شاگردان غیر خلاق نسبت به شاگردان خلاق موفقیت بیشتری دارد .وبرعکس وقتی که معلم از نظر خلاقیت در سطحی عالی قرار گرفته باشد نتایج شاگردان خلاق خیلی خوب است. نتیجه گیری عمده یاماموتر این است که وقتی معلم از نظر خلاقیت کمتری برخوردار است شاگردان غیر خلاق در درس حساب از شاگردان خلاق جلو می افتد.
*متناسب نبودن محتوا با نياز ها .درك وفهم دانش آموزان *هدايت معلمان در استفاده از شيوهها والگويهاي نوين تدريس *تدريس بر اساس شاگرد محوري وشركت دانش آموزان در تدريس *ياد دادن مفاهيم به صورت عيني به نحوي كه از وسايل استفاده شود. *گروه بندي دانش آموزان به گونه اي كه هر گروه كار خاصي را با مطالعه وتحقيق انجام داده ونتيجه كار را به كلاس گزارش دهد.(1387-سام خانيان)
تجزیه وتحلیل با توجه به داده های متنوع گرد آوری از منابع مختلف انجام شده خلاصه برخی از عوالی که باعث عدم خلاقیت میشود به شرح زیر می باشد اگر معلمین به جای این که پویا وبا تحرک باشند فرضا همانند یک ضبط صوت عمل کنند یعنی فقط اطلاعات را منتقل کنند مسلم است که قوه ابتکار وعمل دانش آموزان گرفته خواهد شد فراموش نکنید که تدریس در عین حالی که حرفه ای است که امنیت خاطر می آورد واحساس امنیت را ارضا می کند.حقوق کمی دارد که ممکن است ارضای نیاز عزت نفس را دشوار کندکسی که قرار است صرفا با حقوق معلمی زندگی کند نشاد های ملموسی در یافت نمی کند که بتوان د بات آن قدر ومنزلتی کسب کند .در جامعه ای که موقیت اجتماعی اهمیت زیادی دارد این موجب می شود که معلم حداقل از لحاظ تعلقات مادی احساس عدم موفقیت می کند. آگاهی شخصی از توانایی خود در انجام کار های مهمی وکمک به جوانان در یاد گیری در رشد استعدادهای خود می تواند مهمترین منبع ارضا وعزت نفس برای معلم باشد
1-خلاقيت ونوآوري در سازمان آموزشي-محمد ربيع سام خانيان –تهران انتشارات رسانه تخصصي.1384. 2-فرهنگ دهخدا 3-مجله پيوند خرداد ماهhttp: // www. Unicef.org [ ] [ ] [ ARTMJ ]
photoshop Adobe Goliveاین نرم افزار از بهترین برنامه های ویرایشی برای استفاده طراحان گرافیک رایانه ای تلقی میشود. indesign نرم افزار صفحه آرایی کتاب ، مجلات و یک برنامه مکمل برای نرم افزارهای ویرایشی محسوب میشود. استفاده از textbox برای چیدمان آسانتر متن و تصویر و ذخیره بصورتpdf از مزایای استفاده از این نرم افزار میباشد. corel drow & freehand این دو نرم افزار ازبهترین برنامه های vectore میباشند.در این برنامه ها تصاویر ، متن بصورت برداریست.بدین معنی که تصویر ساخته شده میتواند بسیار بزرگ شود. ( بر خلاف تصاویر bitmap در فتوشاپ ). از قویترین نرم افزارهای طراحی وب میباشد. × آموزش نرمافزار Adobe InDesign نرم افزار صفحه آرایی ایندیزاین مشابه برنامه کوآرک و یک نرم افزار مکمل برای فتوشاپ محسوب می شود.چیدمان آسان متن و تصویر که نیاز اساسی طراح گرافیک است با این نرم افزار مرتفع می شود.با یادگیری آن نه تنها قادر به صفحه آرایی کتاب،مجلات و روزنامه میشوید بلکه به آسانی می توانید چیدمان متن و تصویر را در بروشور،کاتالوگ و .... انجام دهید.این روش بسیار حرفه ای تر از بستن کار در دیگر نرم افزار هاست.لازم به ذکر است( به همراه سند نهایی چاپ ضمیمه کردن فایل فونتهای مورد استفاده الزامی می باشد.) تا در مرحله چاپ با مشکل مواجه نشوید. o آشنایی با محیط کار نرمافزار o ایجاد پرونده جدید file/new/document یا از کلید میانبر استفاده می کنیم: ctrl+n o تنظیم مشخصات پرونده تعداد
صفحات /اندازه کار/عمودی یا افقی بودن صفحه/از راست به چپ بودن متن/تعداد
ستون در مجله یا روزنامه/فاصله دو ستون/تعیین فضای خالی بالا و پایین،چپ و
راست. okانتخاب ما برای مراحل آموزشی: top20mm/bottom15mm/inside20/outside15/Gutter4mm/columsnamber2 /right to left/portrait/sizeA4/10page o ایجاد و ویرایش صفحههای نمونه (Master Page) سمت راست نرم افزار آپشن صفحه را نمایان میکنیم تا دسترسی به مستر و 10 صفحه ما آسانتر باشد. F12 / page روی صفحه اول دو بار کلیک میکنیم تاطراحی را از صفحه اول شروع کنیم(برای طراحی هر صفحه دو بار روی آن کلیک کنید. page1 o اضافه کردن تصویر و متن در صفحههای پرونده o اصول کار با متن o اصول صحیح حروفچینی o آوردن متن از نرمافزارهای حروفچینی o جاری شدن متن در پرونده بصورت دستی و اتوماتیک o استفاده از styleها o جستجو و جایگزینی متن o جستجو و جایگزینی قلم (Font) o شکل ارقام Digits o حروف ترکیبی: Ligatures o تراز متن:Justification o تنظیم محل اعراب:Diacritic Positoning o تنظیم مشخصات پاراگرافها o فاصلهگذاری پاراگرافها o یکسانسازی خط کرسی ستونهای مختلف o رسم خطوط همراه متن o اصول کار با تصاویر o آوردن تصویر از نرمافزارهای گرافیکی o نحوۀ ویرایش تصویر o تنظیم متن و تصویر در کنار هم (Wrap text around an object) از جعبه ابزار باکس متن را انتخاب می کنیم و دوباکس متنی(بدون ضربدر)در دو ستون رسم میکنیم. rectangle tools(m) متن را از برنامه تایپ کپی کرده در ستون سمت راست با ابزار تکست کلیک کرده متن فارسی را می چسبانیم ctrl+v/click/t tool/ctrl+c/ctrl+a/word software یک علامت + در باکس متن دیده می شود روی آن کلیک کرده به باکس دوم می رویم علامت لینک(زنجیر) که نمایان شد کلیک میکنیم بدین وسیله ادامه متن به باکس دوم منتقل میشود.و با ابزار ترنسفورم باکس متنی را به دلخواه تغییر دهید.در صفحه کلید: transforme tools/e/s/r از جعبه ابزار این بار باکس تصویر را انتخاب می کنیم یا روی کلید میانبر آن اف کلیک می کنیم.ویک فریم ضربدردار در ستون ترسیم میکنیم . اگر دو ستون را با متن پر کرده اید به صفحه دوم بروید و فریم را در آن بکشید. /rectangle frames(f) روی کلید وی در صفحه کلید کلیک کنید ابزار انتخاب ظاهر می شود سپس روی فریم تصویری کلیک کنید تا انتخاب شود آنگاه کنترل دی را فشار داده تصویر مورد نظر را انتخاب کنید.کلید آ را انتخاب کنید تا ابزا شما به فلش تو خالی تبدیل شود سپس روی تصویر کلیک کرده آن را به میزان دلخواه کوچک یا بزرگ کنید fix picture/ A / open / ctrl+d /click frame tool / v می توانید روی تصویر راست کلیک کنید و تصویر را در پشت متن قرار دهید.(روی دیگر گزینه های راست کلیک تمرین کنیدمثلا استروک بدهید خطی دور تصویر ظاهر می شود) right click/arrange/send back با ابزار گرادینت میتوانید رنگ را در باکسهای متنی فید کنید. نکات متن را میتوانی با برنامه مبدل هامون متن ویندوز فارسی را به پروین تبدیل کنید و به آسانی از آن در ایندیزاین استفاده کنید . البته به علت قفل سخت افزاری برنامه فارسی ساز پروین بزرگ و قیمت بالا آن کمتر دردسترس طراحان میباشد. Hamon text converter / tex box indesign / ctrl+e / get text اگر قسمتی از متن را از برنامه تایپ متن copy/paste سپس حذف کرده از ابتدا میتوانید در برنامه ایندیزاین در کادر متنی به راحتی تایپ کنید. Align = shift+F7 colour = option F6 آپشن ها را از منو ویندوز تمرین کنید تا با کاربرد هر یک بیشتر آشنا شوید. میتوانبد تنظیم های متن را کنترل کنید /نوع فونت/فاصله خطوط از هم/اندازه فونتctrl+t/ option text صفحه بعد/shift+page down برای پنهان کردن خطوط راهنما گرید صفحه بندی آن را هاید کنید تا طراحی خود را بدون گرید چک نمایید.view / hide Guide برای ذخیره بصورت pdf در این نوع ذخیره با وجود صفحات زیاد حجم فایل اندک است و فونتها به راحتی در هر سیستمی خوانده شده به سیمبل تبدیل نمی شوند. File meno/ pdf export presets/acrobat layer
برنامةPhotoshop يكي از نرم افزارهاي شركت Adobe مي باشد . نرم افزار فتوشاپ نرم افزاري قدرتمند جهت طراحي و مونتاژ تصاوير ميباشد . يكي از كاربردهاي اين نرم افزار ويرايش و مونتاژ عكسها و بهره گيري از آنها در طرحها مي باشد . حتي توسط برنامة Photoshop مي توان جلوه هاي ويژه اي براي خلق تصاوير و مناظر به وجود آورد . فايلهاي برنامة Photoshop با فرمت يا پسوند*.psd يا *.pdd مشخص مي شوند. اين نوع فايلها ميتوانند بر خلاف ساير انواع فايلهاي گرافيكي ، اطلاعات نظير لايه ها و ... را در خود ضبط كنند . اجراي برنامة Photoshop براي اجراي برنامة Photoshop بعد از نصب ، از مسير Start / Programs / Adobe Photoshop را اجرا كنيد. قبل از شروع كار نرم افزار Photoshop لازم است توضيحاتي دربارة رنگها و مدهاي مختلف رنگي و كيفيت تصاوير بدانيد. در دنياي گرافيك كامپيوتري ، سيستمهاي متنوعي براي ساختن رنگ در اختيار داريم سيستمهايي نظير RGB ، CMYK ، HSB ، GRAYSCALE و ... 1- Bitmap: يك تصوير طرح بيتي (Bitmap) فقط شامل پيكسلهاي سياه و سفيد است. تصويري كه داراي چنين حالت رنگي است از درجه وضوح كمتري برخوردار است.و در اين حالت نمي توان از رنگهاي ديگر و نيز لايه ها و فيلترها استفاده كرد. نكته: براي تبديل مد رنگي Bitmap به يك فايل رنگي ابتدا بايد تصوير را به حالت رنگ Grayscale تبديل كنيد. 2- RGB: در اين نوع مد رنگي سه رنگ قرمزRed ، سبزGreen و آبي Blue وجود دارد در صورتيكه از هر رنگ مقاديري را داشته باشيم مي توانيم رنگهاي بسيار زيادي به وجود آوريم از اين نوع مد رنگي بيشتر براي كارهاي تلويزيوني ورنگهاي استاندارد مانيتور استفاده ميشود به دليل دارا بودن رنگهاي بسيار درخشنده. اين سيستم رنگ به سيستم 24 بيتي (24bit) كه داراي 16 ميليون رنگ مي باشد معروف است . 3- CMYK: اين نوع مد رنگي همان سيستم اصلي چاپ چهار رنگ مي باشد يعني شامل رنگهاي 4- Index Color: اين حالت رنگ براي تصاويري كه در برنامه هاي چند رسانه اي مورد استفاده واقع مي شوند، بسيار مفيد است. يك تصوير با مد رنگيIndex Color نمي تواند داراي چند لايه باشد. حتي نمي توان در اين گونه تصاوير از فيلترها نيز استفاده كرد. 5- HSB: اين نوع مد رنگي بر اساس (ارزش و مقدار رنگ H=Hue) (اشباع رنگ S=Saturation) و (روشنايي B=Brightness) سنجيده مي شود. 6- Lab: اين مد رنگي حالت مناسب برنامه Photoshop است .در مواردي كه لازم است ويرايش روشنايي و مقادير رنگ, مستقل از هم صورت گيرند تصوير را مي توان در اين مد رنگي قرار داد همچنين براي ثابت نگه داشتن رنگ در زماني كه تصاوير بين سيستمهاي مختلف جابجا شده و يا بر روي چاپگرهايي از نوع PostScript Level2 چاپ مي شوند مورد استفاده قرار مي گيرند. رنگهاي اين مد رنگي بر روي مانيتورها و چاپگرهايي كه به صورت متفاوت كاليبره شده اند، تفاوتي نمي كند. 7- GRAYSCALE: اين مد رنگي در حقيقت سيستم تصاوير در تلويزيونهاي سياه و سفيد مي باشد كه تركيبي از256 سايه هاي مختلف رنگ خاكستري است.از اين مد رنگي براي تبديل تصاوير يا عكسهاي رنگي به يك عكس سياه و سفيد با كيفيت بالا استفاده مي شود. 8- Duotone: يك تصوير با اين مد رنگي يك تصوير خاكستري است كه ميبايست در يك تا چهار جوهر رنگي چاپ شود. با استفاده از اين مد رنگي مي توان به شدت رنگهاي بيشتري دسترسي پيدا كرد اين حالت معمولا براي افزايش محدودة خاكستري رنگ تصوير مورد استفاده قرار مي گيرد. كيفيت هاي مختلف تصاوير سيستم طراحي با نرم افزار فتوشاپ از نوع نقش بيتي است يعني تصوير هايي كه مورد ويرايش قرار مي گيرند از تعداد زيادي نقطه در طول و عرض تشكيل شده اند . هر نقطه از تصوير مي تواند داراي رنگي متفاوت نسبت به نقطة ديگر باشد به اين نقاط ريز Pixel گفته مي شود تفاوت رنگ پيكسلها باعث تشكيل تصوير و مشخص شدن جزئيات تصوير مي شود . براي ايجاد يك تصوير بر اساس سايزي كه نياز داريم تعداد پيكسلها را تعيين مي كنيم . در يك سايز ثابت هر چه تعداد نقاط بيشتر باشد آن نقاط كوچكتر خواهند شد و هر چه تعداد نقاط بيشتر باشد كيفيت و هموار بودن تصوير بيشتر است . اينك مي خواهيم بدانيم چه تعداد پيكسل براي چه ابعادي براساس واحدهاي استاندارد اندازه گيري مناسب مي باشند؟ ü طبق تجربه در فايلهاي رنگي ، اگر فايلها براي هر سانتيمتر فاصله ( در طول و عرض ) داراي تعداد 118 پيكسل باشند كيفيت مطلوب است اين عدد مي تواند بين 120-100 تغيير كند . ü در كارهاي سياه و سفيد ، بايد تعداد پيكسها بيشتر باشد تا كيفيت بهتري بدست آيد مقدار اين عدد مي تواند دليل اين كه در كارهاي رنگي تعداد نقاط كمتري مورد نياز است اين است كه سايه اي از رنگها هميشه در لابه لاي در مبحث گرافيك به كيفيت هاي مختلف تصاوير Resolution گفته مي شود .و به تعداد نقطه در واحد اينچ بهتر است بدانيد 118 پيكسل در سانتيمتر برابر است با 300 پيكسل در اينچ . پس شما مي توانيد براي كيفيت بهتر تصاوير در هنگام چاپ در ابعاد متوسط و بزرگتر از عددي بينdpi 1440-300 استفاده كنيد . براي چاپ كردن يك فايل آماده شده در برنامه Photoshop بهترين كيفيت بينdpi 600-300 مد رنگي تصوير CMYK و فرمت فايل *.tif ميتواند باشد . كاليبره كردن براي داشتن نتيجة مطلوب در چاپگر،مانيتور بايد به شكل مناسبي كاليبره شود به طوري كه تصوير روي صفحه نمايش با خروجي چاپگر يكسان شود. اصطلاح كاليبره كردن به فرآيند تنظيم يا تغيير تنظيمات رنگ برنامة Photoshop براي جبران عواملي كه در كيفيت رنگهاي تصوير روي صفحه نمايش وتصاوير در حال چاپ تاثير مي گذارند،اطلاق مي شود.همچنين اين عمل روي نزديكترين مورد تطبيق رنگهاي روي صفحه نمايش و رنگهايي كه توسط يك چاپگر چاپ مي شوند، يك نمايش ويدئويي يا مانيتور يك كامپيوتر ديگر و همچنين بين رنگهاي موجود در برنامة Photoshop و ساير نرم افزارها تاثير مي گذارد. چنانچه مانيتور شما كاليبره نشده باشد, ممكن است رنگهاي حاصل ، با آنچه كه روي صفحه مشاهده مي شوند مشابهت نداشته باشند. هر فايل تصويري كه ايجاد ميشود نيازمند يك محيط رنگ خاص است . به عنوان مثال: يك فايل CMYK ايجاد شده براي يك چاپگر ممكن است داراي مشخصات رنگ متفاوت با ايجاد شده براي چاپگر ديگر باشد. برنامه Photoshop نياز به تعيين محيط رنگ مورد نظر براي تمام فايلهاي RGB , CMYK و Grayscale دارد. با كاليبره كردن سيستم و تعيين محيط رنگ كاري, روند عادي كار به گونه اي است كه هر فايل باز يا ايجاد شده , با محيط رنگ تعيين شده براي آن مقايسه مي شود.در صورت عدم مطابقت اين دو با يكديگر , فايل مذكور به محيط رنگ تعيين شده تبديل مي شود. هنگاميكه تصويري را ذخيره مي كنيد , پروفايل مربوط به محيط رنگ همراه با فايل ذخيره مي شود. لذا فايل مزبور مي تواند در برنامه Photoshop يا هر برنامه ديگر به درستي مورد استفاده قرار گيرد. با استفاده از كاليبره كردن مي توان اعمال زير را انجام داد: 1- نمايش دقيق رنگ چاپي روي صفحه با استفاده از يك سيستم كاليبره شده مناسب , رنگ ايجاد شده در تصوير , بازتابي دقيق از آنچه كه از چاپگر خارج خواهد شد مي باشد. 2- نمايش دقيق رنگهاي RGB روي صفحه. 3- نمايش دقيق رنگهايCMYK روي صفحه. عواملي كه موجب مي شوند تصوير به شكل متفاوتي نسبت به آنچه كه در حقيقت مي باشد مشاهده مي شود عبارتند از: عوامل رنگ , نور و نور محيطي (Gamma). كاليبره كردن سيستم براي داشتن نتيجة مطلوب در چاپگر، مانيتور بايد به شكلي مناسب كاليبره شود تا تصوير روي صفحه نمايش با خروجي چاپي يكسان باشد.چند عامل روي تبديل تصوير از محيط صفحه نمايش به محيط چاپ مؤثر است . اين موضوع به نور پردازي در اتاق ، تركيب رنگ ، كاغذي كه تصوير روي آن چاپ مي شود و جوهرهاي چاپ بستگي دارد. البته هر يك از اين عناصر را مي توان در حين فرآيند كاليبره كردن تنظيم نمود. از قسمت Control Panel موجود در ويندوز يك آيكن تحت عنوان Adobe Gamma قرار دارد. نكته: كاليبراسيون بايد به شكلي صورت گيرد كه فايل گرافيكي هم در مد RGB و هم در مد CMYK به طور يكسان مشاهده شود. در غير اين صورت هنگام تبديل فايل RGB به CMYK , افت كيفيت زيادي خواهيم داشت چرا كه اطلاعات مربوط به كاليبراسيون ظاهري مانيتور بر روي اطلاعات موجود در فايل نيز اثر خواهد گذاشت. براي شروع كار در برنامةPhotoshop نياز است ابتدا يك صفحة جديد خالي باز كنيد . براي اين كار مي توانيد از منوي File / New يا كليد معادل Ctrl+N را انتخاب كنيد و يا كليد Ctrl را پائين نگه داشته توسط ماوس در صفحه دابل كليك كنيد . در هر صورت پنجره اي مطابق نمونه باز ميشود . در قسمت Name ميتوانيد يك نام دلخواه براي فايل در نظر بگيريد . در قسمت Preset size ميتوانيد سايز كاغذ را انتخاب كنيد سايزهايي كه در اين قسمت قرار دارند نمونه هايي از سايزهاي مختلف هستند . در صورتيكه بخواهيد از سايزي دلخواه براي كاغذ خود استفاده كنيد ميتوانيد در قسمت Width طول افقي و واحد اندازه گيري كاغذ و در قسمت Height طول عمودي و واحد اندازه گيري كاغذ را وارد كنيد. در قسمت Resolution مقدار كيفيت تصاوير را مشخص كنيد . در قسمت Mode يك مد رنگي مناسب با توجه به نوع كار را انتخاب كنيد . در قسمت Contents ميتوان رنگ پيش فرض را به زمينة كار يا Background انتخاب كرد . اگر White انتخاب باشد رنگ زمينه سفيد خواهد شد. اگر Background color انتخاب باشد رنگ زمينه به رنگ Background موجود در ابزارها نمايش داده مي شود. اگر Transparent انتخاب باشد موجب ايجاد يك فايل بدون رنگ زمينه ميشود از اين گزينه زماني استفاده كنيد كه بخواهيد طرح نهايي را بر روي اجسام بي رنگ مثل نايلون چاپ كنيد . Select 1- All: كليد معادل اين دستور Ctrl+A مي باشد. از اين دستور براي انتخاب كل لاية فعال استفاده مي شود . 2- Deselect: كليد معادل اين دستور Ctrl + D مي باشد. از اين دستور براي از حالت Select خارج كردن محدودة انتخابي استفاده مي شود . 3- Reselect: كليد معادل اين دستور Shift+Ctrl+D مي باشد در صورتيكه محدوده اي را انتخاب كرده باشيد سپس به دلايلي از حالت Select خارج شود براي بازگرداندن ناحية Select شده از اين دستور استفاده مي شود. 4- Inverse: كليد معادل اين دستور Shift+Ctrl+I ميباشد. از اين دستور براي معكوس كردن ناحية Select شده استفاده مي شود . 5- Color Range: يكي از پر قدرت ترين دستور انتخاب مي باشد با استفاده از ابزار هاي اين دستور مي توان قسمتي از تصوير را كه داراي رنگ مشخصي است به طور كامل انتخاب نمود. در قسمت Select ميتوان رنگي را كه در تصوير موجود است مشخص كرده تا همان رنگ در تصوير انتخاب شود . گزينة Fuzziness مقدار پخش شدگي و گسترش Selection را مشخص مي كند . در قسمت Selection Preview مي توان وضعيت موقت و ظاهري رنگهاي انتخاب شده در تصوير اصلي را مشخص نمود . توسط قطره چكانها مي توان به طور مستقيم رنگي را از تصوير انتخاب كرد . با انتخاب Invert وضعيت Selection موجود معكوس خواهد شد . 6- Feather: كليد معادل اين دستور Alt+Ctrl+D مي باشد. براي نسبت دادن حالت پَر بعد از انتخاب محدوده از اين دستور استفاده مي كنيم . 7- Modify الف): Border از دستور Border براي ايجاد حاشيه دور محدودة Select شده استفاده مي شود هر چه مقدار اين گزينه بيشتر باشد ضخامت حاشيه بيشتر مي شود . اين مقدار مي تواند بين 200-1 متغير باشد . ب) Smooth : از اين دستور جهت نرم كردن لبة محدودة Select شده استفاده مي شود . بيشترين كاربرد اين دستور بر روي نواحي مي باشد كه لبه هاي تيز داشته باشند اين عدد مي تواند بين 100-1 متغير باشد . ج ) Expand : از اين دستور براي گسترش محدودة انتخابي با توجه به مقدار تعين شده در قسمت Expand by استفاده مي شود . د ) Contract : از اين دستور جهت كمتر كردن محدودة انتخابي با توجه به مقدار تعين شده در قسمت Contract by استفاده مي شود . 8- Grow : اين دستور ارتباط مستقيم با مقدار گزينة Tolerance در ابزار Magic wand tool دارد . بر طبق مقدار تعين شده در Tolerance اجراي دستور Grow باعث رشد محدودة Select شده مي شود . 9- Similar : با اجراي اين دستور نمامي نقاط همرنگ نقاط انتخاب شدة قبلي Select خواهند شد اين دستور بسيار قدرتمند و كاربردي مي باشد و يكي از راههاي انتخاب و تفكيك رنگها به شمار مي رود . 10- Transform Selection : از اين دستور براي تغيير سايز ناحية Select شده استفاده مي شود و يا به عبارتي براي گسترش يا كم كردن ناحية Select شده به صورت دستي استفاده مي شود . ذخيره كردن محدودة Select شده گاهي اوقات نياز داريم بخشي از محدودة Select شده را در حافظه ذخيره كرده تا بعد بتوانيم دوباره از همان ناحيه استفاده كنيم . براي اين منظور از دستور Save Selection استفاده مي كنيم . در قسمت Name مي توانيد يك نام براي محدودة Select شده در نظر بگيريد . فراخواني Selection ذخيره شده در صورتيكه محدودة Select شده اي را قبلا توسط Save Selection ذخيره كرده باشيد اين دستور فعال مي شود . توسط اين دستور مي توانيد Selection ذخيره شده را فراخواني كنيد . لايه ها لايه ها صفحات بي رنگي هستند كه روي هم قرار مي گيرند اگر بر روي هر لايه طرح يا طراحي خاصي قرار گيرد و يا بعضي از لايه ها و يا قسمتي از آنها حذف شود سرانجام طرحي را مي توان بدست آورد . در نرم افزارPhotoshop مي توان هر لايه را به طور جداگانه حركت داد و يا ويرايش نمود . براي كار بر روي لايه ها بايستي جعبه لايه ها را احضار نمود . براي اين كار از منويwindow/layer را انتخاب كنيد . اين پنجره از قسمتهاي مختلفي تشكيل شده است . اگر شما يك تصوير با فرمتي غير از PSD باز كنيد (فايلي كه فقط داراي يك لايه باشد ) در پنجره Layers لايه اي با نام Background وجود دارد شما نمي توانيد Background را جابه جاكنيد چون حكم زمينه اصلي را دارد . براي تبديل Background به لايه ( تا قابل جابه جايي و ويرايش باشد ) از منوي Layer/New/Layer from background را انتخاب كنيد. در پنجره اي كه بعد از انتخاب اين دستور باز مي شود در قسمت Name مي توانيد نامي جديد براي لايه انتخاب كنيد . گزينه color رنگ Thumbnailكنار نام لايه را مشخص مي كند . گزينه Mode حالت ترسيمي تصاوير در اين لايه را مشخص مي كند . گزينه Opacity مقدار مات بودن يا درخشندگي لايه فعال را معرفي مي كند. هر چه لايه رويين شفاف تر باشد تصاوير زيرين بيشتر ديده خواهند شد . نكته : براي تبديل Background به لايه مي توانيد بر روي Background در پنجره Layers نيز دابل كليك كنيد . ساخت يك لايه جديد براي ساخت يك لايه جديدخالي ازمنوي/Layer Layer / New يا كليد فوري shift+ ctrl +N را انتخاب كنيد . در پنجره اي كه باز مي شود اگر گزينه Group with previous layer فعال باشد لايه مذكور با لايه قبلي خود يك گروه را تشكيل خواهد داد و به آن وابسته خواهد شد . «بقيه گزينه ها در مبحث قبل توضيح داده شده است .» نكته : هنگامي كه با لايه ها كار مي كنيم در قسمت عنوان تصاوير موجود ، نام لايه فعال نوشته خواهد شد . لايه فعال لايه اي است كه روبان زمينه آن در پنجره Layers تيره رنگ شده باشد . روش حذف يك لايه براي حذف يك لايه از تصويربعد از فعال كردن لايه مورد نظردرپنجرهLayers ازمنويLayer/Delete/layerLayers راست كليك كنيد و دستورDelete layer را انتخاب كنيد . براي حذف لايه انتخابي مي توانيد از مثلث فرامين پنجره Layers نيز استفاده كنيد . آيكن سطل زباله در پايين پنجره Layers نيز براي همين منظور مورد استفاده قرار مي گيرد . را انتخاب كنيد و يا مي توانيد برروي لايه موردنظر در پنجرة Delete Linked layer در صورتي كه در فايل جاري تعدادي لايه Link شده يا متصل بهم وجود داشته باشند از اين دستور براي حذف آنها استفاده مي كنيم . Delete Hidden layer از اين دستور براي حذف لايه هاي پنهان استفاده مي شود . كنترل لايه ها براي جابه جايي لايه ها و تغيير موقعيت يك لايه نسبت به لايه هاي ديگر مي توانيد در پنجره LayersLayer/Arrange نيز براي تغيير موقيعت لايه ها استفاده كنيد . با درگ كردن توسط ماوس لايه ها را جا به جا كنيد همچنين مي توانيد از منوي در صورتيكه همراه با جابه جايي لايه ها در فايل كليد Alt را پايين نگه داريد لايه مذبوركپي خواهد شد . درپنجره Layers فراميني دربالاي اين پنجره قراردارد .درليست كركره اي اين پنجره مي توان مد كلي تصوير يا لايه انتخابي را تغيير داد . گزينه Opacity درصد مات بودن لايه فعال را تغيير مي دهد .گزينه Fill درصد مات بودن بر روي قسمتهايي از لايه را تعيين مي كند .در قسمت Lock مي توانيد لايه فعال را قفل كنيد تا زماني كه لايه فعال قفل باشد غير قابل تغييرات مي باشد . در كنار لايه ها در پنجره Layers علامتي شبيه چشم قرار دارد با نام Indicates layer visibility توسط اين نماد اگر يك لايه را فعال كنيم سپس در كنار لايه اي ديگر، در كنار علامت چشم كليك مي كنيم علامتي شبيه به زنجيربا نامIndicates if layer is linked ظاهر مي شود . در نتيجه لايه فعال با اين لايه پيوند خورده و به هم قفل مي شوند بنا براين جابه جايي تصاوير موجود در هر يك از اين دو لايه يا ساير لايه هاي قفل شده تاثير خواهد گذاشت . تغيير سايز لايه فعال براي تغيير سايز لايه فعال مي توانيد بعد از انتخاب ابزار Move درنوار OptionsگزينهShow Bounding Box رافعال كنيد مشاهده خواهيد كرد كه دستگيره هايي در اطراف لايه فعال ظاهر مي شود توسط اين دستگيره ها مي توانيد لايه را تغيير سايز دهيد .همچنين مي توانيد از منوي Edit/free Transform يا كليد معادل Ctrl +T را انتخاب كنيد . استفاده از مجموعه دستورات Edit /Transform 1ـ Scale : از اين دستور براي تغيير سايز لاية فعال استفاده مي شود . 2ـ Rotate : از اين دستور براي چرخش لاية فعال استفاده مي شود . 3ـ Skew : از اين دستور براي مورب كردن لاية فعال استفاده مي شود . 4ـ Distort : از اين دستور براي جابه جا كردن دستگيره ها يا گره هاي كنترلي اطراف لاية فعال به صورت آزاد استفاده مي شود . 5ـ Perspective : از اين دستور براي ايجاد حالت پرسپكتيو استفاده مي شود در اين حالت گره هاي كنترلي اطراف لاية فعال به صورت قرينة يكديگر حركت خواهند كرد . 6ـ Rotate 180ْْْْْْْْْ : لاية فعال را با اندازة 180 درجه مي چرخاند . 7ـ Rotate 90 CW : لاية فعال را به اندازة 90 درجه در جهت حركت عقربه هاي ساعت مي چرخاند . 8ـ Rotate 90 CCW : لاية فعال را به اندازة 90 درجه در جهت عكس حركت عقربه هاي ساعت مي چرخاند. 9ـ Flip Horizontal : اجراي اين دستور ، لاية فعال را در جهت افقي قرينه مي كند . 10ـ Flip Vertical : اجراي اين دستور ، لاية فعال را در جهت عمودي قرينه مي كند . 11ـ Again : كليد معادل اين دستور shift + ctrl + T است . اجراي اين دستورآخرين Transform انجام شده را دوباره تكرار مي كند . نكته: همان طور كه قبلا نيز گفته شده براي نسبت دادن تغييرات انجام شده بر روي لاية فعال بايد حتما داخل آن دابل كليك كرده يا از نوار Option بر روي علامت تيك P كليك كنيد و يا بر روي يكي از ابزارها كليك كرده در اين صورت يك جعبة محاوره اي باز مي شود براي نسبت دادن تغييرات به لايه بر روي Apply كليك كنيد . استفاده از رنگ ها در جعبه ابزار همان طور كه در تصوير مشاهده مي كنيد در جعبه ابزار دو رنگ پيش زمينه و پس زمينه قرار دارد براي تغيير رنگ
هر كدام از آنها كافيست بر روي آن كليك كنيد و با توجه به مقادير و انتخاب
مد رنگي مناسب آنها را تغيير دهيد. در صورتيكه بخواهيد رنگ پيش زمينه و پس
زمينه را با هم جابجا كنيد بر روي فلش دو طرفة كنار رنگها روش باز كردن فايلهاي از قبل ذخيره شده File / Open كليد معادل اين دستور Ctrl+O است ميتوانيد توسط ماوس نيز در صفحه دابل كليك كنيد. توسط اين دستور ميتوان فايلهاي از قبل ذخيره شده را باز كرد و مورد ويرايش قرار داد . برنامة فتوشاپ ميتواند فايلهايي با پسوند غير از *.psd را نيز باز كند مثل (*.bmp ، *.gif ، *.jpg ، *.flm ، *.pcx ، *.pdf ، و ... ) File / Open as اين دستور نيز مانند دستور Open عمل ميكند با اين تفاوت كه با استفاده از اين دستور ميتوان فايلي را از نوع خاص ولي با برچسب غير حقيقي باز كرد مثلا فايلهايي كه در باطن با پسوند *.psd ذخيره شده اند ولي در ظاهر پسوند ديگري مثلا *.jpg دارند باز نمود . معرفي ابزارهاي انتخاب يكي از امكانات ويژة نرم افزار فتوشاپ كار با تصاوير و ويرايش آنهاست اين تصاوير ميتوانند ايجاد شده توسط كاربر يا عكس يك منظره باشد . گاهي لازم است قسمتي از يك تصوير را جدا كرده و با تصوير ديگري جايگزين كرد يا فقط بر روي يك قسمت از تصوير ويرايشات را انجام داد . براي عملي شدن اين كار بايد محدودة مورد نظر انتخاب شود اينك مي خواهيم ابزارهاي مختلف انتخاب و كاربرد آنها را شرح دهيم . ابزار Rectangular Marquee Tool كليد معادل M ابزار Rectangle Marquee يكي از ساده ترين ابزارهاي انتخاب (Select ) ميباشد . براي انتخاب محدودة مورد نظر كافيست توسط اين ابزار عمل Select را انجام دهيد بعد از انتخاب دور محدودة مورد نظر يك كادر خط چين ظاهر ميشود اگر توسط همين ابزار داخل كادر عمل درگ را انجام دهيم ميتوانيم كادر Select رابه مكاني ديگر از تصوير منتقل كنيم . در صورتيكه داخل كادر دابل كليك كنيم و يا در خارج از كادر يكبار كليك كنيم محدوده از حالت انتخاب خارج ميشود . اين عمل را ميتوان توسط كليدهاي ميانبر Ctrl+D نيز انجام داد . رسم هر مستطيل جديد Selection قبلي را از بين مي برد براي اضافه كردن انتخابها اگر در هنگام Select كليد Shift را پائين نگه داريد يا از نوار Option گزينة Add to Selection را فعال كنيد ميتوانيد بيش از يك انتخاب در تصوير داشته باشيد . اگر محدوده اي را زياد انتخاب كرده ايد براي كم كردن انتخاب ميتوانيد كليد Alt را پائين نگه داشته يا از نوار Options گزينة Subtract from Selection را فعال كنيد . ابزارElliptical Marquee Tool كليد معادل M از اين ابزار براي انتخاب قسمتي از تصوير به شكل دايره يا بيضي استفاده ميكنيم . تمام حالتهايي كه براي ابزار قبلي Rectangle Marquee در مورد انتخاب توضيح داده شد براي اين ابزار نيز صادق است . اگر در هنگام انتخاب چه توسط Rectangular Marquee و چه توسط Elliptical Marquee كليد Shift را پائين نگه داريم نسبت طول و عرض ثابت مي ماند و در نتيجه Selection به شكل مربع يا دايره رسم ميشود . اگر كليد Alt را پائين نگه داريم رسم از مركز صورت خواهد گرفت . در ابزارهاي Rectangle Marquee و Elliptical Marquee ليست Style در قسمت Options وجود دارد . اگر در ليست Style گزينة Normal انتخاب باشد انتخابها به صورت معمولي است . اگر Fixed Aspect Ratio انتخاب باشد دو گزينة Width و Height فعال ميشوند كه ميتوان يك نسبتي را براي تعين طول و عرض در تظر گرفت . اگر Fixed Size انتخاب باشد ميتوان يك اندازة ثابت براي طول و عرض انتخاب در نظر گرفت كه در طول انتخاب تغييرنمي كند . ابزارSingle Row Marquee Tool با انتخاب اين ابزار Selection از نوع خط صاف افقي است . و مي توان آنرا حركت داد . ابزارSingle Column Marquee Tool با انتخاب اين ابزار Selection از نوع خط صاف عمودي است و مي توان آنرا حركت داد . نكته : در هنگام Select توسط ابزارهايي كه خطوط منحني ايجاد ميكنند اگر گزينة Anti –Aliased فعال باشد خاصيت ضد پلگي براي انتخاب رنگها ميسر است و لبه هاي انتخاب هموار به نظر مي رسد . براي انجام فعاليتهاي گرافيكي به صورت حرفه اي گزينة Anti-Aliased كاربرد فراواني دارد . ايجاد حالت پر يا Fade دادن به لبة انتخابها در بيشتر ابزارهاي Select گزينة Feather وجود دارد كه استفاده از آن موجب ايجاد حالت پر يا مات شدن لبة تصوير Select شده مي شود . به خطر داشته باشيد زماني كه مي خواهيد از دستور Feather استفاده كنيد بايد حتما قبل از عمل Select محدوده ، مقدار عددي را در نظر بگيريد . اگر بخواهيد بعد از Select به لبة موضوعات Feather بدهيد بايد از منوي Select / Feather را انتخاب كنيد . ابزار Move Tool كليد معادل V از ابزار Move جهت جابه جايي لايه ها يا محدودة انتخابي استفاده مي شود . اگر در هنگام جابه جايي لايه يا محدودة انتخابي كليد Alt را پائين نگه داريم مي توانيم يك كپي نيز از لايه داشته باشيم. Option 1- دستور Auto Select Layer : در صورتيكه اين دستور فعال باشد با كليك بر روي يك لايه از فايل همان لايه فعال شده و مي توان ويرايشات را انجام داد ودر صورتيكه اين دستور غير فعال باشد براي جابه جايي بين لايه ها بايد پنجرة Layer را از منوي Window باز كرده بر روي لايه مورد نظر كليك كرده و سپس اقدام به ويرايش كنيد . 2- دستور Show Bounding Box : در صورتيكه اين دستور فعال باشد دستگيره هايي در اطراف لاية فعال، ايجاد مي شود . توسط اين دستگيره ها مي توان لايه را تغييرسايز داد و يا چرخاند . نكته : به خاطر داشته باشيد بعد از تغيير سايز لايه ، توسط ماوس داخل لايه دابل كليك كرده و يا روي علامت تيك در نوار Option كليك كنيد و يا روي ابزار Move مجددا كليك كنيد در پنجره ايي كه باز مي شود بر روي Apply كليك كنيد ، تا تغييرات را به لايه نسبت دهد . ابزار Lasso Tool كليد معادل L ابزار Lasso Tool يكي ديگر از ابزارهاي انتخاب مي باشد در اين ابزار توسط ترسيم خطوط منحني ميتوان محدوده اي از تصوير را Select كرد. ابزار Polygonal Lasso Tool كليد معادل L اين ابزار نيز از مجموعه ابزارهاي انتخاب مي باشد در اين ابزار توسط ترسيم خطوط صاف مي توان محدوده اي از تصوير را Select كرد . ابزار Magnetic Lasso Tool كليد معادل L از ديگر ابزارهاي انتخاب ابزار مغناطيسي است . توسط اين ابزار در محدوده اي از تصوير يكبار كليك مي كنيم اين ابزار مانند آهنربا به رنگ انتخابي مي چسبد و عمل Select را انجام مي دهد . Option 1- Width: با انتخاب مقدار عددي براي اين گزينه مي توان وسعت ناحيه انتخابي را در هنگام Select كم يا زياد كرد. هر چه مقدار اين گزينه بيشتر باشد وسعت انتخاب وسيعتر مي شود . 2- Edge Contrast: هر چه مقدار اين گزينه بيشتر باشد كشش نقاط ايجاد شده در هنگام Select كمتر ميشود. 3- Frequency: توسط اين گزينه مي توان مقدار نزمي خطوط ترسيمي توسط ابزار انتخاب مغناطيسي را تعيين كرد. هر چه مقدار اين گزينه بيشتر باشد خطوط Select نرمتر خواهد بود. 4- Pen Pressure: اين گزينه ميزان فشار ابزار را در هنگام Select تعيين مي كند. ابزار Magic Wand Tool كليد معادل W Select توسط اين ابزار بر اساس پيكسلهاي رنگي انجام مي شود اين ابزار يكي از بهترين ابزارهاي انتخاب ميباشد.كافيست بر روي رنگي كه مي خواهيد از تصوير انتخاب شود كليك كنيد. اين ابزار به قلم جادويي نيز معروف است . Option 1- Tolerance: اين گزينه دامنة انتخاب را تعيين مي كند. هر چه مقدر اين گزينه بيشتر باشد محدودة انتخاب وسيعتر و دقت انتخاب كمتر خواهد بود . 2- Contiguous: در صورت فعال بودن اين گزينه ، انتخاب تا لبه ها صورت مي گيردو به محض رسيدن به لبه ها ديگر رنگي انتخاب نمي شود. 3- Use All Layers: در صورتيكه بر روي چندين لايه مي خواهيد عمل Select را انجام دهيد در صورت فعال بودن اين دستور انتخاب بر روي تمام لايه ها انجام مي شود. ابزار Zoom Tool كليد معادل Z از اين ابزار جهت بزرگنمايي يا كوچك نمايي موضوعات و تصاوير استفاده مي شود. جهت كوچكنمايي موضوعات و تصاوير از پائين نگه داشتن كليد Alt استفاده كنيد. ابزار Hand Tool: كليد معادل H از اين ابزار جهت جابجايي نماي ديد تصاوير در فايل جاري استفاده ميشود. تصوير به فتوشاپ ادغام لايه ها براي ادغام كردن لايه ها مي توانيد از منوي Layer استفاده كنيد يا از مثلث فرامين پنجرةLayers كمك بگيريد. دستور Merge Down : اجراي اين دستور لاية فعال را با لاية زيرين خود ادغام مي كند كليد معادل اين دستور Merge Visible : اجراي اين دستور لايه هايي را كه آشكار هستند يعني علامت چشم در كنار آنها قرار دارد با هم ادغام مي شوند . كيد معادل اين دستور shift + ctrl + E مي باشد . دستور Flatten Image : اجراي اين دستور تمامي لايه هاي موجود در فايل فعال اعم از لايه هاي آشكار و پنهان با هم ادغام يا تركيب مي شوند و در نهايت يك تصوير با يك لايه با نام Back ground ايجاد خواهد شد. نكته : توجه داشته باشيد زماني لايه ها را با هم ادغام كنيد كه ديگر احتياجي به ويرايش تك تك لايه ها نباشد چون ديگر نمي توانيد آنها را از هم جدا كنيد . روش ايجاد متن در Photo shop براي ايجاد متن در برنامه Photoshop از مجموعه ابزارهاي TYPE استفاده مي شود. رنگ متن بستگي به رنگ فعال در Foreground color دارد . متنها در لايه اي جدا ايجاد مي شوند كه علامت T در پنجره Layer مشخص كننده لايه متن است . در Photoshop متنها به دوحالت ايجاد مي شود : 1 ـ متنهاي هنري Artistic ، 2 ـ متنهاي پاراگرافي Paragraph اگر بخواهيد به متن جلوه هاي مختلفي نسبت دهيد قالب Artistic مناسبتر است و قالب Paragraph براي ايجاد متنهاي پر حجم مناسب است . آشنايي با ابزارهاي متن نويسي : ابزارHorizontal type tool از اين ابزار جهت تايپ متن به صورت استاندارد استفاده مي شود . ابزارVertical type tool توسط اين ابزار مي توان متنهاي عمودي را تايپ كرد . ابزارHorizontal type mask tool توسط اين ابزار مي توان متنهايي به صورت ساده ايجاد كرد يك محدودة انتخابي با شكل متن ايحاد خواهد شد قوانين استفاده از اين selection مانند ساير انواع selection ها مي باشد . ابزارVertical type mask tool توسط اين ابزار مي توان متنهاي عمودي به صورت محدودة selection ايجاد كرد . نكته : براي پر كردن داخل محدودة selection كه توسط يكي از ابزارهاي Type mask ايجاد كرده ايد مي توانيد از ابزار Brush Tool استفاده كنيد . در صورتيكه بخواهيد داخل اين محدوده را با يك تصوير پر كنيد به ترتيب زير عمل كنيد : ابتدا يك تصوير را به دلخواه توسط دستور Open باز كنيد سپس توسط يكي از ابزارهاي انتخاب محدوده اي از تصوير را select كنيد توسط دستور Copy از منوي Edit يك كپي از محدوده انتخابي تهيه كنيد سپس فايل مربوط به متن را فعال كنيد و از منوي Edit دستور Past in to را انتخاب كنيد مشاهده خواهيد كرد كه تصاوير داخل محدودة انتخابي قرار گرفته است در صورتيكه بخواهيد تصوير را تغيير سايز دهيد از دستور Free Transform يا كليد معادل Ctrl + T ازمنوي Edit استفاه كنيد به اين ترتيب يك لاية متني Mask شده در پنجرة Layer ايجاد مي شود . نوار Options 1. Change the text organization : توسط اين گزينه مي توان جهت تايپ متن از عمودي به افقي و برعكس تغيير داد . 2. Set the font family : از اين گزينه جهت تغيير قلم متن انتخابي مي توان استفاده كرد . 3. Set the font style : از اين گزينه جهت تغيير حالت متن انتخابي به صورت معمولي ، مورب ، توپر يا ضخيم استفاده مي شود . 4. Set the font size : از اين گزينه جهت تغيير سايز متن انتخابي استفاده مي شود . 5. Set the anti aliased method : توسط گزينه هاي اين قسمت مي توان مقدار نرمي لبه هاي متن تايپ شده را مشخص كرد . 6. Left Align Text , center Align Text , Right Align Text : توسط اين سه گزينه ترازبندي متنهاي تايپ شده در صفحه انجام مي شود . 7. Set the text color : اين گزينه براي تغيير رنگ متن انتخابي استفاده مي شود . 8. Set warped text : توسط اين گزينه مي توان متن را بر روي مسيرهاي مختلف قرار داد . 9. Toggle the character and paragraph pallets : در صورتيكه بخواهيد تنظيمات بيشتري بر روي پاراگرافها داشته باشيد يا بخواهيد فاصله بين خطوط و كاراكترها را تنظيم كنيد اين گزينه كاربرد دارد . نكته : همانطور كه گفته شد متن بر روي لايه اي مجزا ايجاد مي شود بنابراين مي توان توسط فرامين مربوط به لايه ها به ويرايش متن پرداخت عمده ترين تغييري كه بر روي متنهاي ايجاد شده صورت مي گيرد تغيير اندازه مي باشد براي اينكار مي توان از دستور Free transform از منوي Edit يا كليد معادل Ctrl + T استفاده كرد . در صورتيكه بخواهيد متن تايپ شده را ويرايش كنيد در پنجره Layer جلوي نام لايه متن نوشته شده علامت T به چشم مي خوردDobell click كنيد . نكته : براي تبديل لايه متن به يك لايه معمولي از دستور Layer / Raster / Layer استفاده كنيد دقت كنيد در اين حـالت ديگر نمي توانيد از امكانات يك متن استفاده كنيد . جهت درج متن فارسي در نرم افزار Photoshop بايد از يك فارسي ساز ويندوز استفاده نماييد بدين صورت كه متن مورد نظر را در برنامه مربوط به فارسي ساز تايپ نموده آنرا كپي كرده سپس در برنامه Photoshop بعد از فعال كردن ابزارText و كليك در محل مورد نظر و انتخاب Font و سايز مناسب دستورPaste را انتخاب كنيد. معرفي ابزارهاي ويرايشي و كاربرد آنها ابزار Blur Tool كليد معادل R از اين ابزار جهت مات كردن تصوير و پيكسلهاي جابه جا شده استفاده مي شود . اين ابزار مي تواند پيكسلهاي تيز تصاوير را نيز از بين ببرد . Option 1. Brush: نوع و سايز نوك قلم ابزار Brush را تعيين مي كند. 2. Mode: شامل مد هاي مختلف ترسيم مي باشد. 3. Strength: شدت اثر اين ابزار را مشخص مي كند. ابزار Sharpen Tool كليد معادل R اين ابزار بر خلاف ابزار Blur عمل مي كند . اين ابزار موجب تيزي پيكسلها شده و هموار بودن تصوير را از بين مي برد. كاربرد اصلي اين ابزار آشكار و برجسته نمودن سايه ها و لبه هاي كمرنگ شدة تصاوير است . توجه داشته باشيد كه استفاده بيش از حد ، از اين ابزار باعث بروز ناهنجاريهايي در تصوير و موجب خراب شدن آن خواهد شد. ابزار Smudge Tool كليد معادل R از اين ابزار براي ادغام كردن رنگها در تصوير استفاده مي شود . تا حدودي تاثير نرم كنندگي و مات كنندگي نيز دارد . عملكرد واقعي اين ابزار جابه جايي پيكسلها براي بهبود تصاوير شكسته شدة قديمي است . Option 1. Strength: براي تنظيم فشار و شدت ابزار Smudge استفاده مي شود هر چه مقدار اين گزينه بيشتر باشد ميزان پخش رنگ بيشتر خواهد شد. 2. Finger paint: در صورت فعال بودن اين گزينه در ابتداي شروع كار پخش رنگ ، رنگ پيش زمينه رسم خواهد شد. اگر در هنگام استفاده از ابزار Smudge گزينة Finger painting فعال باشد و مقدار گزينة Strength نيز 100 باشد اين ابزار مانند ابزار Brush Tool عمل مي كند و مانند يك قلم مو، عمل رنگ آميزي را انجام مي دهد . توجه : در ابزارهاي Blur Tool . Sharpen Tool. Smudge Tool گزينة Use All Layer وجود دارد در صورت فعال بودن اين گزينه ، در صورتيكه فايل فعال داراي چندين لايه باشد مي توان عمل ويرايش را بر روي تمام لايه ها انجام داد. ابزار Dodge Tool كليد معادل O از اين ابزار براي روشن نمودن قسمتهايي از تصوير استفاده مي شود. Option 1. Range: اين گزينه شدت اثر ابزار Dodge را در مناطق ، Shadow تيره و سايه دار ، Mid tones رنگهاي ميانه كه روشنتر هستند ، Highlights پر نور و روشن ، تعيين مي كند. 2. Exposure: تعيين كنندة مقدار و شدت روشن سازي است. ابزار Burn Tool كليد معادل O از اين ابزار براي تيره نمودن قسمتهايي از تصوير استفاده مي شود . ابزار Sponge Tool كليد معادل O از اين ابزار براي افزودن و كاهش مقدار اشباع رنگهاي موجود در تصوير استفاده مي شود . Option 1. Mode: اگر Desaturate انتخاب باشد اشباع رنگ كاهش مي يابد ولي اگر Saturate انتخاب باشد اشباع رنگها افزايش مي يابد. 2. Flow: شدت عملكرد و اثر ابزار Sponge را بر روي تصاوير مشخص مي كند. ابزارهايي كه در بالا گفته شده همه براي ويرايش تصاوير و عكسها كاربرد دارند . به طور مثال اگر بخواهيد يك عكس قديمي و سياه و سفيد را ويرايش كنيد ابتدا بايد عكس را ترميم كرده يعني شكستگيهاي آنرا درست كنيد و سپس اقدام به رنگي كردن عكس كنيد . در صورتيكه بتوانيد خوب با ابزارهاي گفته شده كار كنيد مي توانيد به راحتي يك عكس قديمي و شكسته را ترميم كنيد . اينك مي خواهيم روش رنگي كردن يك عكس يا تصوير سياه و سفيد را آموزش دهيم . مد رنگي تصوير را از Grayscale به RGB يا CMYK تغيير دهيد . (Image / Mode) کلید های میانبر فتوشاپ ctrl+c......................................copy ctrl+v.....................................paste ctrl+z......................................undo ctrl+shift+z+z+z+..... ......undo/undo/... ctrl+d..................................deselect ctrl+n................................new page ctrl+o......................................open ctrl+s......................................save ctrl+shift+s...........................save as ctrl+alt+shift+s................save for web ctrl+I....................................import ctrl+e...................................export ctrl+l......................................level ctrl+h......................................hue ctrl+x.......................................cut ctrl+r.....................................ruler ctrl+g...................................group ctrl+t..............................transform ctrl+t.............................text option ctrl+f5.....................................fill ctrl+alt+f......................the end filter ctrl+f........................... dable filter ctrl+(+)..........................zoom in ctrl+(-)........................zoom out D+alt+ctrl......................feather I+shift+ctrl.....................Inverse shift+(click)..........................line alt........................................- shift.....................................+ text ctrl+t......................................option text ctrl+A........................................select all h+shift+alt+ctrl.................taraze paragraph u+shift+ctrl..................................big font ctrl+tab...............................move windows (,)+ctrl......................................grid/guide (,)+shift+ctrl.....................................snap n+ctrl......................................muske laye l+shiift+alt+ctrl..............................contrast f8.............................................info palet f6............................................color palet f7............................................layer palet []+select.........................................brush n+alt+ctrl.........................the end new page w+shift+ctrl...................................close all ctrl+w.............................................close موضوعات مرتبط: نرم افزارهای گرافیک/ indesign، صفحه آرایی ادامه مطلب [ ] [ ] [ ARTMJ ]
هنر در بیست و سومین نمایشگاه بین المللی کتاب تاریخ هنر معاصر جهان جلد اول،اوج و افول مدرنیسم تالیف:علیرضا سمیع آذر ناشر:موسسه فرهنگی پژوهشی چاپ و نشر نظر شمارگان 1300 نسخه این کتاب از مجموعه پنج جلدی "تاریخ هنر معاصر جهان" می باشد. که به بررسی تحلیلی تحولات هنری در پهنه تاریخ معاصر جهان و تحت حاکمیت گفتمان هنری پست مدرن اختصلص دارد.در مقایسه با کتاب های مشابه در این حوزه، (که صرفا ترجمه شده اند) این مولف در کتابی مصور به ارائه بینش و نگاه انتقادی درباره تحولات هنر معاصر جهان می پردازد و اهمیت آن بر نقد هنری و جایگاه آن در توسعه رویکردهای اخلاقی ،مشهود است.
...ایران یکی از پیشگامان خلق بوم های مدرنیستی با استفاده از عناصر خطاطانه است. نسل پیل آرام،زنده رودی،مافی و دیگر کسانی که از خط استفاده کرده اند،تاثیری در کشورهای منطقه نگذاشته اند. اما امروز که هنر ایران به صورت یک جریان در دنیا مطرح شده و مورد توجه قرار می گیرد،می توان پیشبینی کرد که استفاده از عناصر نوشتاری به عنوان نشانه های تجسمی ممکن است روزی میان نقاشان خارج از منطقه دیده شود. که می تواند تاثیر ایرانی قلمداد شود.... چگونگي بررسي تحليل آثار گرافيك «نكتههايي
در مورد ديدن»، «نقطه در آثار گرافيك»، «خط در آثار گرافيك»، «سطح در آثار
گرافيك»، «حجم در آثار گرافيك»، «بافت در آثار گرافيك و تايپوگرافي»،
«ريتم و حركت در آثار گرافيك»، «تركيببندي، تحليل و نقد پوستر»، «تحليل و
نقد آرم»، «تحليل و نقد طراحي بستهبندي»، «تحليل و نقد آثار صفحهآرايي»،
«تحليل و نقد طراحي حروف» و «تحليل و نقد ديگر آثار گرافيكي» فصلهاي اين
كتاب را تشكيل ميدهد. جلد نخست «شناخت هنر گرافيك» منتشر شد كتاب در پانزده فصل «آغاز
هنرهاي بصري»، «هنرهاي تصويري در بينالنهرين»، «هنرهاي تصويري ايران
پيش از تاريخ»، «هنرهاي تصويري در يونان باستان»، «هنرهاي تصويري در
روم»، «هنرهاي تصويري صدر مسيحيت»، «هنرهاي بصري بيزانسي»، «سير كتابت
و مصورسازي در غرب تا پايان رنسانس»، «كتابآرايي و چاپ دستي در غرب پس
از رنسانس»، «هنرهاي تصويري در خاور دورن»، «خط و خوشنويسي در خاور
دور»، «خط و هنرهاي تصويري در هند»، «خط و خوشنويسي در دوران اسلامي»،
«كتاب آرايي مسلمانان» و «تاريخچه چاپ و ورود صنعت چاپ به ايران» نوشته
شده است. اين كتاب با هدف آشنايي با خاستگاهها و ريشههاي هنر گرافيك نوشته شده است. نويسنده كتاب معتقد است براي شناخت و درك اساسي هنر گرافيك معاصر جهان بايد با پيشينه هنرهاي تصويري اقوام مختلف آشنا شد و چگونگي تحولات آن را تا انقلاب صنعتي كه پس از آن هنر گرافيك به معني امروزي آن به تدريج شكل ميگيرد، بررسي كرد. به زعم وي، مفهوم و مقصود كنوني گرافيك ارايه راهحل مناسب بصري براي تسهيل در ارتباطات ضروري جامعه است. كتاب «شناخت هنر گرافيك» نوشته كامران افشارمهاجر در شمارگان 3000 نسخه و با قيمت 3800 تومان از سوي موسسه فرهنگي فاطمي روانه بازار كتاب شده است. به گزارش مهر، آثار فرشيد مثقالي، نورالدين زرين کلک و اعضاي انجمن تصويرگران کتاب کودک در خانه هنرمندان به نمايش گذاشته ميشود. "تایپوگرافی منظر و معنا"نوشته عبدالرضا چارئیحسين نظري، مدير اجرايي انجمن تصويرگران کتاب کودک گفت: آثار منتخب (که البته معیار انتخاب این آثار نامعلوم هست و شکی نیست گه انتخابی وجود ندارد) چهارمين کتاب سال تصويرگران در اين نمايشگاه نشان داده می شود. البته اين کتاب منتشر شده ولی هنوز توزيع نشده است که احتمالا تا 10 روز آينده روانه بازار ميشود. وی افزود: 70 تصويرگری شامل آثار شورای هنری کتاب همچون فرشيد مثقالی، فريده شهبازی، محمدمهدی طباطبايی، عطيه مرکزی و پژمان رحيمی زاده به علاوه پيشکسوتانی مانند نورالدين زرين کلک در اين نمايشگاه به نمايش در میآيند. چهارمين کتاب سال تصويرگران تمام گلاسه و حاوی اطلاعاتي از بيوگرافی اکثر تصويرگران کتاب ايران و نيز نمونهای از آثار آنها است. انجمن تصويرگران ايران پيش از اين نيز سه کتاب سال تصويرگران ايران را منتشر کرده است. [ ] [ ] [ ARTMJ ]
گرافیک محیطی از کلیه علائم، تابلوهای و چراغها، از شکل و رنگ و طرح و خط ونوشتار بهره میگیرد و اگر بامعیارهای درست استوار باشد میتواند : ـ ارتباط های اجتماعی مردم را تسهیل کند . ـ به فعالیت اقتصادی سرعت بخشد . ـ ایمنی و جریان ترافیک را بهبود بخشد . ـ مردم را از امکاناتی که شهر در اختیارشان میگذارد آگاه کند . ـ جرائم حاصل از تشنجات عصبی مردم را کاهش دهد . ـ به رفع نیازهای اجتماعی مردم با ایجاد ارتباط با محیط اطراف بوسیله مشخص کردن، راهنمایی و اطلاع رسانیکمک کند . ـ با ایجاد مناظر زیبای بصری در محیط، به سلامت ذهنی مردم یاری رساند . عوامل اصلی بیان در گرافیک محیطی عبارتند از : ۱) پوستر ۲) علائم ۳) تابلوهای بزرگراهها ۴) تابلوهای راهنمایی و رانندگی ۵) علائم نورانی( نئونها ) ۶) تبلیغات روی وسائل نقلیه ۷) طراحی محیطی پارک ها ۸) طراحی روبناها و رنگهای حاصل از آنها ۹) طراحی محلهای خدماتی عمومی، ایستگاههای اتوبوس، باجه های تلفن، نیمکت ها و... ۱۰) طراحی محیطی مراکز فرهنگی و تفریحی ۱۱) طراحی حجم های تزئینی در میدان ها و پارک ها ۱۲) تابلوهای سردر فروشگا هها، مغازهها، سینماها و کلیه سازمانها و موسسات دولتی و خصوصی ۱۳) انواع تابلوهای تبلیغاتی مانند: بیلبورد، چهاروجهی، سهوجهی، سهبعدی، دیجیتالی . گرافیک محیطی و نقش آن در روابط عمومی از آنجا که همه این عوامل در محیط داخل شهر انجام میگیرد. بنابراین باید بین آنها و شهر، هماهنگی ایجاد گرددو طراحان گرافیک محیطی با مهندسین شهرساز از نزدیک، تشریک مساعی داشته باشند.باتوجه به اینکه در شهرهای بزرگ علاوه بر ساکنین دائمی آنها، انبوه قابل ملاحظهای از مردم، جهت انجامکارهای اقتصادی، تجاری، بهداشتی... نیز مرتب در حال آمد و رفت میباشند، گرافیک محیطی باید به نوعی نقش خود را ایفا نماید تا افراد در این محیط در برقراری ارتباطها و گذراندن امورشان مشکلات کمتری داشته باشند. بخشعمده اطلاعات مورد نیاز شهر، در ارتباط با مقررات آمد و شد، آگاهی از فعالیت ها و رویدادها و اماکن گوناگون وخدماتی است که ارائه میشود. مردم باید راههای مختلف و ایمن و سریع رسیدن به این محیطها را بدانند و بهترین آنها را انتخاب نمایند. البتهتعیین ضوابط اعمال کنترل بر تابلوها و علائم بخش خصوصی که میتواند موجب اخلال در تاثیر عمومی یا مکمل آنهاباشند، جزء تفکیک ناپذیر سیستم مناسب اطلاعرسانی محیط است. گرافیک محیطی چه عرصههایی را در بر میگیرد : گرافیک محیطی اعم از محیطهای باز و بسته، عرصههای گوناگون را در بر میگیرد، که در هر دوی اینها، نقشعمده آن ( اطلاعرسانی ) میباشد. محیطهای بسته شامل فضاهای داخلی کلیه ساختمانها اداری و تجاری، مترو و همچنین نمایشگاهها و فروشگاهها میباشد که در آنها با استفاده از اشکال و حروف و انواع تابلو، اطلاعات لازم بهمراجعهکنندگان داده میشود. در محیطهای باز نیز همچون پارکها، خیابانها و معابر شهر و اساسا کلیه فضاهای باز واقع در شهرها و محیط زندگی انسان ، که طراحیهایی شامل: علائم راهنمایی و هشدار دهنده داخل پارکها، تابلوهای سردر فروشگاهها ، طراحی ویترینهای مغازهها ، علائم راهنمایی و رانندگی در سطح شهر، تابلوهای نام خیابانها و کوچهها، باجههای مختلف خدماتی از قبیل تلفن، پست و...، در محدوده گرافیک محیطی قرار دارند. گرافیک محیطی نقش مهمی را نیز در تبلیغات ایفا میکند ، از جمله در تبلیغات تجاری و تبلیغات فرهنگی، اکنون به طور اختصار نگاهی گذرا بر این دو میاندازیم : ● گرافیک محیطی و تبلیغات فرهنگی انسان از زمانی انسان میگردد که دارای فرهنگ میشود و فرهنگ از زمانی آغاز میگردد که انسان به وجودمیآید. آنچه که میتوانیم برایش تقدیم و تاخر قایل شویم تمدن است و انسان با فرهنگ وارد تمدن میشود واکنون این انسان متمدن است که در دام انواع و اقسام کشمکشهای روحی و جسمی دست و پا میزند، برای رهایی وآزادی نیاز به پرواز دارد، پروازی از درون خود به بیرون و شاید برای این پرواز، بالی بهتر از فرهنگ و هویت خویشنیابد. پس باید با آن آشنا شود و با بهرهگیری از آن در جهات مختلف زندگی، خود و جامعهاش را باور کند. این نقطهای است که تبلیغات فرهنگی میتواند پا به عرصه وجود بگذارد و رسالت خویش را به انجام برساند.امروزه در سراسر دنیا واژه تبلیغات فرهنگی معانی خاصی پیدا کرده و آن هم براساس تعریف فرهنگ و تبلیغ از دید آن جامعه خاص میباشد. در کشور ما نیز این تبلیغ حول محورهای خاصی دور میزند که مربوط به باورها ودیدهها و فرهنگ جامعه ماست و در اینجاست که دوباره صحبت از هنر به میان خواهد آمد، هنری که باید خادم جامعهباشد و اندیشهها و آرمانهای والای بشری را که سبب رشد انسان میشوند، جاودان و ماندنی کند به گونهای که بر همهاقشار جامعه تاثیرگذار گردد. هنرهای تجسمی، تجلیات عالی زبان بصری هستند و بنابراین ابزارهای آموزشیاند که قیمتی بر آنها متصورنیست. اکنون وظیفه گرافیک محیطی این است که از نظر اجتماعی پیام مفیدی برساند و هم چشم را به واسطه آن ، ذهن را جلب کند و در نتیجه نظم لازم را برای دیدن آن سوی سطوح چیزهای قابل رویت به ذهن بدهد و در شناختارزشهای لازم برای یک زندگی کامل و لذت بردن از آن راهنماییش کند. اگر شرایط اجتماعی، گرافیک محیطی را به عرصه پیامهای موجه، در وسیعترین و عمیقترین مهفوم اجتماعی آنملزم سازند، این هنر میتواند بطور موثر به آمادهسازی راه برای هنری موثر و مثبت یاری رساند. هنری که بتوان پیامخویش را به مردم برساند و از طرف آنها درک شود. از میان اهدافی که گرافیک محیطی مد نظر دارد، هدفهای کاربردی از بقیه مهمتر و در حقیقت در اولویت قراردارد که البته بعد از دستیابی به اهداف گوناگون کاربردی خود، میباید فرهنگساز نیز باشد و اگر گرافیک محیطی با اصولی صحیح و متناسب انجام شده باشد تا حدود بسیار زیادی میتواند در گسترش فرهنگ جامعه تاثیر داشته باشد. رشد گرافیک محیطی به چند عامل وابسته است از جمله رشد کیفی فکری مدیریتها و وجود طراحانی باخلاقیتهای بالا. البته این رشد تنها به گرافیک بر نمیگردد، بلکه به مجموعه عواملی منتهی میشود که ساختارهایاخلاقی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی نیز در آن رشد یافته باشند. مشخصههای سنتی و فرهنگی میتواند در برقراری ارتباط بهتر و سریعتر نقش مهمی داشته باشند زیرا افرادیکه در یک جامعه زندگی میکنند دارای فرهنگ خاص آن اجتماعی نیز میباشند. بنابراین بهتر است ارسال پیام برایآنان به زبان و شیوهای آشنا و سنتهای خودشان طراحی شود که برایشان ملموستر و گویاتر باشد تا در قالبهای فرهنگی و سنتی بیگانه. رنگ، نقش مهمی در یک طرح دارد که اولین وظیفه آن جلب توجه مخاطب است و در مرحله بعدی نقش مکملعناصر تصویری دیگری برای موفقیت در ارسال پیام را ایفا میکند. حروف نوشتاری نیز در برقراری ارتباط سریعترنقش مهمی دارند و در واقع آنها تکمیل کننده یا تاکید کننده تصویر میباشند. گرافیک محیطی و نقش آن در روابط عمومی در گرفیک محیطی ابزارها و عوامل مختلفی برای ارائه اطلاعات وجود دارد که از هرکدام برای بیان نوعی خاص ازایجاد ارتباط میتوان استفاده کرد. مثلا بالونها و تبلیغات برروی وسایل نقلیه مربوط به گروه ایجاد ارتباط توسط سوژههای متحرک میباشند. همچنین بیلبوردها باید در مکانهایی مورد استفاده قرار گیرند که که فضای اطراف آنهاوسیع باشد مانند بزرگراهها که اغلب مخاطب با سرعت بیشتری از مقابل آن میگذارد و باید به گونهای باشد که بهسرعت بتواند ارتباط لازم را برقرار کند. نسبت میزان ارتفاع نصب بیل بورد با طول و عرض آن نیز از نکتههای حائزاهمیت میباشد و باید بطور دقیق محاسبه شود. کارآیی بیل بورد در شب نیز بحثی است که باید همراه با عوامل دیگرمربوط به بیل بوردها با دقت بررسی و طراحی شود و با استفاده از سیستمهای نوری مناسب پیام دلخواه در شبها نیز بهمخاطبین احتمالی القا شود. با آنچه درخصوص آشنایی با گرافیک محیطی و اهمیت و نفش آن در جامعههای شهری گفته شد، به اختصارشرحی پیرامون اهمیت حضور گرافیک محیطی در روابط عمومیها بیان میشود; از آنجا که هدف روابط عمومی جلب مشارکت و همراهی افکارعمومی در زمینههای مختلف است و همچنین واحدی است که ارتباط کارکنان با مسئولان ونیز مسئولان با مردم را برقرار میکند. باید این رسالت خود را با استفاده از روشهای ویژه، به خوبی انجام دهد. گرافیکمحیطی یکی از آن مواردی است که میتوان با شناخت و به کارگیری اصولی آن در روابط عمومیها، برقراری ارتباطاتیاد شده را گسترش داد. امر تبلیغ نیز در روابط عمومی نقش مهمی را ایفا میکند; تبلیغ به معنای تغییر افکار و اندیشهبرای آنچه تبلیغ میشود. بهترین و گویاترین زبان برای این منظور، هنر گرافیک است. چرا که هنر گرافیک آینه شفافیاز مسایل جاری و فرهنگی است و تمام لحظهها زیر و بمهای روحی و فکری جامعه را ثبت و منعکس میکند.بنابراین، هنر گرافیک در روابط عمومی اهمیت خاص خود را مییابد. گرافیک محیطی نیز بخشی از این هنر است:یعنی آنجا که مسئله ارسال پیام و دادن اطلاعات لازم به مخاطب در محیط کاری پیش میآید، گرافیک محیطی قدم بهعرصه میگذارد و نقش خود را ایفا میکند. برای مثال یک سازمان یا وزارتخانه را در نظر میگیریم که روزانه تعداد زیادی از افراد جامعه آنهم با فرهنگها و نگرشهای متفاوت اجتماعی، به خاطر نیازی که دارند به آنجا مراجعهمیکنند. در ابتدای ورود، گرافیک محیطی موجود باید به نوعی طراحی شده باشد که فرد برای رسیدن به قسمتی که لازم است به آنجا مراجعه کند، دچار مشکل و سرگردانی نشود و با دیدن تابلوهای مخصوص راهنما به راحتی به محلمورد نظر برسد. نوع تابلو، رنگ، اندازه و نوع خطهای نوشتاری، علامتها و نمادها و همچنین محل نصب آنها از اهمیت ویژهای برخوردار است. پس از آن، علامتهای داخل محوطهها راهروهای و اتاقهای نیز باید همین ویژگیهارا داشته باشند. بنابر آنچه که بیان شد، اولین اهمیتی که برای گرافیک محیطی قائل میشویم، همان برقراری ارتباط برایراهنمایی و اطلاعرسانی به مخاطب است و در دومین نقش خود، وظیفه زیباسازی محیط را برعهده میگیرد، زیرا انسان به طور ناخودآگاه خواهان زیبایی و توازن و تعادل و آراستگی است و از زشتیها و ناهنجاریها دوری میجوید ، حضور در محیطی که همه عنصرهای آن بهطور صحیح در جای خود قرار گرفته باشد و رنگها در هماهنگی و تضاد، هرکدام به وظیفه خود به درستی عمل کنند، برای هر انسانی، به راستی لذت بخش است و روح خسته از کشاکش ومسایل روزمره زندگی او را به آرامش دعوت میکند. بیل بوردها اغلب طراحان تبلیغات برای درج اطلاعات بی شمار در تبلیغات محیطی نگرانند. اگر شما سعی کنید تبلیغات محیطی را بسان بروشوری نبینید،که حاوی اطلاعات با جزئیات و پیغام های متعددی باشد،بسیار موثرتر خواهد شد. دو نوع اساسی تبلیغات محیطی بیلبوردها وجود دارد. پانل پوستر: 12. 25 فوت(هر فوت 30/48 سانتیمتر) تابلوهای اعلانات: 48.14 فوت 20.60 فوت 36.10 فوت (اندازه های بین المللی ) و بولتن ها که پایاتر از پانل های پوستری اند. از ظاهر بوروشورمانند برای بیل بوردها بپرهیزید بیشترین تاثیرات طراحی های محیطی ترکیبی ساده با تاثیر بصری بالا است. مهمترین این ویژگی، سادگی است.در حقیقت اطلاعات زیاد موجب ناخوانایی ، اتلاف هزینه و بلا استفاده بودن خواهد شد.در اینجا اصل مهمی در گرافیک مطرح می شود و آن استفاده از تاثیر بصری برای ماندگاری ذهنی مطرح است زیرا بخاطر داشته باشید بینندگان آثار با سرعت زیاد رانندگی میکنند. شما میتوانید از لحاظ زمانی به یک یا دو پلک زدن امیدوار باشید. البته محاسبه آن فرمولی به نام فاصله خوانایی دارد که در دروس معماری شهری از آن استفاده می شود. از تصاویری استفاده کنید که حتی از مسافتی دور فورا قابل تشخیص باشند.اندازه حروف را تعدیل کنید تا هر کدام به وضوح خوانده شود. از اشکال غیر معمول یا بزرگنمایی تصویر استفاده کنید. "برای استفاده از عنصر بصری بزرگ میشود حتی به بیرون از کادرکه بیرون از حد تابلوست جلو رفت." از گفته های تاثیر پذیر استفاده کنید. استفاده از کنتراستی قوی توام با زمینه ای گسترده متواند تصویری هیجان انگیز را برساند. مزاح و شوخی میتواند همانند تضادی،پیغام رسانی را فعال کند.بدین ترتیب شخصیت بصری سوای آن چیزی است که باید تقاص بد بودن آن را بپردازیم. یک ابهام بصری ساده ،متنی اساسی برای عرضه در تبلیغات جهانی ، سریع موجب ارتباط می شود. برای تبدیل اثر به تابلوی محیطی موثر ،از لوگو آن بعنوان تیتر میتوان استفاده کرد گویی اینکه لی اوت و تصویر پیامی حرفه ای را فراهم می کنند. طراحی مدرن بودن و بدعت گذاری عنصری غیرمتعارف است که چشم راننده را جلب می کند.طراحی شسته رفته ، عناصری خواناتر به کار می افزایند.این اختصار نهایت دریافت اطلاعات ارزشمندی بر روی تابلو ، به شیوهای منطقی است. اگر در طراحی با مقداری اطلاعات غیر ضروری از طرف سفارش دهنده تحت فشارید. با درج آن تاثیرات طراحی تان را کاهش و آن را از لحاظ بصری مقشوش می سازید . این بروشوری نقاشی شده است که بر روی تابلوی محیطی چاپ شده است . خودتان را از این اطلاعات نامربوط خلاص کنید. همانگونه که به خوبی آگاهید ، تبلیغات مارا احاطه کرده است. اغلب ما نه آگاهیم نه مطمئن از آن ، که ما از تبلیغات چه می خواهیم حتی توجه نمی کنیم. اگر شما در این حیطه تبلیغ میکنید بالاجبار باید از آنچه دیگران با آگاهی انجام می دهند و طریقه انجام کارهای آنها را جویا شوید ؛همچنین اعمالی که احتراز می کنند، حداقل بصورت دیداری مطلع شوید. گرافیک محیطی ، تصویر جامعه امیر عبدالحسینی/ كارشناس ارشد هنر چگونه می¬توان عوامل اختلال و ناآرامی شهرها و جوامع را شناخت؟ کارشناسان و صاحب¬نظران در علوم و دانش¬های مختلف درصدد یافتن پاسخ¬هایی مناسب برای این سؤال عمومی هستند. این¬که ریشة اصلی این ناآرامی چیست و چگونه باید آن ¬را مهـار و به آرامش تبـدیل کرد، از مسایل مهم زندگی در جـوامع انسانی معـاصر است که دانش-هایی نظیـر روانشناسـی، جـامعـه¬شناسـی، فـرهنگ شناسی، شهرسازی، ارتباطات و رسانه به¬دنبال راهکارهای مناسب آن هستند. دراین میان نقش مقولة هنر قابل توجه و تأمل است و در میان هنرها نیز، هنرهای تجسمی با گرایش¬های کاربردی و ارتباطی خود سهم به¬سزایی را در این حیطه دارند. گرافیک¬¬ (1) را باید کاربردی¬ترین زیرمجمــوعــة هنــرهای تجسمــی دانست. در عصــر ارتباطات، به¬دلیل محدودیت¬های خاص زبان نوشتاری و نارسا بودن کلمات و واژه¬هـا، گرافیک به¬عنوان مهم¬ترین رسانة ارتباط تصویری مطرح شده است. حضور رسانه¬های قدرتمند تصویری دیگر نظیر ماهــواره، تلویزیون، اینترنت و نرم¬افزارهای چندرسانــه¬ای رایانه¬ها، نه¬تنها اهمیت گرافیک را کاهــش نداده، بلکه آن ¬را به¬عنوان رسانــه¬ای کارآمد درخدمت گرفته است. در این رسانه¬ها، تصویر همگام با زمان در حرکت است و برای تأثیرگذاری بهتر، جلوه¬های گرافیک متحرک(2) را به¬عنوان مهم¬ترین عامل بیان تصــویری به خدمت می گیرند. کارشناسان با توجه به دامنة وسیع فعالیت های گرافیک، اهداف و ویژگی¬های آن، قابلیت¬های تکثیر و تولید مجدد و درنظر گرفتن عملکرد و کاربرد آن، زیرشاخه¬های متنوعی را برای آن در نظر گرفته¬اند: گرافیک تبلیغاتی، گرافیک مطبوعاتی، گرافیک فرهنگی، گرافیک سیاسی، گرافیک تلویزیونی و گرافیک محیطی. تعیین مرز دقیق و معین کردن حد و حدود بین این دسته-بندی امر دشواری است. گرافیک هنری وسیع و گسترده است که به¬آسانی هنرها و دانش¬های دیگر را به¬خدمت گرفته و به آن¬ها شکلی گرافیکی می¬دهد. این هنر به¬مرور آن¬چنان تنوع و تحولی پیدا کرده که بر بسیاری از رسانه¬های ارتباطی دیگر استیلا پیدا کرده و مخاطبان را به¬شدت تحت تأثیر خود قرار می دهد. ابعاد و جنبه¬های تازه، گرایش¬های نوین، ارتباط مستقیــم با دانش¬هـای دیگر نظیــر جامعــه¬شناسی و روانشناسی و فن آوری روبه رشد آن، واژگان و تعابیر جدیدی را وارد تعاریف قبلی گرافیک کرده است. اما در هر تعریفی که برای گرافیک آورده شود، ارکان و ویژگی¬های اصلی شامل تکیه بر دانش تجسمی، عناصر و نقوش تصویری و خصوصیت انتشار و تکثیر به جای خود باقی است و همین ارکان است که گرافیک را از سایر هنرها متمایز می¬کند. استفاده از عناصر تصویری ساده و همه فهم، بیان صریح، وسعت مخاطب و قدرت تأثیرگذاری، گرافیک را به عنوان مهم ترین رسانة ارتباطی مطرح کرده است. اما از میان تمامی زیرشاخه¬های هنر گرافیک، قوی¬ترین ابـــزار فــــرهنگ¬ســـازی و تأثیـــــر بـر افکارعمومی(3) شهروندان به گرافیک¬ محیطی تعلق دارد. دنیای معاصـر، فضایی است آکنده از پیام،¬ و اطلاعات فراوانی که به-طور مستمر مبادله می¬شوند. هر ¬آن چه به¬مدد عناصر تصویری و بهره¬گیری از دانش وسیع هنرهای تجسمی و استفاده از امکانات هنرهای زیبا در سطح جامعه مورد استفاده قرار می¬گیرد و باعث جلب توجه مخاطب شود در حيطه گرافیک محیطی قرار می-گیرد. مهم¬ترین خصیصة هنـرهای تجسمـی __ که گرافیک کاربردی¬ترین آن¬ها است __ رابطه¬ای است که با جهان دیداری برقرار می¬کند. در جهان واقعیت پیوند انسان با محیط پیرامون با بهره¬گیری از حواس پنج¬گانه ممکن می¬شود، اما عنصر بینایی__ دیداری در هنرهای تجسمی رکن اصلی درک، فهم و خلاقیت است. گرافیک محیطی نیز به¬طور مستقیم و بسیار سریع و لحظه¬ای، با قوۀ بینایی مرتبط است. پوسترها، تابلوهای بزرگ¬راه¬ها، علایم راهنمایی و رانندگی، تابلوهای حمل¬ونقل عمومی، تبلیغات ایستگاه¬های حمل¬ونقل، تبلیغـات بدنة اتـوبوس¬هـا و سایـر وسایل حمل¬ونقل عمومی، استندها و بیلبوردهای نصب¬شده در سطح شهر با ابعاد متفاوت، ویتــرین¬ها و تابلـوهـای مغازه¬ها و فــروشگاه¬ها، سردر سینماها، علایم آویخته در فضا و بالن¬ها، نقاشی¬های دیواری و دیوار نوشته-ها، بسته¬بندی کالاها، طراحی وسایل عمومی مانند باجه¬های تلفن همگانی، طراحی محیطی پارک¬ها و فضاهای مشابه، فضاسازی¬های تبلیغاتی و تجاری، طراحی اجسام در میادین، علایم نورانی (نئون¬ها) و ... همه در زمرۀ گرافیک محیطی قرار می¬گیرند. به¬عبارت دیگر می¬توان گفت تمامی موارد مذکور از جمله عوامل بیانی در گرافیک محیطی هستند. در تکمیل تعریف گرافیک محیطی، آن¬ را باید یکی از ارکان اصلی زندگی اجتماعی و شهری قلمداد کرد. حضور طراحی و جلوه¬های هنرهای تجسمی در زندگی روزمره از طریق گرافیک محیطی میسر است. گرافیک محیطی مؤثرترین ابزار برای تأثیر بر الگوهای¬ رفتاری زندگی انسان شهرنشین است. گرافیک محیطی یک پدیدة ¬اجتماعی است که با توجه به فضاسازی تصویری، خصایص ملی، قومی، فرهنگی، قراردادهای اجتماعی، آداب و سنن و گرایش¬های سیاسی و اقتصادی جامعه قابل تحلیل و بررسی است. گرافیک محیطی با علوم ارتباطات و رسانه¬ها پیــوندی مستقیــم دارد. از همین¬روست که از آن به¬عنوان مهم¬ترین روش ارتباطی(4) نام برده می-شود. هرچند که در تمامی شاخه¬های هنرهای تجسمی توانایی برقراری ارتباط با مخاطب از عوامل اصلی قلمداد می¬شود، اما در گرافیک محیطی، نیّت و هدف اصلی خلق و ارایة اثر بر همین ارتباط استوار است. در بعضی از جوامع با استفاده از قدرت بیانی گرافیک محیطی و جاذبه¬های بیانی تصاویر تجسمی، شیوه¬های فرهنگ¬سازی تازه¬ای ارایـــه شــده است. در عین حال گرافیک محیطی هنری است به¬شدت اقتصادی و مرتبط با اهداف تجاری. در جوامع سرمایه¬داری تبلیغات بیش¬از هر چیز دیگر قابل¬توجه است و آن¬چه مد و مدگرایی نامیده می-شود، به¬طور مستقیم یا غیرمستقیم مردم را وادار می¬کند تا به مصرف بیشتر روی بیاورند. تمامی جلوه¬های تصویری شهری – خواه در فضاهای باز و تصاویر غول¬پیکر و خواه در اماکن عمومی سربسته – از قدرت بیان بصری ویژه¬ای برخوردارند که چگونگی بهره¬مندی از آن¬ها در حیطة وظایف طراح گرافیک محیطی تعریف می¬شود. از همین¬رو طراح گرافیک محیطی علاوه بر دارا بودن دانش تجسمی و آشنایی کامل با بنیان¬های گرافیک و شیوه¬های بیانی تصویر، باید در محدودة دانش¬های دیگری نظیر جامعه¬شناسی، معماری، شهرسازی، مخاطب¬شناسی، روان¬شناسی، علوم ارتباطات و رسانه با اساتید و کارشناسان این رشته¬ها مرتبط و از نظرات و تجربیات علمی و تخصصی آن¬ها برای ارایة فضای تصویری مناسب بهره گیرد. چنانچه طراحی محیط در فضاهای بسته و سرپوشیده نظیر اماکن عمومی سربسته، ایستگاه¬های مترو، ساختمان¬ها و دفاتر، غرفه¬های نمایشگاهی و موارد مشابه انجام گیرد، لازم است طراح گرافیک محیطی از همکاری یک طراح دکوراسیون داخلی برای نیل به هدف موردنظر استفادة مطلوب نماید. تسهیل در امر ارتباطات، بهبود اوضاع روانی و امنیتی، آگاه¬ســـازی از امکانـات شهـــــری، تسهیل فعالیت¬های ¬اقتصادی، کاهش تشنجات¬عصبی، تبلیغات در عرصه¬های مختلف سیاسی، اجتماعی، تجاری و فـــرهنگـی از مهـــم¬ترین اهــداف گرافیک محیطی است. طراح گرافیک محیطی همواره باید به¬عنوان کارگردانی ماهر تمامی جوانب و حاشیه¬های کار را بررسی کند و با در نظر گرفتن تمامی موارد طرح و ایده خود را ارایه نماید. یکی از نکات بسیار مهم در طراحی گرافیک محیطی توجه به عنصر حرکت است. گرافیک محیطی در تقسیم¬بندی بین گرافیک ایستا و گرافیک متحرک باتوجه به ویژگی¬ها و کاربردش در زمرة گرافیک ایستا قرار می¬گیرد. اما نوعی دیگر از حرکت – حرکت ناظر– مرزهای آن ¬را به گرافیک متحرک نزدیک و در مواردی ترکیب می¬کند. مردم جوامع به¬طور مرتب در تردد هستند و یا از داخل وسایل نقلیة درحال حرکت تصاویر محیط را می¬بینند و یا این¬که وسایل و ابزار تبلیغ – مانند طراحی بدنۀ اتوبوس¬ها – در حرکت هستند. عناصر شتاب، حرکت و هم¬چنین تراکم عوامل جالب ¬توجه در یک محیط ¬شهری گاهی به ندیدن منجـر شده و سبب می¬شود که مفــاهیم تصویری به¬خوبی درک نشوند. هر اثر گرافیکی باید ابتدا قابل رویت باشد و به¬دنبال آن درک و فهم شود. هم¬چنین پیـام و مفهوم آن باید باورپذیر باشد و ادلة پیـام، خوب دیده شود. مخاطب تصاویر، زمانی آن¬ها را حقیقی می¬پندارد که استدلال¬های بصری مفاهیم را بپذیرد. طراح گرافیک محیطی برای نیل به اهداف موردنظر بهتر است از هر عاملی برای جلب توجه مخاطب استفاده نماید و هر جلوۀ تصویری را مصادره به مطلوب(5) کند. این اصــل مهـم روان-شناسانــه به¬خصوص زمانی به¬عنوان وسیله¬ای قدرتمند تأثیرگذار است که طراح بخواهد با هوشیاری و ظرافت وضعیت رفتاری خاصی را در مخاطب برانگیزاند. به¬عنوان¬ نمونه برای کالای مصرفی تبلیغ نماید و یا با ترکیب تصویر و نوشتار نوعی از الگوی رفتاری و یا حرکتی فرهنگی را به مخاطب بقبولاند. استفادة هوشمندانه از این اصول همواره برای طراحان گرافیک رضایت¬بخش بوده است. اما باید مواظب بود که طراح با پافشاری بیش از حد بر این روش به ورطۀ زیاده¬گویی و تکرار بیش¬ از اندازه سقوط نکند. تکرار آگهی¬های یکسان به اشکال گوناگون و دفعات بی¬شمار و شعــارهــای نامأنـوس _ که تقلبی¬بودن آن در ذات جملات مستتر است – از گلایه¬های عمومی و همیشگی مخاطبان بوده است. مردم جامعه از مشاهدة مستمر موضوعات تکراری و کهنه خسته و آزرده می¬شوند. خارق-العاده¬ترین تصاویـر نیز در صورت استفـادة نامناسب عادی و فاقـد تأثیـرگذاری خواهند بود. استعمـال مکــرر و کاربرد بی¬رویـة تصـاویر، بی¬محتوا شدن آن را در پی خواهد داشت. از این¬رو، تصاویر باید طوری ارایه شود که تأثیرات پیام در ذهن باقی بماند. اگر چه عنصر تکرار از اصول مهم گرافیک جهت تأکید تداوم موضوع هستند اما طراح گرافیک نباید با تعصب بر این عنصر، از اصل تنوع چشم¬پوشی کند. تکرار، زمانی بیشترین تأثیر ذهنی را داراست که با تنوع همراه باشد. در تردید نگه¬داشتن مخاطب و ارایة تدریجی پیام¬ها و مفاهیم از دیگر جلوه¬های مورد استفاده در گرافیک محیطی است. با این روش مــدت زمانی طول می¬کشد تا پیام ارایه شود، اما به¬نوعی باعث جلب توجه عمومی خواهد شد و به¬طور طبیعی در مردم انتظار تصاویر و نوشتار نوبت بعد را به-وجود می¬آورد. همین انتظار و دنبال ¬شدن تصاویر از سوی مخاطب، مانایی تصــویــر در ذهن آن¬ها را سبب می¬شود. استفادة تمام و کمال از تکنیک¬های گرافیک، استفاده از جلوه¬های نور ــ نور طبیعی در فضای باز و نورهای محیطی دیگر جهت فضاهای بسته و یا نورپردازی شب – و رعایت نکاتی نظیر انتخاب محل نصب، ارتفاع موردنظر با توجه به دید بیننده، تکنیک¬های اجرایی، هماهنگی با موضوع و محیط و یا استفاده از کاراکترهای مخصوص و ترفندهایی از این دست، از جمله وظایف دیگر طراح گرافیک محیطی است. طراح گرافیک محیطی با عوامل و امکانات موجود انواع شیوه¬های بیانی را در نظر می¬گیرد تا توجه مخاطب را برانگیزاند و به¬دنبال آن به هدف خود نزدیک شود. نورمن کرو – استادیار دانشکدة معماری دانشگاه نتردام – «و» پل لاریو ــ استاد معماری دانشگاه بال استیت – در کتاب یادداشت¬های بصری برای معماران و طراحان(6) دو نوع مهارت را برای سواد بصری قابل توجه می¬داند. یکی بیان بصری و دیگر ذکاوت بصری. «بیان بصری راجع به پیام¬هایی است که ارسال می¬کنیم و ذکاوت بصری مربوط به پیام¬های بصری دریافتی است. درست همان-طور که صحبت¬کردن و گوش¬دادن مهـــارت¬هایی مرتبط و در عین حال مجزا هستند، دیدن و ارایـه کردن نیز به یکدیگر وابسته، ولی جدا هستند.» اما نکتة مهم این¬جاست که سواد بصری مانند زبــان¬ نـوشتــاری باید به¬تــدریج آمــوختـه شود. در بیان تجسمی اصل مهم دیده¬شدن است و بیان بصری قصد دارد پیـــام را طوری ارایـــه دهـد که به بهترین شکل دیده شود. دیدن را همــواره باید به¬عنــوان پیش¬نیـاز بیــان بصـری دانست. این¬که از چه توانایی¬ها و امکاناتی برای بهتر دیده¬شدن استفاده شود، نیازمند رعایت کردن تمامی موارد و اصولی است که به آن¬ها اشاره شد. بعد از بیان بصری نوبت ذکاوت بصری است. ذکاوت بصری توانایی دیدن و درک اطلاعات، پیام¬ها و مفاهیم به¬صورت صریح و واضح است. فهمیدن و به کاربردن مفاهیم بصری نیز مهارتی است که بخشی از آن آموختنی و بخش دیگرش غریزی و درونی است. در عرصة ارتباطات غیر کلامی وظیفة طراح گرافیک بسیار مهم و جالب توجه است. شاید به همین دلیل است که بسیاری از دروس تخصصی ارتباطات، تبلیغات، روان¬شناسی، جامعه¬شناسی و آشنایی با فرهنگ و تاریخ اقوام جزو دروس دانشگاهی گرایش¬های ارتباط تصویری گنجانده شده است. تا این¬جا تعاریف و اهداف گرافیک محیطی و وظایف طراحان گرافیک محیطی به¬اختصار بیان شد. این همه مقدمه¬ای بود برای بیان اصلی¬ترین هدف گرافیک محیطی در جوامع شهری. مهم¬ترین ویژگی گرافیک محیطی با در نظر گرفتن تمام مواردی که برای آن ذکر شد، ایجاد مناظر زیبای بصری در جامعه است. زیباسازی جوامع تأثیر فراوانی در سلامت ذهنی مردم دارد. گرافیک محیطی در کنار پیام¬ها و مفاهیمی که به¬طور مستقیم و یا غیرمستقیم انتقال می¬دهد موظف است فضایی سالم، پرنشاط و قانع¬کننده برای سکنة شهر فراهم آورد. در گرافیک محیطی و مباحث آن، طراحی مبلمان شهری با توجه به عوامل زیبایی محیط جامعه صورت می¬گیرد. مبلمان شهری، فراهم آوردن محیط زیبای بصری، هماهنگی مطلوب محیط زندگی، آرامش¬بخشــی به مخاطب و کاهش دغــدغـه¬های روانی افراد جامعه را مدنظر دارد مردم به¬طور غریزی به زیبایی، تعادل، توازن و آراستگی تمایل و از زشتی و ناهنجاری پرهیز دارند. حضور در محیطی که همۀ عناصر آن در جای مناسب خود قرار گرفته و تمامی عناصر بصری به¬طور هماهنگ تأثیرات اصولی و درستی را رعایــت می¬کنند برای هر شهروندی لذت-بخش است و خستگی¬ها و دغدغه¬های زندگی روزمــــره را به آرامش و سلامت روانــی بدل می¬کند. باید اقرار کرد که عنصر زیبایــی ــ به-عنوان مهم¬تـرین عامل فضاسازی و مبلمان شهری ــ در بعضی از جوامع معاصر مورد کم¬توجهی و در مواردی بی¬توجهی قرار گرفته است. الگوهای تبلیغات تجاری و مصرف¬گرایی و عرصة رقابت محصولات، بدون توجه به بسیاری از اصول زیبایی¬شناسی وجه غالب گرافیک محیطی در این جوامع است که به نوعی نظم عمومی جامعه را بر هم زده است. حضور نامنظم، پرت¬افتاده، بدون هماهنگی بصری و فاقد ارزش¬هــای زیبــاشناسانة تصویری آگهی¬های تجاری، نه¬تنها به¬دلیل استفاده¬های نامناسب و غیر کارشناسانه نتوانسته در راستای اهداف تبلیغاتی به¬خوبی عمل کند، بلکه طراحی¬های ضعیف و نحوة ارایة آن¬ها آشفتگی¬های بصری فراوانی به¬وجود آورده است. این آشفتگی¬های تصویری در کنار اوضاع نابسامان شهرها و جوامع، امنیت روانی مخاطبان را به¬شدت مختل می¬سازد. اگر شرایط اجتماعی برای بهترین شکل استفاده از گرافیک محیطی و جنبه¬های اثــر بخشی و فرهنگ-سازی آن فراهم آید، این ابزار هنری می¬تواند در عرصه¬های مختلف آموزشی، تبلیغاتی، ارتباطی، سیاسی و اقتصادی تأثیرات مثبت و خوشایندی برجا گذارد و ضمن آن¬ در کنار تمامی اهداف کاربردی و انتقال اطلاعات به عواملی منتهی شود که ساختارهای اخلاقی، اجتماعی، فرهنگی و سنتی جامعه را به¬طور درست و با توجه به اصول بنیادین اصلاح و ارایه نماید و از سوی دیگر در کنار تمامی موارد مذکور، از جاذبه¬های زیبایی-شناسی بیان هنری در جهت زیباسازی ظاهـری شهر و به تبـــع آن لذت¬بردن مردم از زندگی شهری استفاده نماید. باورپذیری اجتماع نسبت به اصول مهم گرافیک محیطی و تأثیرات آن، رشد فکری مدیران فرهنگی و هنری، سیاست¬گذاری¬های کلان اجتماعی شهرها، استفاده از طراحان آشنا با اصول و بنیان¬های طراحی و خلاقیت بالا، مشاوره با کارشناسان زبده و باتجربه و عزم عمومی نسبت به زیباسازی جوامع شهری از جمله مهم¬ترین عوامل رشد کمی و کیفی عرصۀ گرافیک محیطی و مبلمان شهری به حساب می¬آیند. نکتة آخر این¬که هنرهای تجسمی مهم¬ترین ابزار ارتباطی و آموزشی هستند که قدرتی فراتر از تصور دارند و در این میان گرافیک محیطی به-عنوان ابزاری اجتماعی و توانمند علاوه بر رسالت و وظایف پیام¬رسانی و انتقال مفاهیم، چشم را به خود جلب می¬کند تا نظم لازم را برای درک چیزهای قابل رؤیت در ذهن مخاطب پدید آورد و در شناخت ارزش¬های زندگی اجتماعی مطلوب، به او یاری رساند. • پی¬نوشت¬ها 1 - عنوان «ارتباط تصویری» در ایران به جای لغت «گرافیک» جایگزین¬ شده است که با توجه به کاربردها و محدودة وسیع این هنر، بار معنایی آن، کوتاه¬گویی و خلاصه¬گویی که ویژگی اصلی این هنر است، چندان رسا نیست و لغت «گرافیک» رایج و عمومی است. 2 - گرافیک متحرک، گونه¬ای از هنر گرافیک است که در آن تصاویر بر روی نوارها و یا صفحه¬های مخصوص ثبت و ضبط شده و به¬مدد رسانه¬های ارتباطی نظیر تلویزیون، کامپیوتر و پروجکشن به نمایش در می¬آیند. گرافیک تلویزیونی مهم¬ترین شاخة گرافیک متحرک است. تصاویر متحرک اگر در زمان موردنظر توسط مخاطب درک و فهم نشوند تأثیرگذاری خود را از دست خواهند داد. 3 . Public opinion 4 . Style of communicating 5 . Self ¬- fulfilling prophecy 6 - این کتـاب توسط سعید آقایی و محمود مدنــی تــرجمــه و در سال 1378 توسط انتشارات هنر و معماری به چاپ رسیده است. زیرنویس تصاویر : 1 - نمایی از سردر و طراحی نمای بیرونی فروشگاه پوشاک کودکان – پاریس 2 - تابلوهای حجمی برای سردر فروشگاه عینک – پاریس 3 - فضاسازی برای نمای بیرونی فروشگاه کفش – لندن. 4 - D,Art LA Mercerie – نمای بیرونی نگارخانه آثارهنری – پاریس 5 - مجتمع مسکونی تجاری – برلین. رنگ به ¬عنوان عنصر مهم تجسمی سهم بسزایی در زیباسازی محیط شهری دارد. در این تصویر، استفاده مطلوب از ترکیب رنگی علاوه بر زیباسازی بصری ساختمان، باعث شده تا خشونت-های معماری و خشکی هندسی آن کاهش یابد و فضای آرام و لطیفی را القاء نماید. 6 - نمای سردر و ورودی فروشگاه لباس¬های دست¬دوم، لندن. 7و8- در این تصاویر نوعی از اطلاع¬رسانی با استفاده تبلیغاتی – تجاری در ابعاد بسیار بزرگ در حال اجراست. 9 - آگهــی¬ تبلیغـاتــی¬ خیابانی، پاریس. استفاده از شکل ¬هندسی به¬خصوص با در نظر گرفتن حداکثر فضـا برای نصب پـوستر و بَنٍـر، ارتفاع مناسب برای دید مخاطب، فضا سازی حجمی، محل استقرار و چشم¬نوازی از ویژگی¬های این نوع طراحی محیطی به¬شمار می¬آید. 10 - طراحی برای سطل زباله، رتردام. 11 - نمایشگاه خیابانی در محیط پیاده¬رو. نمایش آثار هنری، نصب پوسترهای تبلیغاتی و شیوه¬های اطلاع¬رسانی مخصوص از ویژگی¬¬های طراحی و فضاسازی در معابر عمومی است. 12 - موزه هنرهای معاصر نیویورک. استفاده از آویزهای پارچه¬ای با نوشتار چاپی و خوانا بر روی آن همراه با ترکیبات رنگی زیبا در محیط بیرونی و فضای داخلی موز، از سویی به زیبایی با معماری خاص آن تلفیق شده و از سویی دیگر به عنوان یک سیستم نشانه¬گذاری برای شناخت موزه در آمده است. 13 - 14 - تمامی وسایل نقلیه کمپانی¬ها، شرکت¬ها و مؤسسات با تصاویر و طراحی گرافیک خاص خود قابل تشخیص هستند. 15 - این تنــدیس در پارک اداری Tallegrand نصب شده است. با استفاده از حرف اول موضوع یک ردیف هشت¬تایی طراحی شده که به¬تدریج از رنگ آبی به سبز تبدیل و علاوه بر معرفی و اطلاع¬رسانی، به چشم¬انداز اطراف خودنمایی دل¬انگیز می¬دهد. 16 - مرکز فرماندهی بانک بین¬المللی بارکلیز لندن. این تابلوهای نشانگر با استفاده از برنز قالب¬گیــری شده و شماره مخصوص طبقات بر آن نقش شده¬اند. در این نشانگرها چگونگی تبدیل یک تابلوی راهنما به یک اثر تجسمی زیبا و با حفظ عملکرد مفهومی آن قابل توجه است. 17 - طــراحـی بدنه اتوبوس برای حمل¬ونقل عمومـی، استفاده از فرم-های رنگی و نوشتار برای زیباسازی وسایل نقلیه از مهمترین عوامل در طراحی گرافیک محیطی و جنبه¬های بیانی آن است. 18 - ارتبـــاط، رقابت یا زیبــاســازی ؟ خیابانی در آمستــردام. وجـود نابسامانی در علائم و تابلوهای تبلیغاتــی و رقابتی گواهی است بر ضرورت ایجــاد تعادل بین محیط و نگاه گــرافیکـــی به آن. چشم¬انداز مناسب، تبدیل اطلاعات مورد نیاز و تناسبات فرهنگی از مهمترین ارکان گرافیک در محیط محسوب می¬گردد. 19 - تابلــوها و علامت¬های گرافیکـی خطوط راه¬آهن بالتیمور. استفاده مناسب از عناصر بصری جهت مشخص شدن خطوط راه¬آهن بین¬شهری و مـراکــز حمل¬ونقل علاوه بر زیبایـی محیط، مخاطب را برای دسترسی سریع به اطلاعات راهنمایی می¬کند. خطوط آبی و زرد برای مشخص¬کردن جهت و به کارگیــری مداوم از رنگهای درخشان و جلوه¬های آن کمک می¬کند تا ایستگاهها و تابلوها چشمگیرتر شوند. 20 - نمایشگاه دائمی مرکز تحقیقاتی روزولت در میدل¬برگ. در این نمایشگاه زندگینامه روزولت و همسرش با استفاده از تابلوهای اطلاعاتی و نصب آن¬ها شبیه پرچم بر روی سه شاخه¬های طراحی شده، تصاویر و نوشتار را در معرض¬ دید مراجعان قرار می¬دهد. [ ] [ ] [ ARTMJ ]
ترانسپارنت : شیشه نما ، پشت نما etching : حکاکی گود airbrush : ابزار افشاندن رنگ value : درجه نسبی تیرگی و روشنی یک رنگ فامدار hue : فام / رنگ myth : اسطوره esquisse : اسکیس/پیشطرح Arabesque : عربانه/اسلیمی perspective : ژرفنمایی contrast : کنتراست/تباین pallete : پالت/تخته رنگ composition : ترکیب بندی/کمپوزسیون symmetry : تقارن proportion : تناسب rhythm : ریتم/ضرباهنگ stucture :ساختار formalism : صورتگرایی negative space : فضای منفی/فضای خالی تصویر figurative : پیکر نما brush work : قلمزنی atelier : کارگاه هنری harmony : هماهنگی decorative art : هنر تزیینی fine art : هنر زیبا visual art : هنر های بصری applied art : هنر کاربردی موضوعات مرتبط: واژه نامه هنر ادامه مطلب [ ] [ ] [ ARTMJ ]
كتاب آشنايي با چگونگي بررسي تحليل آثار گرافيك در چهارده فصل نوشته شده است. «نكتههايي
در مورد ديدن»، «نقطه در آثار گرافيك»، «خط در آثار گرافيك»، «سطح در آثار
گرافيك»، «حجم در آثار گرافيك»، «بافت در آثار گرافيك و تايپوگرافي»،
«ريتم و حركت در آثار گرافيك»، «تركيببندي، تحليل و نقد پوستر»، «تحليل و
نقد آرم»، «تحليل و نقد طراحي بستهبندي»، «تحليل و نقد آثار صفحهآرايي»،
«تحليل و نقد طراحي حروف» و «تحليل و نقد ديگر آثار گرافيكي» فصلهاي اين
كتاب را تشكيل ميدهد. جلد نخست «شناخت هنر گرافيك» منتشر شد به گزارش گروه پژوهشي عفراوي و به نقل از ايبنا، كتاب در پانزده فصل «آغاز هنرهاي بصري»، «هنرهاي تصويري در بينالنهرين»، «هنرهاي تصويري ايران پيش از تاريخ»، «هنرهاي تصويري در يونان باستان»، «هنرهاي تصويري در روم»، «هنرهاي تصويري صدر مسيحيت»، «هنرهاي بصري بيزانسي»، «سير كتابت و مصورسازي در غرب تا پايان رنسانس»، «كتابآرايي و چاپ دستي در غرب پس از رنسانس»، «هنرهاي تصويري در خاور دورن»، «خط و خوشنويسي در خاور دور»، «خط و هنرهاي تصويري در هند»، «خط و خوشنويسي در دوران اسلامي»، «كتاب آرايي مسلمانان» و «تاريخچه چاپ و ورود صنعت چاپ به ايران» نوشته شده است.اين كتاب با هدف آشنايي با خاستگاهها و ريشههاي هنر گرافيك نوشته شده است. نويسنده كتاب معتقد است براي شناخت و درك اساسي هنر گرافيك معاصر جهان بايد با پيشينه هنرهاي تصويري اقوام مختلف آشنا شد و چگونگي تحولات آن را تا انقلاب صنعتي كه پس از آن هنر گرافيك به معني امروزي آن به تدريج شكل ميگيرد، بررسي كرد. به زعم وي، مفهوم و مقصود كنوني گرافيك ارايه راهحل مناسب بصري براي تسهيل در ارتباطات ضروري جامعه است. كتاب «شناخت هنر گرافيك» نوشته كامران افشارمهاجر در شمارگان 3000 نسخه و با قيمت 3800 تومان از سوي موسسه فرهنگي فاطمي روانه بازار كتاب شده است. به گزارش مهر، آثار فرشيد مثقالي، نورالدين زرين کلک و اعضاي انجمن تصويرگران کتاب کودک در خانه هنرمندان به نمايش گذاشته ميشود. نقد کتاب Take Your Photography to the Next Levelحسين نظري، مدير اجرايي انجمن تصويرگران کتاب کودک گفت: آثار منتخب (که البته معیار انتخاب این آثار نامعلوم هست و شکی نیست گه انتخابی وجود ندارد) چهارمين کتاب سال تصويرگران در اين نمايشگاه نشان داده می شود. البته اين کتاب منتشر شده ولی هنوز توزيع نشده است که احتمالا تا 10 روز آينده روانه بازار ميشود. وی افزود: 70 تصويرگری شامل آثار شورای هنری کتاب همچون فرشيد مثقالی، فريده شهبازی، محمدمهدی طباطبايی، عطيه مرکزی و پژمان رحيمی زاده به علاوه پيشکسوتانی مانند نورالدين زرين کلک در اين نمايشگاه به نمايش در میآيند. چهارمين کتاب سال تصويرگران تمام گلاسه و حاوی اطلاعاتي از بيوگرافی اکثر تصويرگران کتاب ايران و نيز نمونهای از آثار آنها است. انجمن تصويرگران ايران پيش از اين نيز سه کتاب سال تصويرگران ايران را منتشر کرده است. هنر در بیست و سومین نمایشگاه بین المللی کتاب تاریخ هنر معاصر جهان جلد اول،اوج و افول مدرنیسم نویسنده:علیرضا سمیع آذر ناشر:موسسه فرهنگی پژوهشی چاپ و نشر نظر شمارگان 1300 نسخه این کتاب از مجموعه پنج جلدی "تاریخ هنر معاصر جهان" می باشد. که به بررسی تحلیلی تحولات هنری در پهنه تاریخ معاصر جهان و تحت حاکمیت گفتمان هنری پست مدرن اختصلص دارد.در مقایسه با کتاب های مشابه در این حوزه، (که صرفا ترجمه شده اند) این مولف در کتابی مصور به ارائه بینش و نگاه انتقادی درباره تحولات هنر معاصر جهان می پردازد و اهمیت آن بر نقد هنری و جایگاه آن در توسعه رویکردهای اخلاقی ،مشهود است. ...ایران یکی از پیشگامان خلق بوم های مدرنیستی با استفاده از عناصر خطاطانه است. نسل پیل آرام،زنده رودی،مافی و دیگر کسانی که از خط استفاده کرده اند،تاثیری در کشورهای منطقه نگذاشته اند. اما امروز که هنر ایران به صورت یک جریان در دنیا مطرح شده و مورد توجه قرار می گیرد،می توان پیشبینی کرد که استفاده از عناصر نوشتاری به عنوان نشانه های تجسمی ممکن است روزی میان نقاشان خارج از منطقه دیده شود. که می تواند تاثیر ایرانی قلمداد شود.... نعما م.روشن مقالات » هنری » نقد کتاب برای موفقیت در عکاسی، باید مسیری را به تدریج طی کرد: یادگیری تدریجی، تمرین و ارزیابی شخصی. زمانی ممکن است احساس کنید که عکسهای خوبی میتوانید بگیرید. اما به احتمال زیاد در همان زمان، عکسهایی از دیگران خواهید دید که این احساس شما را بزودی محو خواهند کرد. در این هنگام از خود خواهید پرسید که " چه چیزهایی را فرانگرفته ام؟ از کجا باید دوباره شروع کنم؟" کتاب Take Your Photography to the Next Level اثر George Barr پاسخی است به این مرحله از فرآیند پیشرفت عکاسی هر شخص. این کتاب برای کسانی مفید است که میخواهند سطح عکاسی خود را بالا ببرند: یعنی دقیقا همان عبارتی که در عنوان کتاب به چشم می خورد. در این کتاب بحثهای تکنیکی را نخواهید دید، بلکه دیدن را میاموزید و درمیابید که بین عکس خوب و عکس عالی چه تفاوتی وجود دارد. بعد از خواندن این کتاب، میفهمید که در عکاسی باید دنبال چه باشید و چگونه سطح عکسهای خود را ارتقاء دهید. فصل اول کتاب در مورد دیدن است: تمرین دیدن و چگونه دیدن را به عنوان مقدمه تهیه عکس، آموزش می دهد. که چه چیزهایی را باید ببینیم و چگونه از دیدن عکسهای دیگران درس بگیریم. عکسهای خوب چه ویژگی هایی در زمینه تعادل، تونالیته، کادر و ... دارند و چرا صفت خوب یا عالی به یک عکس اطلاق خواهد شد. در این فصل خواهید خواند که وجود چه عناصری در عکس باعث خوب شدن عکس خواهد شد. همچنین به این سوال پاسخ خواهد داد که عکس های کلیشهای چیست و ما به عنوان عکاس چه برخوردی با کلیشهها داشته باشیم. فصل دوم جذاب است. چون در مورد پیدا کردن تصویر صحبت میکند. چیزی که در بسیاری موارد فکر یک عکاس را مشغول میکند. در این جا از اهمیت علاقه هر فرد در یافتن تصویر قوی صحبت میکند و قوانینی را بیان میکند که با واسطه آنها بهتر میتوانیم عکس خود را بیابیم که این یافتن، با خود عکسی قوی را همراه خواهد کرد. آیا تاکنون با خود گفتهاید که " اینجا هیچ عکسی نمیتوانم بگیرم" این فصل کتاب بیان خواهد کرد که در این موارد چه باید کنید. فصل سوم در مورد ترکیببندی است. اما نه با قوانین خشک و تکراری که همه بارها آنرا خواندهایم و کمتر بکار بستهایم. آیا واقعا هر عکسی نیاز به یک نقطه قوی دارد؟ آیا همیشه عکسها باید ساده باشند و عکسهای شلوغ هیچ شانسی نخواهند داشت؟ آیا همواره باید در همه عکس هایمان، تمام قوانین را رعایت کنیم؟ تکلیف عکسی که از بسیاری جهات قوی است ولی همزمان، مشکلاتی هم دارد، چیست؟ آیا چنین عکسهایی کاملا بیارزش هستند؟ در این فصل نکات عملی جالبی در مورد قاببندی و کراپ عکس خواهید آموخت. چگونه باید کراپ کنیم و چرا کراپ کردن میتواند باعث نجات عکس شود. چرا لازم نیست همواره به قابهای معمول مانند 2×3 و 3×4 پایبند باشیم. لبههای عکس چه اهمیتی دارند و چگونه عناصر عکس بایستی با لبهها ارتباط برقرار کنند. فصل چهارم به یک موضوع مهم میپردازد و آن، اهمیت و روش ارزیابی عکسهای خود است. چگونه باید بهترین عکسهایمان را برای نمایش به دیگران انتخاب کنیم و در این راه چه نکات مهمی وجود دارد. نقاط ضعف عکسها چیست و چگونه میتوان با شناخت اینها، به سرعت عکسهای ضعیفمان را شناسایی کنیم. عنوان فصل پنجم زیباست: بازیهای فکری! در این فصل شما با راههای مختلفی آشنا میشوید که خود را و عکاسی خود را به چالش بکشانید و در نهایت از این چالشها برای پیشرفت خود سود بجویید. در واقع هدف این فصل این است که بدانیم گاه لازم است نوعی شوک و تازهگی به جریان فکری و عملی عکاسی مان تزریق نماییم. فصل ششم به نوعی جمعبندی و هدف غایی کتاب است: چگونه سطح عکاسیمان را ارتقاء دهیم. مشخص است که برای این کار ابتدا باید سطح خود را بدانیم. سطوح مختلف عکاسی در دو جنبه تکنیکی و هنری با مشخصات دقیق در این فصل بیان شدهاند. با توجه به این مشخصات هر کسی میتواند به ارزیابی خود بپردازد و عکاسی خودش را از لحاظ تکنیک و هنر، در یکی از این سطوح قرار دهد. سپس نکات عملی بیان می شود که چگونه میتوان از هر سطح به یک سطح بالاتر، پیشرفت نمود. این فصل حاوی نکات بسیار جالبی است که می توان با کمک آنها، عیبهای خود را شناخت و درصدد رفع آنها برآمد. کتاب حاوی تعداد زیادی عکس است که با کیفیت خوب چاپ شده و همگی توسط مولف گرفتهشده اند. برخی عکسها به طور مستقیم با مطالب کتاب مرتبطند و برخی دیگر با زیرنویسهای مفید، نکات جالبی را گوشزد میکنند. شروع هر فصل نیز به یک یا دو عکس تمام صفحه با توضیحات کامل، چه از لحاظ تکنیکی و چه از لحاظ حسی، مزین شده است. George Barr کیست؟ مولف کتاب 59 ساله و ساکن کانادا است. او از سن 12 سالگی و با یک دوربین Zeiss Ikontaعکاسی را شروع کرده است و بعد از استفاده از سیستمهای مختلفی نظیر مدیوم فرمت و 4×5، اکنون با DSLR عکاسی میکند. George Barr پزشک است و در تمام این سالها، عکاسی فاینآرت، به عنوان دلمشغولی اصلی زندگی او بوده است. با ورود به دنیای عکاسی دیجیتال و آموختن اصول این دنیای جدید، او اکنون خود به عالی ترین سطح چاپ عکس با پرینترهای حرفهای جوهر افشان رسیده است. مقالات متعددی در مجلات Black & White و Lenswork منتشر کرده است و عکس هایش در بسیاری از مجلات معروف عکاسی چاپ شده است. از او مقالات متعددی در سایت Luminous Landscape نیز منتشر شده است. با تجربه ای که او در آموزش پزشکی داشته است، بخوبی توانسته است در این کتاب، بدون پرداختن به حواشی، با شرح راهکارهای عملی برای پیشرفت سطح عکاسی، برای تمام افراد در هر سطحی که از عکاسی هستند، مطالب مفیدی ارائه نماید. این کتاب در سال 2008 با قطع وزیری و در 199 صفحه چاپ شده است. قیمت کتاب39 دلار میباشد. ليستي از كتاب هاي كاربردي در زمينه گرافيك و طراحي 1-كتاب ساختار بسته بندي . تهيه مهدي رضايي . كانون تبليغات پويا نما 2- كتاب طراحي بسته بندي . تاليف شادي رئيس دانا . انتشارات نوردان 3- كتاب سربرگ و لوگو . جمعي از گرافيست هاي كشورهاي مختلف . انتشارات يساولي 4-كتاب لوگوهاي جديد . جمعي از گرافيست هاي ايراني . انتشارات پيچ وان 5- كتاب طراحان گرافيك معاصر ايران . مجموعه آثار اساتيد بزرگ ايران مانند استاد نجابتي – علي رضا ابراهيمي و ... در 6 جلد . انتشارات يساولي 6-كتاب نشانه (جستجوهاي مرتضي مميز) . انتشارات يساولي 7- كتاب در يك كمپينگ تبليغاتي چه مي كذرد . انجمن صنفي شركت هاي تبليغاتي . انتشارات دراگ نو 8- كتاب نقد هنري . علي اصغر قره باقي . انتشارات سوره مهر. 9- كتاب شيوه هاي مختلف نقد هنري . دكتر حبيب الله آيت الهي. انتشارات سوره مهر. 10-كتاب تجلي نور در هنرهاي سنتي . حسين ياوري . انتشارات سوره مهر. 11-كتاب علائم ونشانه هاي تصويري . رادولف مودلي . انتشارات فخراكيا 12-كتاب فرهنگ طراحي گرافيك . آلن و ايزابل ليوينگ استون . انتشارات لوتوس 13-كتاب بنيان هاي گرافيك . تام پرتر . انتشارات مارليك 14-كتاب صفحه آرايي . مارسل لاپوتور. انتشارات مارليك 15-كتاب اصول و مباني طراحي . فرانسيس .د.ك. چينگ 16-كتاب طيف راهنماي رنگ افست . مهدي رضايي 17- كتاب مبادي سواد بصري . دونيس . ا . دانديس .انتشارات سروش 18- كتاب پوستر پوستر . مجموعه آثار . بركزار كننده: هم ركاب 19- خط كوفي (محمد آصف فكرت ) انتشارات كيان كتاب 20- كاربرد رنگ و حروف در گرافيك 21-آنچه طراحان گرافیک و ناظران چاپ میدانند.بهرام عفرای 22-طراحان گرافیک.کانونهای تبلیغاتی و ... .بهرام عفراوی 23-نشانه(علائم فرهنگی و تجاری).محمدحسن اثباتی 24-گرافیک حرفه ای (برای دانشجویان)..حامد خاکی 25-تاریخچه طراحی گرافیک.ریچارد هولیس/ترجمه سیما مشتاقی26-کلیات زیبایی شناسی.بندتو کروچه/ترجمه فواد روحانی 27-همنشینی رنگها.هیداکی شی جی وا/فریال دهشتی-ناصر پورپیرار 28-زبان تصویر.جئورگی کپس/فیروزه مهاجر 29-دایرة المعارف هنر.رویین پاکباز 30-نقاشی ایران از دیرباز تا کنون.رویین پاکباز 31-نمادها و نشانه ها.آلفردهوهنه گر/علی صلح جو 32-خلاصه تاریخ هنر.پرویز مرزبان 33-مبانی هنرهای تجسمی.آرمین هافمن/محمد خزایی 34-تعلیم خط.حبیب الله فضائلی 35-فرهنگ تصویری.دیوید وایر/سیامک علیزاده 36-طراحی گرافیک.جرزی کارو/مهگان فرهنگ پور 37-مجموعه آثار قباد شیوا.قباد شیوا/موسسه پژوهشی چاپ و نشر 38-مجموعه آثار رضا عابدینی.رضا عابدینی 39-تایپوگرافی منظر و معنا.عبدالرضا چارئی موضوعات مرتبط: معرفی کتاب [ ] [ ] [ ARTMJ ]
موضوعات مرتبط: تبلیغات [ ] [ ] [ ARTMJ ]
تصویرسازی در طول تاریخ چیزی جز روایت گری یا داستان پردازی نبوده است.اما شروع داستان سرایی به صورت مکتوب خود با آغاز تمدن های اسطوره ای و پیدایش اشکال خطوط نوشتاری بوده است که به کمک آنها افسانه های اساطیری در کتیبه های سنگی و مهرها یا پاپیروس نوشته می شد.
هنر تصویر سازی قبل از پیدایش خط در دوران پارینه سنگی ومیان سنگی در نمونه هایی مثل نقاشی غارها چیزی جز نقاشی جادویی نبوده است. در آن دوران نقوش در ارتباط با انتقال جادویی قدرتهای مرموز جهان طبیعت به درون زندگی جمعی انسانها و در مواقع شکار برای سیطره بر قدرت حیوانات یا در مواقع دیگر به همراه مراسم در رقص های آئینی به منظوره چیرگی بر قدرتهای تخریبگر طبیعت و … به تصویر کشیده می شوند. در مشرق زمین مثلا در سرزمین چین تصویر سازی بازگویی نمادین گونه نقوش بود و به تدریج تحت تاثیر تعلیمات فرزانگانی چون لائوسه تصویر سازی،حکایتی اندرزگونه و پرداختی شاعرانه ازپدیده های طبیعی می شود. در سرزمین ایران سنت نقاشی مینیاتور پس از دوره عباسی وسلجوقی تا دوره تیموریان و پس از آغاز عصر نوین در عهد صفویه،نقوش تصویری روایی راوی قصص و حکایت های منظوم بوده اند . در دوره صد ساله اخیر تصویر سازی معاصر در سبک قهوه خانه ای و سقاخانه ای، دیگر بار داستان های حماسی شاهنامه درپرده سازی ها و حکایت های مذهبی مانند داستان های مربوط به واقعه کربلا به تصویر کشیده اند. هنر تصویر سازی از شاخه هنرهای کاربردی می باشد که تصویرگر برای بیان ایده ها و ادراک خود از عناصر تجسمی به بهترین نحو سود می جوید. تصویرساز باید فرا گیرد که ضمن ایجاد تصویر و رعایت اصول آن سلایق مختلف سفارش دهندگان و اذهان عمومی را زیر نظر داشته باشد. تصویرگر باید سعی کند پیام هایی را که در صدد انتقال آن می باشد از نظر موضوع و محتوای فکری و شکل و قالب افکارش را بسیار غنی وباارزش وبارعایت همه جانبه ی اصول زیبا شناسی ارائه نماید. درگذشته وقبل از پیدایش هنرهای کاربردی فعالیت های برخی از هنرمندان بیشتر در حیطه چاپ بود و هنرمندان تصویرساز تنها تصویرگران صنعت چاپ بودند. هنر تصویرسازی که از جمله هنر های کاربردی است شاخه ای از گرافیک می باشد. تصویرسازی هنری است که تصویرگر در آن اقدام به روایت گری مصور می نماید. موضوع کار تصویرگر می تواند یکی از داستان های مذهبی، ادبی، تاریخی ، علمی و ... می باشد. هنرهای مختلف علی رغم این که هر کدام از وسایل و شیوه های اجرایی خاصی استفاده ميكنند ولی نقطه مشترک در بین آنها بیان تصویری می باشد. استفاده از همه امکانات در هنر تصویرگری، موجب تعدد و گوناگونی تخصص هاو روش ها در این هنر شده است که با گسترش فن آوری بشری روز به روز به این اشعابات افزوده می شود و منجر به پیدایش شگردهای بدیع و نوظهور گردیده است. تصویر سازی صورتهای مختلفی دارد که برخی از هنرمندان به تصویرسازی کتب با موضوعات مختلف مشغول می باشد. این موضوعات می توانند شامل متون داستانی، تصویرسازی خبری مطبوعاتی، تصویر سازی فرهنگ عامیانه (فولکلوریک) ، تصویرسازی آموزشی، تصویرسازی فنی و تصویرسازی کاربردی که بیشتر با محیط جوامع انسانی سرو کار دارند و ... را شامل می شود. تصویرسازان علاوه بر مصور ساختن کتاب ها و جملات، پوسترهای تبلیغاتی ، در زمینه تصویرسازی برای فیلم های نقاشی متحرک و همچنین تابلوهای محیطی رایانه ای تبلیغاتی مشغول می باشد. در یک تعریف کلی می توان گفت کار تصویرگری تجسم تصویری یک موضوع برای نمایش بهتر فضای مطلب و در نهایت درک بهتر آن می باشد که عناصر بصری را در غالبی زیبا ترکیب نموده و عرضه نماید. اهداف تصویرسازی امروزه، تصویر محیط زندگی انسان را احاطه کرده و در فعالیت های اجتماعی او نقش اساسی را بر عهده دارد. همان گونه که کلام و نوشته ازعناصرارتباطی انسان ها با یکدیگر می باشد، تصویر نیز با ویژگی های منحصر به فرد خود، بدون محدودیت زمانی و مکانی نقش مهمتر و عام تری را در ارتباطات انسانی دارا می باشد. امروزه تصویرگران به ظریف ترین نکات محیط زندگانی خود توجه دارند که شاید از دید بسیاری از محققان و اندیشمندان علوم نظری به دور مانده باشد. تصویرگر با بوجود آوردن تصاویر آموزشی و علمی آگاهی افراد جامعه را از دنیای پیرامون خود افزایش می دهد. تصویرگر متعهد تلاش می کند آثاری را به وجود بیاورد که همواره با خلاقیت و نوآوری و بهره گیری از شیوه های نوین اجرایی و از حیث تکنیک نیز غنی باشد. رسیدن به جامعه سالم و بی آلایش که در آن فرم ها و رنگها بیان کننده آلام جامعه می باشد و همچنین خطوط برای بیان احساسات پاک و ایجاد روابط عمیق بین تک تک افراد جامعه می باشد و این از اهداف تصویرگرمی باشد. تصویرگری که دارای تخیل و ایده های سازنده می باشد قادر خواهد بود که پیام های درونی خود را موافق با تمایلات جامعه ازعالم درون به عالم بیرون منتقل کند. تصویرگر با مطالعه زندگی و فرهنگ جامعه خود با چگونگی پوشش لباس، رنگ چهره ،آداب و رسوم، مقررات و ... آشنا شده و این ویژگی ها را در تصویرسازی های خود به کار گیرد. تصویرگر می تواند یک روان شناس و جامعه شناس هنری باشد که از ماورای صفحه تصویرش به معانی و مفاهیم دقیق آنها پی برده و با خلق تصاویری که ناشی از شناخت کامل او از ارزش های حاکم بر جامعه می باشد ضمن احترام گذاشتن به آنها ارزش ها هرگز با خلق اثری که ناآگاهانه صورت گرفته است و نتیجه آن می تواند موجب بر هم ریختن نظم اجتماعی جامعه و جریحه دار شدن احساسات عمومی جامعه باشد اقدام به تصویرسازی ميكند. هنگامی که فردی به تصویری علاقمند می شود ، از احساس درونی او آگاه شده. زیرا آن تصویر این امکان را به او می دهد که احساس نهفته خود را ابراز وآشکار نموده و در واقع این کلیدی برای راهیابی و حل مشکلات روانی و درونی می باشد. طبقه بندی انواع تصویرسازی هنر تصویرسازی معاصر از اواخر قرن نوزدهم میلادی به دو شاخه تصویرسازی داستانی و تصویرسازی تبلیغاتی تقسیم شد که به تدریج با معرفی تکنولوژی بصری و وسایل ارتباطات جمعی نظیر سینما و دوربین های سینما توگراف و تلوزیون از تصویرسازی داستانی شاخه تصویرسازی متحرک که همانا پویانمایی باشد پدیدار گشت تصویرسازان به پنج گروه عمده تقسیم شده اند که عبارتند از تصویرسازان نشریات : که در روزنامه ها و مجلات غالبا به عنوان کاریکاتوریست های اجتماعی سیاسی یا تصویرسازان خبری فعالیت دارند تصویرسازان کتاب ها : که یا عنوان ها و موضوعات را به شکل طرح جلد یا مضامین داستانی را در کتاب های داستانی تصویرسازی می کنند تصویرسازان تبلیغاتی : تصویرسازی پوسترهای تبلیغاتی، آگهی های تجاری و تصویرسازی مربوط به بسته بندی کالاهای مصرفی نظیرمواد غذایی و دارویی تصویرسازان بنیادها و موسسات و نهادها : نظیر تصویرسازانی که پیام های موسسات و نهادهای هنری و اجتماعی،خیریه،ورزشی،خدمات ی،سیاسی و آکادمیک یا علمی را به مخاطبین خود منتقل می سازند تصویرسازان بین المللی :که در آثارشان هویت های فرهنگی، بومی، نژادی، تاریخی و جغرافیایی ملت ها و کشورها انعکاس می یابند 1-1- مداد مواد و ابزار لازم:مقواي معمولي، مداد- پاكن و ابزار كمكي ابتدا طرح را روي مقوا و يا كاغذ مورد نظر منتقل كرده سپس شروع به سايه زدن قسمت هاي تيره طرح مي نماييم 1-2- مداد رنگي مواد و ابزارلازم:مقواي اشتنباخ، مدادرنگي،كاتر، پاكن بعد ازانتقال طرح برروي مقوا با جنس و بافت مورد نظركاررنگ آميزي را آغاز ميكنيم.دراين شيوه رنگ اميزي ازبالاي كارشروع شده در پايين خاتمه پيدا ميكند. در حين انجام كاررنگ آميزي مدادهابايد نوك نسبتا" تيزي باشد تا خطوط پهن با ضخامت هاي مختلف ايجاد نشوند.پررنگ شدن وياكم رنگ شدن طرح موردنظر براثرفشاردست نبايدايجادشودبلكه باتكرارخطوط برروي هم به دفعات كم يازياد، مابه رنگ مورد نظرخود مي رسيم. درصورت لزوم درپايان كارمي توانيم تمامي قسمت هايي ازكاررادورگيري كنيم كه اين دورگيري مي تواند به صورت رنگي متناسب با رنگ طرح و يا فقط تك رنگ ارايه شود اين دورگيري را با ابزارهاي مختلف انجام داد مثل (راپيد، مدادرنگي ومداد) كه به صورت ممتد با ضخامت هاي ثابت و يا متغيرصورت مي گيرد 2-1- اكولينموادوابزارلازم: اكولين، مسواك، آب، دستمال و ابزار كمكي مثل: كاتر ،مقواي بافت درشت، قلم مو، پالت و چسب كاغذي ابتدا طرح آماده شده را با مداد روي مقواي بافت درشت انتقال مي دهيم. .هنگام استفاده از رنگهاي دقيق بهتر است از مقواي بافت درشت استفاده كنيم. مقوا را با چسب كاغذي روي تخته شاسي مي چسبانيم و قلم موي آغشته به اكولين را برداشته، شروع به كارميكنيم. وقتي كه ميخواهيدرنگي را كناررنگي ديگر بگذاريد سعي كنيد حتي الامكان رنگ ديگر خشك شود جز وقتي كه شما ميخواهيدرنگ انجام دهيد 2-2- اكولين و وايتكسمواد و ابزار لازم:اكولين، وايتكس، مسواك، آب، دستمال، ابزار كمكي مثل كاتر، مقواي بافت درشت، ،قلم مو، پالت و چسب كاغذي اين تكنيك به روش كاربا اكولين مي باشد فقط در انتهاي كار مسواكي راآغشته به وايتكس كرده و سطح كاغذ را به سليقه ي خود افشانگري ميكنيم 2- 3-اكولين باقلم فلزي و رنگ پارچه مواد و ابزارلازم :اكولين، قلم فلزي يا راپيد، رنگ پارچه، مقواي ضخيم،ابزار كمكي(مداد، پاكن، كاتر، و خط كش و اين روش كه با تلفيق چند روش به كار ميرود يك جلوه ي خاص به تصويرموردنظرميدهد. ابتداطرح را منتقل كرده سپس با شروع به رنگ آميزي ميكنيم.(كار با تكنيك اكولين را دربخش ديگرمفصل توضيح داده شده بعد از آن رنگ هاي پارچه راباقلم موروي كار مي گذاريم در اين حالت قلم مو را به صورت دوراني مي چرخانيم و حتي مي توانيم درحين كاررنگهاراباهم مخلوط كنيم.اين حالت بر همبستگي را به خوبي نشان مي دهد. در مرحله بعدشروع به دور گيري ميكنيم.اين دورگيري مي تواندبه وسيله قلم فلزي و ياهروسيله ديگري باشدوهمچنين مي توانيم اين كاررابه چندطريق انجام دهيم (مرتب- خط چين ويانامرتب( 2- 4- اكولين وچسب مايع وچسب ميسكيت ومدادشمعي مواد وابزارلازم:اكولين، چسب مايع، چسب ميسكيت، مدادشمعي ومقواي بافت درشت ابتداطرح مورد نظرراروي مقواانتقال مي دهيم وبااستفاده ازچسب مايع استفاده ميكنيم. قسمتي كه بايدباچسب مايع كارشودرابه صورت دلخواه آغشته به چسب مايع ميكنيم و بعدازخشك شدن آن چسب ميسكيت را در جاهايي كه مي خواهيم سفيد باقي بماند مي زنيم و پس از خشك شدن چسب طرح را با اكولين رنگ آميزي ميكنيم. چسب مايع كمي برجسته ميشو د و چسب ميسكيت سفيد مي ماند و مداد شمعي حالت محوبه خود مي گيرد و در نهايت طرح را دورگيري ميكنيم 3- 1- گواش مواد وابزارلازم:گواش، قلم مو، مقوا،(بافت دار، معمولي)چسب، دستمال، آب براي رقيق كردن رنگهادركارباگواش ابتدامقواي لازم جهت اجراي كار را انتخاب كرده .سپس طرح مورد نظر را روي مقوا منتقل ميكنيم.سپس رنگ موردنظررادرپالت درست كرده وباتوجه به غلظت مناسب شروع به رنگ آميزميكنيم. دقت كنيدكه حتما"درابتداي كارآن رابااستفاده ازچسب روي جايي محكم و ثابت كنيد تا از باد كردن و لوله شدن مقوا جلوگيري شود. در اين تكنيك و يا هر تكنيكي كه با رنگهاي جوهري و قلم مو سر كار داريد دقت كنيد كه قلم مو را بيش از سه يا چهار بار روي مقوا نكشيد تا به ضخامت وبافت مقوا صدمه وارد نشود. 3- 2- آبرنگمواد و ابزار لازم: قلم مو، مقوا، آبرنگ، پالت،غلتك معمولي، اسفنج، رنگ مخصوص، چسب ميسكيت ابتدا طرح خود را به مقوا منتقل كرده،سپس رنگ دلخواه خود را رقيق ميكنيم و روي قسمت مورد نظر مي گذاريم ايجاد سايه روشن ها با آب ميسرميشود.دقت كنيد كه قلم مو را بيش از سه يا چهاربار بر روي كار نكشيد زيرا باعث ميشو د ضخامت مقوا از بين برود و بافتي ايجاد كند كه جالب نمي باشد 4- 1- مونو پرينت مواد و ابزار لازم:شيشه، رنگ، كاغذ كاهي، پارچه، مداد و قلم مو، كاغذ چاپ، شيشه يا پالت رنگ، غلتك چاپ به دو روش صورت مي گيرد طراحي روي شيشه، طراحي پشت كاغذ طراحي روي شيشه: ابتدا طرح مورد نظررا زير شيشه قرار مي دهيم و با قلم مو و رنگ مناسب طرح را روي شيشه مي كشيم بايد دقت شود كه رنگ گذاري روي شيشه با سرعت انجام شود، چون امكان خشك شدن رنگ زياد است. پس از رنگ گذاري مي توان قسمت هاي زايد طرح را به وسيله پارچه تميز كرد. سپس كاغذ را روي شيشه قرار مي دهيم و طرح را با مالش دست و يا غلتك روي كاغذ منتقل و نمايان مي سازيم چاپ پشت كاغذ: سطح شيشه را با يك لايه رنگ پوشانده و كاغذ باطله را روي شيشه مي گذاريم و برمي داريم چند باراين كاررا تكرارتا كاغذ به شيشه نچسبد پس كاغذي را كه روي آن طرح كشيده شده را طوري مي گذاريم كه سطح سفيد كاغذ زير و طرح روبروي ما باشد كاغذ را با چسب روي شيشه محكم ميكنيم از روي طرح با يك شي تقريبا" نوك تيز مي كشيم. همچنين مي توان براي اين كه اثري از طرح روي كاغذ نماند طرح را روي كاغذ پوستي كشيده وكاغذ پوستي را روي كاغذ عادي قرار داد 4-2- آ ب مركب و فيبر و مونوپرينت مواد و ابزار لازم: فيبرو مركب ،چسب مايع،تكه هاي خرد شدهي مقوا ابتدا همان تكنيك آب مركب روي فيبر كار ميكنيم سپس قطعات از پيش آماده شدهي تكنيك مونوپرينت را به صورت كولاژ روي آن مي چسبانيم، و تركيب بندي مناسبي را ايجاد ميكنيم.5-1- قلم فلزي مواد و ابزار لازم: قلم فلزي، پالت، آب مركب، مداد در كار با قلم فلزي بعد از انتقال طرح بر روي مقوا و تهيه رنگهاي مايع رقيق كار خود را آغاز ميكنيم. خطوط ايجاد شده توسط قلم فلزي به شكل هاشور است كه گاه اين خطوط متقاطع مي باشد و متناسب با طرح كاربرد دارد. در اين تكنيك ضخامت و يا نازكي خطوط هاشور از طريق فشار دست بر روي سطح كار ايجاد ميشو د. قلم فلزي خود به تنهايي يك تكنيك مي باشد و يا مي تواند با ساير تكنيك ها تلفيق شود.هاشور زدن بر روي زمينه با رنگهاي مختلف هم مي توان انجام شود كه اين امر مرتبط با موضوع و سليقه تصويرگر مي باشد 5-2- قلم فلزي و سركه مواد و ابزار لازم: قلم فلزي ، سركه، مداد و پاكن، قلم مو پس از انتقال طرح مقوا را روي تخته محكم و ثابت ميكنيم. ابتدا قسمت هاي تيره ي كار را با سركه به وسيله قلم مو مي پوشانيم و آن را روي شعله گاز مي گيريم تا كمي رنگ آن تيره شود. سپس با قلم فلزي و مركب روي طرح با شيوه اي كه در بخش قلم فلزي آموزش داده ايم شروع به رنگ آميزي ميكني. 5-3- قلم فلزي و آب مركب مواد و ابزار لازم: مركب رنگي، قلم فلزي، آب، دستمال، مقوا(كرافت)، چسب چوب، قلم مو، كاربن در اين تكنيك بسته به رنگ مركب و موضوع كار و رنگ مقوا را انتخاب ميكنيم يا اين كه از مقواي سفيد استفاده ميكنيم. ابتدا طرح را آماده شده را روي مقوا انتقال مي دهيم و چون رنگ مقوا تيره است براي انتقال طرح از كاربن استفاده ميكنيم. مرحله بعد ثابت كردن مقوا روي زمينه مي باشد كه با استفاده از چسب كاغذي در چهار طرف آن انجام ميشو د. قلم مو را برداشته و به مركب آغشته كرده و شروع به رنگ آميزي ميكنيم. براي ايجاد سايه روشن از آب استفاده ميكنيم. بايد قبل از خشك شدن آب مركب را اضافه ميكنيم در غير اين صورت سايه روشن به صورت لكه ميشو د. پس از خشك شدن كار از قلم فلزي استفاده ميكنيم. براي هاشور زدن با قلم فلزي مي توانيم از رنگ هاي مختلف يا همان رنگ مركب استفاده كنيم (دقت كنيد قسمت هايي كه از كاربن استفاده شده مركب را به خود نمي گيرد و در نهايت دورگيري زيبايي به دست مي آيد 5-4- روان نويس دو رنگ مواد و ابزار لازم:روان نويس در دو رنگ متفاوت، چسب، مداد طرح منتقل شده را روي يك سطح ثابت ميكنيم. سپس برخي از قسمت هاي طرح را به وسيله يك رنگ شروع به رنگ آميزي ميكنيم و قسمت هاي دلخواه را نيز با رنگ ديگر، خطوط و هاشورها نقش مهم و اساسي را دراين تكنيك ايفا ميكند 5-5- ترام مواد و ابزار لازم: مقوا يا كاغذ گلاسه، راپيد، ميزنور، چسب كاغذي دراين روش طرح مورد نظر را بر روي ميز نور قرار داده و با چسب كاغذي آن را روي ميز نور ثابت ميكنيم. سپس مقواي گلاسه را بر روي طرح قرار داده و دوباره با چسب مقوا را محكم ميكنيم و ميز نور نور را روشن كرده و طرح مورد نظر را با استفاده از نقطه سايه روشن مي زنيم. در اين تكنيك قسمت هاي تيره طرح را با استفاده از نقاط بيشتر پر ميكنيم. در قسمت هاي روشن از نقاط كمتري استفاده ميكنيم و بدين ترتيب طرح كنتراست خاصي به خود مي گيرد هرگز در ميانه كار دست خود را روي كار نكشيد. زيرا ممكن است هنوز طرح خشك نشده باشد و جوهر كار پخش گردد 6-1- كولاژ مواد و ابزار لازم: مقواي معمولي، چسب، مقوا وكاغذ هاي رنگي، ابزار كمكي (مداد، پاكن، خط كش و كاتر( در اين روش ما مي توانيم از هر وسيله براي چسباندن به روي صفجه و به دست آوردن تصوير استفاده ميكنيم. در اين روش ابتدا طرح مورد نظر را روي مقوا منتقل ميكنيم و سپس شروع به تكه چسباني ميكنيم. دقت كنيد كاغذ رنگي، مقوا و يا روز نامه اي كه در طرح مورد نظر مي چسبا نيد چروك نشده و جمع نشود و به لطا فت و ظرافت كار صدمه وارد نشود 6-2- كولاژ با استفاده از قطعات بريده شده توسط دست مواد و ابزار لازم: مقوا و كاغذ هاي رنگي و خردهاي روز نامه، مقواي معمولي براي زير كار، چسب مايع، ابزار كمكي،مداد، خط كش، قيچي در اين نوع كولاژ نياز به الگوي قسمت هاي رنگي مختلف طرح نيست و ما به وسيله دست مقوا و يا كاغذ رنگي مورد نظر در ابعاد و اشكال مختلف به صورت نا منظم و گاهي نيز منظم پاره ميكنيم و سپس در زمينه كه متناسب با طرح انتخاب شده است مي چسبانيم. در اين كولاژ نيز نيز قطعات رنگي ممكن است بر روي هم و يا كنار هم قرار گيرند تا طرح مورد نظر را تكميل كنند 6-3- كولاژبا استفاده از قطعات بريده شده توسط قيچي مواد و ابزار لازم:مقوا و بريده هاي روز نامه، كاغذ هاي رنگي،چسب، ابزار كمكي(كاتر،قيچي، مداد و خط كش و در اين نوع كولاژاز هرقسمت طرح كه داراي رنگهاي متفاوتي است الگويي تهيه كرده و سپس بر روي مقوا و يا كاغذ رنگي مورد نظر گذاشته و طرح رنگي را توسط قيچي از مقوا يا كاغذ رنگي جدا ميكنيم و روي طرح مي چسبانيم. در نهايت از چسباندن قطعات بريده شده در كنارهم و يا گاهي روي طرح مورد نظر ما كار خاتمه مي يابد برش ها بايد منظم و ظريف زده شود تا به ظرافت كار صدمه وارد نشود 7-1- پاستل و رنگ پلاستيك مواد و ابزار لازم: پاستل، مقواي ضخيم، رنگ پلاستيك، ابزار كمكي( مداد، پاكن، كاترو ابتدا طرح را منتقل ميكنيم و زمينه كاغذ را به رنگ پلاستيك سفيد آغشته ميكنيم. طرح را با شيئ نوك تيز روي كار پياده ميكنيم. منتظر مي مانيم تا خشك شود. بعد از مرحله خشك شدن با پاستل روغني شروع به رنگ آميزي ميكنيم 8-1- اسكراچ برد مواد و ابزار لازم: تيغ، مركب راپيد، مقواي مخصوص يا گلاسه ي براق، كاربن سفيد، قلم مو، چسب كاغذي، مداد ابتدا طرح را روي كاغذ معمولي كشيده ، لبه ي بالايي كاغذ را روي مقواي اصلي چسبانده،سپس با مداد نوك سخت مثل 2H يا قلم استنسيل يا هر وسيله اي كه نوك آن خيلي تيز نباشد خطوط خارجي طرح را مجددا" مي كشيم سپس سطح كاغذ را با يك قلم موي نسبتا" درشت مركبي ميكنيم. در مرحله بعد اقدام به انتقال جزييات روي مقوا به وسيله ابزار هاي خراش كرده كه احساس فرم و حجم و غيره بستگي به نحوه ي خراشيدن خطوط و سطوح دارد 8-2 پاستل روغني و خراش مواد و ابزار لازم: پاستل روغني، مقواي ضخيم، مداد، كاربن، تيغ و كاتر، جوهر راپيد در اين تكنيك ما در آغازيك مقواي سفيد به اندازه ي دلخواه انتخاب ميكنيم و براي اجراي اين كار از رنگهاي دلخواه روشن را كنار يك ديگر به طور در هم استفاده ميكنيم و صفحه را از رنگهاي روشن و متفاوت پر كنيد بعد از رنگ آميزي با پاستل روغني سياه رنگ يا رنگهاي تيره ديگر را بر مي داريم و به طور كامل روي رنگهاي روشن مي زنيم بعداز اين مرحله شروع به خراش دادن آن به شكل و تصوير دلخواه ميكنيم ومي توانيم هر تصويري را با رنگهاي در هم بدست آوريم 9-1 چسب چوب و گواش مواد و ابزار لازم: مقواي ضخيم، چسب چوب، گواش، ابزاري براي انتقال چسب چوب به صفحه مثل كاردك، ابزاري براي ايجاد بافت هاي مختلف مثل شانه، راپيد يا روان نويس ابتدا مقوا را با استفاده از چسب كاغذي بر روي ميز محكم كرده و و بعد چسب چوب را با كاردك روي مقوا پهن ميكنيم در مرحله بعد با استفاده از شانه بافت افقي و عمودي ايجاد كرده و پس از خشك شدن چسب چوب، طرح را روي مقوا منتقل ميكنيم. پس رنگ را آماده و شروع به رنگ آميزي ميكنيم و در مرحله پاياني با راپيد و يا روان نويس دورگيري هاي مختلف را ايجاد ميكنيم 9-2- چسب چوب و اكولين مواد و ابزار لازم: مقواي ضخيم، چسب چوب، رنگ جوهري(اكولين) ابزاري براي انتقال چسب چوب به صفحه، كاردك نرم يا قلم مو، ابزاري براي ايجاد بافت هاي روي چسب چوب مانند تيغ و يا سوزن، روان نويس يا ماژيك سر نازك ابتدا روي صفحه ي كار، طرح خود را پياده كرده سپس طرح مورد نظر را با چسب چوب پر ميكنيم و با ابزار هاي ذكر شده روي آن ايجاد بافت ميكنيم. بعد از خشك شدن چسب رنگ متناسب با طرح را انتخاب نموده و شروع به رنگ آميزي ميكنيم. ممكن است پس از ايجاد بافت با چسب چوب طرح زيرين پوشيده شود اما بعد از خشك شدن سطوح زيرين مشخص ميشو د و آخرمي توان پس از خشك شدن اكولين يا روان نويس ها شورهاي متناسب با طرح را ايجاد نمود -------------------------------------------------------------------------------- عناصر بصرینقطه: ساده ترین و تجزیه ناپذیر ترین عنصر در ارتباط بصری است. نقطه مبدا پیدایش فرم می باشد. وجود یک نقطه، مبین مکانی در فضاست. معمول ترین شکلی که می توان برای نقطه قائل شد گرد بودن است. نقطه ی چهارگوش یا مثلثی شکل به ندرت در طبیعت پیدا می شود(نقطه در معنای عام) کوچک و بزرگ بودن یک نقطه، بسته به اینکه در چه فضایی قرار گرفته ارزیابی می شود. نقطه ممکن است در سطح مطرح شود یا بصورت حجم و سه بعدی در فضا وجود داشته باشد. از نظر ریاضی، نقطه عنصری ست که هیچ گونه بعدی ندارد و فضایی را اشغال نمی کند و از محل تلاقی دو خط، نقطه تشکیل می شود. نقطه همچنین کوچکترین نمود بصری یک عنصر تصویری ست( یک نقطه در الفبا، یک برگ در فضا، یک گوی در آسمان، یک لکه روی دیوار، یک گل سرخ در فاصله ی کافی، یک ردپا بر روی برف، یک چراغ روشن در شهر و...) نقطه ، هرکجا که باشد خواه به صورت طبیعی یا مصنوع دست انسان، چشم را شدیدا به خود جلب می کند. در نتیجه، نقطه به منزله ی یک عنصر تصویری قوی می تواند برای نشان دادن مفهوم" تأکید" مورد استفاده قرار گیرد. با تکرار نقطه، در ترکیب های متنوع و متعدد، می توان مفهوم" ریتم" را شناخت. با تجمع و تفرق نقطه ها در یک ترکیب جدید، مفهوم" انبساط و انقباض" را می توان نمایش داد ( سورا _ Seurat - نقاش امپرسیونیست فرانسوی، در نقاشی های خود با تکنیک پوینتلیست_ Pointillist _ یا نقطه چینی، این پدیده، یعنی ادغام نقطه ها، دستگاه بینایی انسان را آزمود) نقطه ی مدور، انرژی تصویری متراکمی را در درون خود زندانی کرده، برعکس نقطه ای به شکل مربع یا مثلث یا شکل های مشابه، انرژی تصویری را در جهت یا جهات اضلاع خود هدایت می کنند.خط: دومین عنصر بصری است که از نزدیک شدن تعداد نقاط پدید می آید به طوری که دیگر نقطه ها قابل تشخیص نباشند. می توان گفت خط، نقطه ی در حال حرکت است، یعنی نقطه ایست که در اثر نیرویی که از یک جهت بر آن وارد آمده، حالت ایستایی خود را از دست داده و به صورت یک عنصر تصویری فعال در آمده، از نظر ریاضی، خط محل تلاقی دو صفحه یا از برخورد دو سطح برهم پدید می آید.خط فقط دارای واقعیت طولی می باشد و فاقد عمق و عرض است. بر خلاف نقطه که عنصری متمرکز و ثابت است، خط دارای انرژی فعال و متحرک است. خطوط در یک تصویر ممکن است به صورت شکسته، منحنی، صاف، دندانه دار، مواج، پهن و ضخیم و... باشند که هرکدام القاء تصویری خاص و معنا و مفهوم خود را دارند( که اشاره خواهد شد) قوه ی بینایی انسان نسبت به تاثیر روانی خط و ارزش های هنری آن در یک قاب، حساسیت به خرج می دهد.خطوط افقی: معرف تعادل، آرامش و سکون است، بیشتر القای حالت غیر فعال، بی حرکت و خوابیده را دارند. خطوط عمودی: نشانگر ایستایی، نیرومندی و استحکام دارای تعادل و توازن هستند. خطوط مورب: بیشتر در یک قاب، القا ناپایداری را دارند، نامتعادل و متحرک هستند. خطوط منحنی: این خطوط بیشتر نرمش و ملایمت را در یک کادر القا می کنند. و دارای حرکتی روان و لغزنده هستند. خطوط شکسته و زاویه دار: این نوع خطوط در یک کادر معرف حالتی خشن، برنده و سخت هستند، عموما چشم را آزار می دهد و اعصاب را متشنج می کند.سطح ( شکل): سومین عنصر بصری است که دارای طول و عرض است. اشکال مختلف هندسی سطح هستند. فضایی دو بعدی که از حرکت خط بر صفحه پدید می آید. در میان شکل های هندسی( مسطح) سه شکل مثلث، مربع و دایره شکل های هندسی اصلی هستند. سایر شکل های هندسی به نحوی مشتق از همان سه شکل یا ترکیبی از آنها می باشند.هرکدام از این سطوح که در وضعیت و شرایط مختلفی قرار می گیرند، بیان تصویری تازه ای را به خود میگیرند. به هرکدام از این اشکال حالات و خصوصیاتی نسبت داده شده است که یا به علت شکل ذاتی آنها بوده و یا به علت واکنش دستگاه روانی انسانها و یا به دلیل تعابیر خاص فرهنگی و ... حجم: حجم یک عنصر تصویری است که دارای سه بعد طول، عرض و عمق می باشد. حجم، سطحی است که در فضا حرکت نموده و از جهت سطح خود در عمق گسترش یافته است. یک حجم ممکن است دارای نظم هندسی باشد یا از فرم نامنظم تشکیل شده باشد. حجم ها از توسعه و بسط سطوح اصلی مثلت، مربع و دایره تشکیل شده اند مانند مکعب، مخروط و کره. و حجم های نامنظم که از سطوح نامشخص بوجود آمده اند مثل صخره و قطعه سنگ و... شکل وابسته به سطح است و فرم وابسته به حجم است. حجم تو پُر دارای واقعیت بیرونی است و حجم توخالی دارای واقعیت درونی و بیرونی است. بافت: بافت یکی دیگر از عناصر هنرهای تجسمی است که معمولا آنرا تنها با حس لامسه در ارتباط می دانند، در حالیکه اهمیت آن، بیشتر در ارتباط با نیروی خاص و استعداد اکتسابی قوه ی بینایی است که در اثر تجربه به دست می آید. اگر این عنصر از طریق هر دو حس یعنی لامسه و بینایی تواما تجربه و شناخته شود، ابعاد وسیع تری از مفاهیم را قابل درک می کند.مواد صاف و نرم، زبر و خشن، براق و کدر، مانند چوب، شیشه، پنبه، سنگ، کاغذ و... چیزی که ما از دوران کودکی بوسیله ی حس لامسه درک می کنیم برای ما ایجاد سابقه ی ذهنی در مورد بافتهای گوناگون می کند، به طوری که با نگاه به بافت فورا زبری و نرمی آن را حس می کنیم! عنصری که به کار گیری آن در یک ترکیب بندی می تواند تاثیرات بی نظیری بر دید مخاطب داشته باشد. فضا: فضا مشخص کننده ی موقعیت و وضعیت هر پدیده عینی با سایر پدیده هاست، فضا، وجود هر موجود عینی را در ارتباط با سایر موجودات معین می کند و فضای داخلی، خارجی و میانی را قابل درک می سازد. فضا مفاهیم متعدد دارد: فضای توخالی، فضای آزاد، فضای سبز، فضای زنده یا مرده، و... فضا به خودی خود قابل درک نیست، با قرار گرفتن حجم سه بعدی در فضا، موقعیت آن حجم در فضا معلوم می شود و " فضا" موجودیت خود را اعلام می کند.حرکت: هر ماده ای در ذات خویش در حرکت و تکاپوست و هر موجودی در طبیعت، از تحرک درونی برخوردار است.حرکت در یک تصویر، ممکن است با نقطه و یا خط ایجاد گردد و به شکل های مختلفی مطرح شود. شکل حرکت ممکن است به صورت مارپیچ، مدور، زیکزاک و راست باشد. جهت حرکت نیز ممکن است بالا، چپ، راست و... باشد. هر عنصر تصویری یا هر شکلی، ممکن است انرژی حرکت را کم و بیش داشته باشد. مثلا در شکل مثلث انرژی حرکت به جانب گوشه ها و زوایای آن در جریان است، در لوزی به جانب قطرهای کوچک وبزرگ . هر سطحی با توجه به برتری یک جهت آن، انرژی حرکتی را به جانب همان جهت نشان می دهد و تحت تاثیر کشش های وارده از جهت های مختلف، به سمتی که طول بیشتری دارد حرکت می کند. مفهوم حرکت را به صورتهای دیگری می توان ادراک نمود، از جمله در اثر تکرار یک عنصر بصری، که این کار بوسیله تکرار عناصر زیادی امکان پذیر است. مثلا حرکت یک دایره در صفحه بوسیله تکرار مداوم که باعث بوجود آمدن نوعی ریتم نیز می گردد. عنصر بصری حرکت، مانند بعد سوم و بافت بصری بیشتر به صورت کاذب در سطح دو بعدی طراحی یا بوسیله دوربین ثبت می گردد. در نقاشی جزییات بسیار ریز روی یک سطح، این توهم را بوجود می آورد که صفحه ی کاغذ دارای آن بافت است و با استفاده از فن سایه روشن و پرسپکتیو توهم برجسته بودن تصویر بوجود می آید. اما ایجاد توهم حرکت در یک شکل ثابت و بی حرکت به مراتب دشوار تر است. بعد از اختراع فن فیلمبرداری ایجاد توهم حرکت با تصاویر به اوج خود رسید. تکنیک مهارت تصویرگر در اجراهای مختلف می باشد که از طریق آن تصویرگر اقدام به خلق آثار نموده که این امر در ارتباط با موضوع و محتوای آن مشخص می گردد موضوعات مختلف ، تکنیک های مختلف اجرایی را نیز می طلبد تکنیک دقیقا با فکر طراح در ارتباط است. تصویرگری که به تکنیک های زیادی مسلط است همانند مترجمی است که به زبان های مختلف جهانی آشنا می باشد سبک یک پدیده ذهنی در ارتباط با زاویه دید فردی می باشد در صورتی که تکنیک با چگونگی اجرا و کیفیت مواد همراه است تکنیک اجرایی و قدرت دست تصویرگر موضوعی است که همواره همه صاحب نظران مسایل هنری بدان اتفاق نظر دارند و در نگاه اول قبل از آن که فکر و ایده درتصویر مشاهده شود ابتدا کیفیت اجرایی و زیبایی تکنیک استفاده شده رخ نمایی می کند. اگردر تصویرگری تکنیک ضعیفی به کار برده شود فکر و هدف تصویرگر به سختی می تواند به مخاطب انتقال یابد، چرا که تصویر فوق پایه های لرزانی دارد که هر چقدر فکر و ایده قوی به دنبال آن باشد قدرت عرضه و خودنمایی آن از بین خواهد رفت در باره تكنيك ها 1 مدادرنگيامكانات مشخص و عملي مدادهاي رنگي از همان آغاز اختراع نظير بسياري از مشاهير هنر نقاشي را جلب كرده است. مداد رنگي وسيله بسيار سودمندي است كه به عنوان مكمل ميتواند دراجراهاي تركيبي نظير طرح هاي مقدماتي،مصورسازي كتاب،تصاوير داستانهاي مصور،طراحي هاي مختلف و غيره وهمچنين براي ايجاد جلوه ها جهت هماهنگي در سايه روشنها روي كاغذ سفيد يا رنگي و نيز براي كارهايي كه تنوع رنگ آميزي را ايجاب ميكند،نتيجه درخشاني به دست ميدهد. طوري كه گويي تداوم دست و انگشتان نقاش است.سهولت استفاده از مدادهاي رنگي،امكاناتي فراهم مي سازد تا بتوان در نقاشي و مصور سازي وطرح هاي تبليغاتي كارهاي متنوعي ارايه دهد. كاربرد مداد رنگي دامنه وسيعي دارد:هم براي طرح هاي مقدماتي كه تنها با چند خط و خيلي سريع شكل مي گيرد به كارمي آيدو هم براي آثاري كه اجزاي دقيق و حساب شده اي دارند. با مداد رنگي ميتوان آثار صرفا كلاسيك آفريد وهم كاريكاتور وطرح هاي هزل آميز.علاوه بر ويژگي هاي كيفي مدادرنگي به لحاظ ظاهري نيز زيبا و براي نقاشي شوق برانگيزاست وبه طور كلي جلوه ي هنري دارد. به دست گرفتن مدادرنگي به هر حال با نوعي لذت همراه است.استفاده از اين وسيله نقاشي نيز مثل هر وسيله ديگري نياز به تجربه دارد. بافت كاغذ ونوك نرم مداد ،دو عنصر اساسي نقاشي با مداد رنگي محسوب مي شوند و شما بايد توجه خاصي به اين دو عنصرداشته باشيد.مصون ماندن بعضي از پرزها نكته بسيار مهمي است كه در حكم يك قاعده بايد محسوبش كرد و تركيب رنگها نيز بر اساس اين قاعده ميسر ميشود.اگر بخواهيم كه درجه سايه روشني كاملا مشخص و پررنگ باشد،فشار بيشتري بر مداد مي آوريم و در نتيجه رنگدانه ها و موم مغزي مداد،تمام پرزها را مي پوشاند و جايي را سفيد باقي نمي گذارد.بايد توجه كرد كه نوك مداد خوب تراشيده شده باشد،كند نباشد. به قصد تصريح در زمينه رنگ آميزي مدادرنگي چند نكته فني را مورد برسي قرار ميدهيم:شيوه ي خطي، شيوه ي خراش،شيوه ي سايه پردازي،شيوه ي شيار اندازي،شيوه ي سفيد كردن. شيوه ي خطي:با ترسيم خطوط در جهات مختلف (روي هم،كنارهم،به طور متقاطع وغيره كه بيش وكم به صورت تار و پود در مي آيند). ميتوان سايه روشني ها،درجات تيره-روشني و كنتراستها را شكل داد.نقاطي كه داراي رنگهاي تيره اي هستند،با خطوط بيشتري شكل گرفته اند و فواصل خطوط كمتر است.حال آنكه در نقاط روشن،قضيه معكوس است.در اينجا نيز،همان طوركه مي دانيد،در مرحله ي نخست، نقاط و سطوح روشن و در مراحل بعدي نقاط تيره نقاشي شده، به عبارت بهتر ،قاعده از كم به زياد در اينجا نيز رعايت شده است. شيوه ي سايه پردازي: در اين شيوه نخست قسمت هاي روشن رنگ آميزي شده و بعد،مرحله به مرحله نقاط تيره و از اين طريق حجم ها،سايه -روشني ها، و درجه ي تيره روشني به كمك مداد رنگي شكل گرفته اند. لايه رنگ و خط مرئي را ميتوان با هم در آميخت. منظور از مرئي در واقع اين است كه سطوح رنگهاي ايجاد شده با مداد رنگي ضمن اين كه تماما مجموعه اي از خطوط هستند به نحوي محو شده اند،يا بر هم نهاده شده اند، كه در كل يك رنگبندي را شكل ميدهند. شيوه خراش دادن:در اين شيوه رنگ آميزي از رنگهاي روشن شروع ميشود.مجموعه كار را با همان رنگهاي قبلي،منتها كمي پر رنگ تر رنگ آميزي ميكنيم و حالا نوبت به قلم خراش مي رسد.با اين ابزار ميتوان مدل از قبل نقاشي شده را به طور خطي طراحي كرد.كار اين قلم خراش دادن است. هر خطي را كه خراش ميدهيم مقداري از لايه چرب به جا مانده از دومين لايه را از سطح كاغذ بر ميداريم.با اين كار،رنگدانه اولين لايه ي رنگ مداد رنگي، يعني رنگ زيرين ظاهر ميشود. شيوه ي شيار اندازي:ابتدا روي يك ورقه كاغذ پوستي نازك،به كمك مداد گرافيتي، يك طرح خطي از مدل طراحي ميكنيم.بعد هم قلم حكاكي نوك گرد را روي طرح مي كشيم. با فشار نوك قلم حكاكي نقش طرح بر كاغذ طراحي شكل مي گيرد، بعد كه كاغذ كالك را برميداريم طرح مدل را به صورت شيار روي كاغذ طراحي نقش شده است.حالا با بهره گيري از شيوه ي شيار اندازي و به كمك مدادرنگي نقش حك شده بر كاغذ بريستول را رنگ آميزي ميكنيم . شيوه ي سفيد كردن: در اين شيوه رنگها در اين نقاشي بيشتر به رنگهاي پاستل شبيه اند،محو شده اند،رنگها حالت خاصي پيدا كرده اند-انگار چربند-به نظر ميرسد كه از پاستل استفاده شده اند.ايجاد چنين حالت نمودي در واقع چندان دشوار هم نيست.با مداد سفيد رنگ و به روال موسوم سايه پردازي ميكنيم و نقاط مورد نظر را مي پوشانيم.بنابراين استفاده باعث ميشود تا خطوط رنگي محو شوند وريز دانه هاي كاغذ ورنگ با هم عجين شوند و در نتيجه رنگها روشني پيدا كنند. 2اسكراچ برد اسكراچ برد مقواي مخصوصي است كه از اوايل قرن بيستم اختراع شده و به جاي سنگ هاي ليتوگرافي كه قبلا براي چاپ سنگي استفاده مي شد بكار گرفته شده است.اين مقوا شامل يك لايه گچ سفيد است كه با چسب مخصوصي در هم آميخته شده روي مقوا پرس شده است. ضخامت گچ خيلي كم است پس از خشك شدن به سرعت صاف محكم ميشود.اين مقوا را پس ازآغشته كردن با مركب مشكي يا رنگي يا رنگي يا ايجاد خراش با ابزار نوك تيز ميتوان طرح هاي جالبي را با هاشور و سايه روشن هاي دقيق و ظريف سياه سفيد بوجود آورد. در گذشته از اين تكنيك به علت خصوصيت ذاتي اش در چاپ روزنامه استفاده ميكردند.در مورد ابزار اين تكنيك بايد توجه داشت كه ابزار خراش تيغ هاي مخصوصي كه بااندازه و تيزي هاي مختلفي كه با پيچ در بدنه شان محكم مي شوند براي بريدن مقوا و كاغذ و خراش روي آن استفاده ميشود.همچنين با تيغ هاي جراحي و اصلاح و موكت بري نيز ميتوان اين تكنيك را اجرا نمود. ايجاد بافت اجسام در اين تكنيك نحوه ي خراشي است كه صورت گرفته علاوه بر آن احساس فرم و حجم و در نتيجه نور و سايه بستگي به نحوه ي خراشيدن خطوط و سطوح دارد. خطوطي كه خراشيده شده اند ميتوانند دوبار مركبي شوند ولي شيارهاي حاصل از آن همچنان باقي مي ماند كه اين شيارها مانع ايجاد خطوط جديد ميگردند.ساده ترين راه براي ايجاد سايه روشن كار كردن از طرفي به طرف ديگر است. يادگيري اين تكنيك و خراشيدن سايه روشن ها با هاشورتوانايي هنرمند را هنگامي كه با ساير وسايل از قبيل مداد،خودكار،قلم فلزي يا راپيدوگراف اقدام به ايجاد هاشور مي نمايد افزايش ميدهد و نحوه ي سايه زدن با خطوط سياه سفيد را به وي مي آموزد.براي ايجاد برخي از بافت ها ظريفي كه با دست به طور يكنواخت و منظم امكان پذير نمي باشد ،ميتوان از ورقه هاي نازك چسبدار كه حاوي نقش است و به زيپاتون معروف است استفاده نمود.اين ورقه ها كه با طرح ها و بافت هاي مختلف است از حيث تكنيك با اسكراچ برد شباهت دارد. 3گواش گواش واژه ي فرانسوي و نوعي رنگ غليظ است كه رنگدانه هاي آن از صمغ چسبنده تشكيل شده اند و مانند آبرنگ،حلال آن آب است و با آب رقيق ميشود.تفاوت عمده ي روش رنگ گذاري با گواش در اين است كه در شيوه ي آبرنگ چنان كه از نام آن بر مي آيد، هنرمند براي ايجاد توناليته هاي رنگي (درجه هاي مختلف يك رنگ از تيره به روشن و بر عكس، رنگ ها را با آب تركيب ميكنند و در نتيجه رنگ ها حالتي شفاف دارند. اما در روش رنگ گذاري با گواش، در اصل از رنگها براي پوشاندن يكپارچه و يكدست سطوح استفاده ميشود. براي تغيير درجه رنگ، رنگ سفيد يا رنگهاي روشن ديگر به كار گرفته ميشود. از گواش در زمينه هاي متنوعي از هنرهاي تجسمي و كاربردي استفاده ميشود.مهم تر از همه استفاده از گواش در گرافيك و به خصوص طراحي پوستر است،زيرا صراحت و سطوح يكنواخت و يكدست آن براي ويژگي هاي بصري مناسب براي پوستر،كاملا ايده آل است. در برچسب شيشه هاي گواش هاي خارجي اغلب به جاي واژه ي، واژه ي رنگ پوستري را مشاهده ميكنيم كه همين مورد مناسب بودن آن را براي استفاده در اجراي پوستر نشان ميدهد . رنگ گواش به دو صورت عمده و غالب براي رنگ آميزي يكنواخت سطوح اثر گرافيك يا نقاشي است اما گاهي به گونه اي از آن استفاده ميكنند كه عمداً ضربه قلم مو و مسير آن محسوس باشد. در اين تكنيك براي پوشش بهتر رنگ ميتوان از قلم موي بزرگ كه داراي موي نرم باشد استفاده نمود ولي از انواع قلم موها ميتوان براي رنگ آميزي با گواش بهره جست.در تكنيك گواش در مورد كاغذ و نوع آن محدوديتي وجود ندارد. البته به منظور جلوگيري از تاب برداشتن مقوا بايد از مقواي ضخيم استفاده نمود. معمول ترين مقوا براي رنگ آميزي با گواش اشتنباخ مي باشد كه براي رسيدن به رنگ آميزي صاف و يكدست مقواي فوق را ابتدا خيس نموده و سپس روي كلاف چوبي به وسيله ي چسب يا پونز نصب ميشود بدين ترتيب پس از رنگ آميزي اندكي نا صافي در سطح مقوا به وجود مي آيد كه باعث نگراني نمي باشد. 4قلم فلزي قديم ترين نوع قلم هاي فلزي در اروپا به نام(pery) در اواخرقرن هجدهم متد اول شد وپس آن، براي طراحي با مركب علاوه بر قلم پر، قلم ني مورد استفاده قرار گرفت. در قرن بيستم، طراحي و ساخت حدود دوازده نوع مختلف قلم، امكانات جديدي در اختيار طراحان قرار داد. قلم طراحي(pery) شامل يك نوع فلزي است كه بر بدنه چوبي يا پلاستيكي و... سوار ميشود انواع نوك هاي قلم براين دسته سوار مي شوند و خطوط متنوعي را با مركب ايجاد ميكنند . قلم فلزي به تعبيري از اجداد مداد گرافيت است و در عهد رنسانس بسيار متداول بوده است ماده نقاشي در اين روش يك سيم نازك فلزي است كه اغلب از نقره خالص بوده و بر نوعي وسيله از قبيل دسته چوبي يا نگه دارنده ديگري سوار مي شوند((silverpoint .سطح نقاشي بايد با رنگ سفيد يا مواد مشابه پوشانده مي شده كه اغلب از تركيب پودر استخوان و سريشم تشكيل مي شده است.خطوطي كه اين ابزار به وجود مي آورده نازك و يكدست بوده و تغيير و تصحيح آن مقدور نبوده است. اختراع اولين قلم فلزي به دست (جيمزپري)انگليسي صورت گرفت و به نام مخترع قلم (pery) ناميده شد .اين قلم درايران به نام قلم فرانسه معروف است.جنس نوك آن براي كار خوشنويسي و طراحي متفاوت است.در مورد اين ابزار اين نكته مهم است كه ضخامت نوك قلم فلزي و راپيدوگراف با شماره مشخص ميشود.هر قدر نوك قلم پهن تر باشد مركب بيشتري بر مي دارد و بنابراين خطي كه ايجاد ميكند طولاني تر است. 5 پاستلمداد شمعي يا پاستل ابزاري بي ثبات است كه امروزه با تنوع رنگهاي طراحي در بازار جز فراوانترين و ارزانترين ابزار به شمار مي رود. درطراحي با مداد شمعي تكنيك هاي مختلفي چون مقاومت مداد رنگي و سياه قلم كردن ،طراحي روي پارچه و گاهي تركيب هاي آنها با هم بكار مي رود. مداد شمعي با رنگهايي كه حلال آن آب است تركيب نميشود.ميتوان با تلفيق اين دو خاصيت به رنگ آميزي هاي جالبي دست يافت. براي اجراي اين روش طراحي با فشار سخت مدادشمعي را روي كاغذي كه جاذب آب است بكشيد. سپس با قلم مو با قلم مو آبرنگ رقيق شده يا رنگهاي رقيق لعابي را روي طرح فوق بكشيد.بدين ترتيب رنگ در نقاطي از كاغذ جذب ميشود كه قبلا توسط مدادشمعي رنگ نشده است. در شيوه ي سياه قلم ابتدا طرحي را با مدادشمعي كشيده سپس رنگ سياه را روي بخش يا تمام سطوحي كه مي خواهيم سياه بماند رنگ را به خود گرفته و آثار جالبي را با سرعت زياد به وجود مي آيد. در روش سياه قلم كردن با مدادشمعي با روش مرطوب ابتدا كاغذي محكم و صاف مانند مقوا يا تخته ي بريستول را به عنوان زمينه ي سياه قلم تهيه كنيد.سپس طرح مورد نظر را با مدادشمعي ترجيحا رنگهاي شفاف و روشن رنگ كنيد .سپس طرح زيرين را با رنگهاي لعابي كه به آن چند قطره صابون مايع اضافه شده است بپوشانيد،براي سطح روي كار ميتوانيد از رنگهاي سياه يا هر رنگ ديگري كه به اندازه ي كافي تيره است استفاده كنيد. زماني كه رنگهاي لعابي هنوز خيس است طرحي بكشيد كه با سطح زيرين در تماس قرار گيرد ،سپس با ابزار نوك تيز و درشت مثل سنجاق و قيچي و...جهت طراحي خطوط استفاده كنيد كه پس از ايجاد خراش روي سطح كاغذ رنگهاي زيرين خود را نشان ميدهند.دقت كنيد كه در اين تكنيك رنگهاي زيرين و رنگهاي سطح كار كاملا خشك شده باشد. 6 كولاژ اين واژه به معناي چسبانيدن و شيوه اي است كه در آن براي رنگ گذاري از بريده هاي كاغذهاي رنگي، پارچه، روزنامه، مقواهاي رنگي و موارد مشابه آن استفاده ميشود. در كارهاي چاپي ،مانند تصويرسازي براي كتابهاي كودك كه به اين شيوه صورت مي پذيرد. اگر ضخامت اثر اندكي زياد شود به طور مستقيم قابل چاپ و همچنين قرار گرفتن در دستگاه اسكنر نيست، بهتر است يك اسلايد بزرگ از تصوير كه اصطلاحا به آن اسلايد (ليت) ميگويند،تهيه شود. از اين تكنيك براي بيان موضوعات مختلف به كار گرفته ميشود و محدوديت زيادي در انتخاب اين تكنيك براي سوژه هاي متفاوت وجود ندارد.البته مفهوم كولاژ فقط به سطح دو بعدي محدود نميشود و در كولاژهاي حرفه اي ميتوان از اين مفهوم به اشكال متفاوت جالبي سود جست. با كاغذ و مقوا ميتوان اشكال مختلف و متفاوتي را ساخت. در برخي اوقات ميتوان از تصاوير واقعي به جاي صورت يا دست استفاده كرد ميتوان با تلفيقي از عكس ،طرح بافت هاي مختلف تصاوير جالبي را بوجود آورد. البته مفهوم دروني كولاژ فراتر از شكل ظاهري آن مي باشد،كولاژ ميتواند در فكر هنرمند باشد.آنچه كه مهم است اين است كه هنرجويان بدانند كه كولاژ تنها بريدن كاغذ و در كنارهم چسبانيدن آن نيست بلكه يكي از تكنيك هاي اجرايي مي باشد.كولاژ ميتواند در ساير هنرها از قبيل سينما و در ساخت فيلم به صورت ديگري صورت گيرد. در مورد تاريخچه ي كولاژ اين موضوع را ميتوان گفت كه در سال 105 بعد از ميلاد تسايي لون اختراع كاغذ را اعلام نمود و خود را مدعي كلاژ مي دانست. ازنقطه نظر تاريخي كولاژ از توسعه كاغذسازي و راههاي دادوستدي كه آنرا به غرب منتقل نمودند و آنرا به قرن بيستم كشاند جدا نمي باشد. كولاژ براي زينت بخشيدن به متون نوشتاري پديد آمد.كمي بعد كتاب دست ساخته اي مزين شد كه جايگاهي ويژه در تاريخ كولاژ يافت.استفاده از كولاژ در اواسط قرن نوزدهم و با ظهور مكتب امپرسيونيسم در هنر نقاشي آغاز گشت.امپرسيونيسم كوششي است در جهت پرداختن به ارزش هاي حسي به جاي نمودهاي لمسي و جايگزين نمودن حجم فيزيكي به دو سطح دو بعدي و اجتناب از نورپردازي و عمق بخشيدن تصنعي در سطح دو بعدي بوم و در نهايت شكل تجسمي به ضرباتي از نور و رنگ و نيز پرداختن به موضوعات روزمره زندگي [ ] [ ] [ ARTMJ ]
|
 | |||
| [ قالب وبلاگ : ایران اسکین ] [ Weblog Themes By : iran skin] | ||||